2010 Yılı Elektrik Özelleştirmeleri Ve Rekabet Kurulu Onayı

Aralık 2010

Devlet Planlama Teşkilatı tarafından 2004 yılında hazırlanan Elektrik Enerjisi Sektörü Reformu ve Özelleştirme Strateji Belgesi, elektrik enerjisi sektörünün, Avrupa Birliği müktesebatına uyumlulaştırılması ile beraber, kamu mülkiyetindeki elektrik işletmelerinin yeniden yapılandırılmaları suretiyle elektrik enerjisi üretim ve dağıtım şirketlerinin özelleştirilmesini de öngörüyordu. Anılan düzenleme çerçevesinde 2010 yılı içerisinde yürütülen özelleştirme işlemlerinden en önemlileri arasında, hiç kuşkusuz, Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin (“TEDAŞ”), Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. (“BEDAŞ”), Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş. (“Dicle Elektrik”), Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş. (“Gediz Elektrik”) ve Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş.’deki (“Trakya Elektrik”) % 100 oranındaki hisselerin özelleştirilmesi yer alır.

Hatırlanacağı üzere, bu özelleştirmelere pek çok şirket ve ortak girişim grubu katıldı. Çekişmeli bir ihale süreci yaşandı[1].

Özelleştirme Sürecinde Rekabet Kurulu’nun Rolü

Özelleştirme yoluyla gerçekleşen birleşme ve devralmalarda Rekabet Kurulu’na iki aşamalı bildirim yapılır. Bu bildirimler 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ’de düzenlenir (“Özelleştirme Tebliği”).

-

Ön Bildirim:

Özelleştirme Tebliği m. 3 ihale şartlarının kamuoyuna duyurulmasından önce Rekabet Kurumu’na bir ön bildirim yapılarak Rekabet Kurulu görüşünün alınmasını öngörür. Özelleştirme yolu ile devralma işlemlerinde, (i) özelleştirilecek teşebbüs ya da mal veya hizmet üretimine yönelik birimin ilgili ürün piyasasındaki pazar payının % 20’yi veya cirosunun 20 milyon Türk Lirasını aşması ya da (ii) bu eşikler aşılmasa bile özelleştirilecek teşebbüsün imtiyazlara sahip olması halinde Rekabet Kurumuna ön bildirimde bulunulur. Bu bildirim sayesinde ilgili pazarda böyle bir özelleştirmenin ne gibi sonuçlar doğuracağı, özelleştirilecek teşebbüsün varsa sahip olduğu imtiyazların özelleştirme sonrası durumunun ne olacağı konuları değerlendirilir. Rekabet Kurulu’nun bu konudaki görüşü ihale şartları belgesinin hazırlığında da dikkate alınır.
-

Nihai Bildirim:

Özelleştirme Tebliği m. 5 ise, Rekabet Kurumuna ön bildirimde bulunulması zorunlu olan özelleştirme yolu ile devralma işlemlerinde ve ön bildirime tabi olmamakla birlikte, teşebbüslerin ilgili ürün piyasasındaki toplam pazar paylarının % 25’i veya cirolarının 25 milyon Türk Lirasını aşması halinde, devralma işlemlerinin hukuki geçerlilik kazanabilmeleri için Rekabet Kurulundan izin alınmasının zorunlu olduğunu belirtir. Kurul’un izin vermediği birleşme ve devralmalar geçerlilik kazanmaz. Özelleştirme Tebliği m. 6 uyarınca, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (“ÖİB”) Rekabet Kurumu’na ihale işleminin sonuçlanmasından sonra ve fakat nihai devir işlemine ilişkin kararını vermeden önce izin başvurusunda bulunur. Bu başvuru Özelleştirme Yüksek Kurulu’na sunacağı karar taslağında yer alacak her teklif sahibi için bağımsız dosyalar şeklinde hazırlanır. Tebliğ m. 7’de 1997/1 sayılı Tebliğ’in aykırı olmayan hükümlerinin özelleştirme yolu ile devralma işlemlerine uygulanacağı da belirtilir.

Rekabet Kurulunun Elektrik Özelleştirmelerine İlişkin Kararı

Geçtiğimiz aylarda tamamlanan TEDAŞ, BEDAŞ, Dicle Elektrik, Gediz Elektrik ve Trakya Elektrik özelleştirme ihaleleri sonucunda ÖİB, Özelleştirme Tebliği uyarınca ihaleyi kazanan teşebbüsleri izin için Rekabet Kurumu’na bildirdi. Rekabet Kurulu, ÖİB tarafından kendine yapılan bildirimlere ilişkin kararını (“Kısa Karar”), 16 Aralık 2010 tarihli toplantısında verdi ve Kurum’un resmi internet sitesinde kamuoyuyla paylaştı. Ancak gerekçeli karar henüz yayınlanmadı.

Rekabet Kurulu Kısa Kararında, BEDAŞ, Gediz Elektrik, Trakya Elektrik Dağıtım A.Ş. ve Dicle Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin özelleştirilmesine ilişkin olarak kendisine yapılan başvuruları her bir teşebbüs açısından ayrı ayrı değerlendirdi. Kurul bu değerlendirmelerinde her bir teşebbüsün teklif verdiği ihaleleri, ilgili pazardaki rekabet üzerindeki etkileri açısından bir arada ele aldı.

Kısa Kararda ilgili ürün pazarı belirtilmemiş olmakla beraber, Rekabet Kurulu’nun Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş., Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş., Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş, Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş. kararlarından hareketle bu pazarın “elektrik dağıtım hizmetleri” ve “küçük ölçekli endüstriyel, ticari ve hane halkından oluşan tüketicilere yapılan perakende satışlar” pazarı olduğu görülür. İlgili ürün pazarı, birleşmeveya devralmaişlemine taraf teşebbüslerin iştigal konusuna giren mal ve hizmetlerine ilişkin pazardır. İlgili ürün pazarının saptanmasında, birleşmeveya devralmakonusu olan mal veya hizmetlerle, tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınır; saptanan pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilir.

İş – Kaya – MMEKA OG, İş-Kaya MMEKA – Rosse OG ve Aksa Elektrik Bakımından

Rekabet Kurulu, BEDAŞ, Gediz Elektrik ve Trakya Elektrik özelleştirmelerinde en yüksek teklif sahipleri olan İş – Kaya – MMEKA OG ile Aksa Elektrik’in 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (“Rekabet Kanunu”) m. 3 uyarınca aynı ekonomik birlik içinde yer aldıklarına ve bu nedenle iki ihale katılımcısının aynı ve tek bir teşebbüs olarak kabul edilmeleri gerektiğine karar verdi.

Kurul bu kararında gerekçe olarak MMEKA ortaklarından Mehmet Kazancı, Esin Kazancı, Begüm Kazancı ve Mustafa Kurnaz’ın Kazancı Holding A.Ş. ve dolayısıyla Aksa Elektrik Perakende Satış A.Ş. (“Aksa Elektrik”) ile aynı ekonomik bütünlük içinde yer almasını gösterdi.

Kamuya açık bilgilerden elektrik üretim ve dağıtım pazarında Kazancı Holding A.Ş.’nin iştirakleri halka açık Aksa Elektrik Üretim A.Ş., Aksa Elektrik Toptan Satış A.Ş. ve Aksa Elektrik ile güçlü bir pazar payına sahip olduğu anlaşılır. Ayrıca Rekabet Kurulu’nun çeşitli kararlarından Kazancı Holding A.Ş.’nin doğalgaz dağıtım pazarında da güçlü bir pazar payı olduğu görülür. Nitekim Rekabet Kurulu Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş., Osmangazi Elektrik Dağıtım A.Ş, Fırat Elektrik Dağıtım A.Ş., Vangölü Elektrik Dağıtım A.Ş. kararlarında, bu teşebbüslerin Aksa Elektrik’e ve Yeşilırmak Elektrik Dağıtım A.Ş. ve Çamlıbel Elektrik Dağıtım A.Ş. kararlarında da bu teşebbüsün Aksa Elektrik’in iştiraki olan Anadolu Doğalgaz Dağıtım A.Ş.’ye devrinde, aynı teşebbüslerin aynı bölgelerde hem elektrik dağıtım hem de doğalgaz dağıtımına sahip olmalarını “yakınsayan pazar bütünleşmesi” açısından tartıştı ve bu devralmalara oy çoğunluğuyla izin verdi. Kararlara muhalif kalan üyeler bir yandan yakınsayan pazarlardaki bu bütünleşmenin hakim durum yarattığını vurguladı diğer yandan da çakışmanın önlenmesi için gerekli önlemlerin alınmadığının altın