Belirli Senaryolar Kapsamında Finansal Destek Yasağı

Haziran 2019 Melisa Sevinç Atılganer

Giriş

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (“TTK”) ile öngörülen önemli değişikliklerden biri şirket paylarını iktisapta finansal destek yasağıdır. Söz konusu düzenleme şirketin kendi paylarını iktisabına ilişkin sınırlamalar ile bağlantılı olarak düzenlenir. Esas itibariyle, TTK madde 380, madde 379’da öngörülen düzenlemenin dolanılmasını engellemek amacıyla sevk edilmiştir[1]. Bu şekilde kanun koyucu, şirketin kendi paylarını satın almasına ilişkin sınırlamalara paralel olarak, şirketin kendi paylarının satın almasının kendi malvarlığı ile finanse edilmesini ve bu suretle de şirketin işleme katılmayan pay sahipleri ile alacaklılarının potansiyel zararlarının önüne geçmeyi amaçlar.

TTK madde 380/1’de “paylarının iktisap edilmesi amacıyla, şirketin başka bir kişiyle yaptığı, konusu avans, ödünç veya teminat verilmesi olan hukuki işlemler batıldır” hükmünü haizdir. Her ne kadar hükmün lafzı, söz konusu yasağa ilişkin işlemlerin sınırlı sayıda öngörüldüğüne işaret eder mahiyette ise de madde gerekçesinde yer alan ifadeden hareketle, doktrinde bu işlemlerin örnek mahiyetinde sayıldığı kabul görür[2]. Maddenin gerekçesinde “Konusu avans ödünç veya teminat verilmesi olan ibaresinin geniş olarak yorumlanması ratio legis gereğidir. İbare söz konusu işlemlerin bütün türlerini kapsar.” ifadesine yer verilmiştir.

TTK madde 380, yasağın uygulama alanı bulmasını işlemlerin amaçsal bağlantısının bulunması şartına bağlamış olup kronolojik sıralama veya başkaca bir unsur öngörmez. Bununla birlikte finansal destek yasağı kapsamında, gerek birleşme işlemleri gerekse çeşitli diğer yöntemler doktrinde pek çok farklı açıdan ele alınır. Söz konusu ayrımların başında birleşme işleminin yönü yer alır. Buna ek olarak, birleşme işleminin zamanı, birleşme işlemi ile edinim işlemi arasındaki maddi ve işlevsel bağlantı ve benzeri hususların da birleşme işleminin finansal destek yasağı kapsamındaki değerlendirmede önem arz ettiğini savunan yazarlar vardır. Maddenin düzenleniş biçiminin yarattığı belirsizlik ve yaptırımın butlan olması nedeniyle konu doktrinde sıkça tartışılmaktadır.

O halde, çeşitli işlemlerin finansal yardım yasağı kapsamında bulunup bulunmadığının değerlendirilmesinde, finansal yardım yasağına ilişkin şartların, unsurların belirlenmesi önem arz eder. Finansal yardım yasağının uygulama alanı bulabilmesi için şu üç şartın bir arada bulunması gerekmektedir. Bunlar; (i) pay iktisabı, (ii) finansal yardım işlemi ve (iii) finansal yardımın alıcının pay iktisabı amacıyla yapılmasıdır[3].

Bu bilgiler ışığında, bu çalışmada doktrinde sıklıkla bu yasak kapsamında bulunup bulunmadığı tartışılan üç senaryo değerlendirilecektir.

Aşağı Yönlü Birleşme (Downstream Merger)

Bir şirket, üçüncü bir kişinin kendisini finanse etmesi sonucu, diğer bir şirketin paylarını edinir ve daha sonra onunla birleşirse, bu durumda hedef şirketin, kendi paylarının edinilmesi amacıyla, alıcı şirkete edinim sonrası da olsa “finansal destek vermesinden” söz edilip edilemeyeceği ve dolayısıyla hedef şirketin birleşme kararının geçerli olup olmadığı tartışmalıdır[4]. Bu kapsamda, şirketin kendi paylarının iktisabında finansal destek sağlamasına ilişkin yasağın bertarafı ve payların finansmanının hedef şirketin malvarlığından sağlanması amacıyla kullanılan yöntemlerden biri, hedef şirket paylarının ediniminden sonra alıcı ile hedef şirketin, hedef şirket tüzel kişiliğinin altında birleştirilmesidir.

Bu halde, hedef şirket paylarının alımı için kullanılan finansmana ilişkin yükümlülükler, birleşmede hâkim külli halefiyet ilkesinin sonucunda hedef şirkete geçer. Birleşme işlemi tamamlandığında şirket kendi paylarının alınması için kullanılan finansmana ilişkin yükümlülüklerin borçlusu olacaktır[5]; hedef şirketin malvarlığı kendi paylarının devralınması işleminin finansmanında kullanılır[6]. Bu nedenle söz konusu yöntemin TTK madde 380 kapsamında yasaklanan işlemlerden olup olmadığı hususu doktrinde tartışılmaktadır.

Yukarı Yönlü Birleşme (Upstream Merger)

Yukarı yönlü birleşme yönteminin izlenmesi halinde, hedef şirket paylarının ediniminden sonra alıcı ile hedef şirket, alıcı şirket tüzel kişiliğinin altında birleştirilir. Finansal destek yasağının değerlendirilmesi ile ilgili doktrinde, devralma kapsamındaki birleşme işlemlerinin yönü bakımından ayrıma gidilmektedir[7]. Söz konusu ayrım, yukarı yönlü birleşmede payları iktisap edilen şirketin tüzel kişiliğinin ortadan kalkması[8], işlemin hiçbir aşamasında bu tüzel kişiliğin finansmandan kaynaklanan yükümlülüklerin borçlusu olmamasından kaynaklanır. Ayrıca bu tür birleşme işlemlerinde birleşmeye ilişkin hükümlerin pay sahipleri ve alacaklılara yeterli korumayı sağladığı da belirtilmektedir. Buna karşın bu şekilde birleşmenin geçersizliğini savunan yazarlar da söz konusu finansmana ilişkin yükümlülüklerin hedef şirketin malvarlığı ile ifa edilmesine dayanır.

Kâr Payı Dağıtımı

Doktrinde şirketin kendi paylarının edinilmesinde finansal destek yasağı kapsamında tartışılan bir diğer işlem ise, payların devralınmasını takip eden kar dağıtımıdır. Bu durumda hedef şirketin paylarının edinimi için başvurulan finansmana ilişkin yükümlülükler hedef şirketin işlem sonrası dağıttığı kar payından ifa edilir. Birleşme işlemlerinden farklı olarak, kar payı dağıtımı; esas itibariyle, şirketin düzenli olarak gerçekleştirdiği bir işlem olduğundan yasak kapsamında değerlendirilmesi ihtimali daha düşük bulunmaktadır. Bununla birlikte anılan işlemin hedef şirketin paylarının alıcı tarafından iktisabını kolaylaştırması, bu işlem örgüsünün finansal yardım yasağı tahtında incelenmesini zorunlu kılar[9]. Bununla birlikte, paylarının ediniminden sonra hedef şirket tarafından dağıtılan karın, finansal destek yasağı kapsamında değerlendirilmemesi gerekliliği doktrinde sıklıkla kabul edilmektedir[10].

Sonuç

Şirketin kendi paylarının iktisabında finansal destek sağlanmasına ilişkin yasağın kapsamı hem Türk hem de yabancı doktrinde sıklıkla tartışılır. Söz konusu yasağın kapsamı ve uygulanacağı yöntemlere ilişkin doktrinde görüş birliğine varılamadığı görülür. Pek çok yazar, pay ediniminin finansmanı için gerçekleştirilen birleşme işlemlerinin belirli şartların varlığı halinde söz konusu yasak kapsamında değerlendirilmesi riski bulunduğunu zira pay iktisap edecek kişinin, ilk anda olmasa da son tahlilde, pay iktisabının finansmanını, hedef şirketin malvarlığından sağladığını değerlendirir[11].

Doktrinde bazı yazarlar tarafından yasağın uygulama alanı bulup bulmayacağı birleşmenin yönüne bağlı olarak belirlenir. Buna karşın, birleşmeye ilişkin hükümlerde alacaklı ve pay sahiplerinin korunması bakımından, devrolunan ve devralınan şirkete ilişkin düzenlemeler farklılık gözetmediğinden, bu ayrımın yerinde olmadığını savunan yazarlar da vardır[12]. Buna karşın, pay ediniminin finansmanına ilişkin yükümlülüklerin hedef şirketin dağıttığı kar payı ile ifa edilmesinin yasak kapsamında değerlendirilmeyeceği görüşü ağırlıktadır.

[1] Tekinalp, Ünal: Sermaye Ortaklıklarının Yeni Hukuku, İstanbul, 2013, s. 85.

[2] Gürel, Murat: Şirket Birleşmelerinde Finansal Destek Verme Yasağına ilişkin TTK 380.1 Uygulanabilir mi?, BATIDER, 2013,sp. 211.

[3] Paslı, Ali/Veziroğlu, Cem: Hedef Anonim Ortaklığın Kâr Dağıtımı ve Bu Yöndeki Taahhüdü Finansal Yardım Yasağını (TTK 380/1) İhlal Eder Mi?, İstanbul Hukuk Mecmuası, 2018, 76 (1), s. 259.

[4] Yanlı, Veliye: Şirketin Kendi Paylarını Edinmesinde Finansal Destek Yasağı, Banka Hukuku Dergisi,

 29(2012), s. 38.

[5] Yanlı, s. 40.

[6] Yanlı, s. 39.

[7] Yanlı, s. 39.

[8] Gürel, s. 196.

[9] Paslı/Veziroğlu, s. 260.

[10] Paslı/Veziroğlu, s. 273.

[11] Gürel, Murat: Anonim Şirketin Kendi Paylarının İktisabı Amacıyla Finansal Destek Verme Yasağı (6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu Madde 380.1), Ankara, 2014, s. 162.

[12] Gürel, 208.

Bu makalenin tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın bu makale kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz, yayımlanamaz, dağıtılamaz veya başka bir suretle yayılamaz. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın oluşturulan içerikler takip edilmekte olup, hak ihlalinin tespiti halinde yasal yollara başvurulacaktır.

Diğer İçerikler

Hukuk Postası
Türk ve Alman Hukukunda Elektronik İmza
Ticaret Hukuku Aralık 2021
Hukuk Postası
Bilgi Sistemleri Yönetimi
Ticaret Hukuku Mart 2018
Hukuk Postası
Genel Kurul Çağrı Davaları
Ticaret Hukuku Ağustos 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Taşıyanın Hapis Hakkı
Ticaret Hukuku Haziran 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Oy Hakkının Donması
Ticaret Hukuku Temmuz 2020
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Veto Hakkı
Ticaret Hukuku Ağustos 2020
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemi Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2020
Hukuk Postası
Rehinli Anonim Şirket Payının Devri
Ticaret Hukuku Mart 2020
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hacizli Payların Devri
Ticaret Hukuku Temmuz 2019
Hukuk Postası
Yönetim Kurulunda Temsil Edilme İmtiyazı
Ticaret Hukuku Mayıs 2019
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Organların Eksikliği
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Futbol Kulüplerinin Şirketleşmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
2016 York Anvers Kuralları
Ticaret Hukuku Mart 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Teknik İflasta Yenilikler
Ticaret Hukuku Eylül 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Primli Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2018
Hukuk Postası
Taksitle Satış Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Temmuz 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Haziran 2018
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemilerin İhtiyati Haczi
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Güncellenmiş FIDIC Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Nisan 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Türkiye’deki Hisse Opsiyon Planları
Ticaret Hukuku Haziran 2017
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Oy Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Mayıs 2017
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Rüçhan Hakkı
Ticaret Hukuku Nisan 2017
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sermayenin Kaybı
Ticaret Hukuku Eylül 2015
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Kefil Olma Ehliyeti
Ticaret Hukuku Şubat 2015
Hukuk Postası
Acentenin Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Ticaret Hukuku Aralık 2014
Hukuk Postası
Özel Denetim İsteme Hakkı
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Pay Devri mi, Malvarlığı Devri mi?
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Haklı Sebeple Fesih
Ticaret Hukuku Eylül 2014
Hukuk Postası
Sermaye Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2014
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şarta Bağlı Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Mart 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketin Haklı Sebeple Feshi
Ticaret Hukuku Şubat 2014
Hukuk Postası
Hâkimiyet Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Ocak 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil Yetkisi
Ticaret Hukuku Aralık 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Paysahipleri Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Kasım 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şubeler Ve İrtibat Büroları
Ticaret Hukuku Ağustos 2013
Hukuk Postası
TTK Hükümleri Uyarınca Ön Şirket
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirkette Çıkma Ve Çıkarılma
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletmenin Tür Değiştirmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticaret Sicili Yönetmeliği
Ticaret Hukuku Ocak 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Finansal Kiralama Sözleşmesi
Ticaret Hukuku Aralık 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kar Payı Avansı
Ticaret Hukuku Eylül 2012
Hukuk Postası
Ticaret Şirketlerinin Bakanlıkça Denetimi
Ticaret Hukuku Ağustos 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sona Erme Ve Tasfiye
Ticaret Hukuku Haziran 2012
Hukuk Postası
Yeni TTK’da Finansal Yardım Yasağı
Ticaret Hukuku Nisan 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kurumsal Yönetim İlkeleri
Ticaret Hukuku Mart 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Kuruluşunda Yenilikler
Ticaret Hukuku Şubat 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil ve İlzam
Ticaret Hukuku Ocak 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletme Rehninde Güncel Sorunlar
Ticaret Hukuku Kasım 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Faturaya Konan Vade Farkı Kaydı
Ticaret Hukuku Haziran 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlere Kayyum Atanması
Ticaret Hukuku Şubat 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Çeklerde Sil Baştan
Ticaret Hukuku Aralık 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde İmtiyazlı Paylar
Ticaret Hukuku Haziran 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Ücret
Ticaret Hukuku Mayıs 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Süre
Ticaret Hukuku Nisan 2009
Hukuk Postası
Çek Hukukunda İki Yenilik
Ticaret Hukuku Şubat 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Denetiminde Yeni Düzen
Ticaret Hukuku Şubat 2009

Yaratıcı hukuk çözümleri için iletişime geçin.