Ercüment Erdem Av. Nilay Çelebi

6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring Ve Finansman Şirketleri Kanunu

Aralık 2012

Giriş

21.11.2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu[i] (“6361 sayılı Kanun” veya “Kanun”) ile 10.06.1985 tarihli ve 3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu, 30.09.1983 tarihli ve 90 sayılı Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ek ve değişiklikleri ile birlikte yürürlükten kaldırılmıştır.

6361 sayılı Kanunun amacı; finansal kuruluş olarak faaliyet gösteren finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerinin kuruluş ve çalışma esasları ile finansal kiralama, faktoring ve finansman sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

6361 sayılı Kanun ile söz konusu şirketler ‘finansal kuruluş’ olarak tanımlanarak mali sistemin önemli bir parçasını oluşturdukları vurgulanmış ve şirketlerin kuruluş ve faaliyetlerine yasal altyapı oluşturulmuş ve etkin gözetim ve denetim sistemi getirilmiştir.

6361 sayılı Kanunla getirilen en önemli yeniliklerden bir diğeri tüzel kişiliği haiz ve kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olarak “Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Birliğinin” kurulması ve şirketlerin söz konusu Birliğe üye olma zorunluluğunun getirilmesidir. Birliğin kurulması ve faaliyete geçmesiyle sektörde tüm şirketler koordineli biçimde hareket edecek ve yasal düzenlemelere uygun olarak belli standartlar dahilinde faaliyet göstereceklerdir.

6361 sayılı Kanun’un Önemli Hükümleri

6361 sayılı Kanun’un Geçici 1. Maddesi uyarınca, ilgili kanuna göre çıkarılacak düzenlemeler yürürlüğe girene kadar, kaldırılan hükümlere dayanılarak çıkarılan düzenlemelerin, 6361 sayılı Kanun’a aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. Aynı madde uyarınca 6361 sayılı Kanunca öngörülen düzenlemeler 1 yıl içinde yürürlüğe konulur.

6361 sayılı Kanun’un intibak süresine ilişkin Geçici 2. Maddesi uyarınca, bu kanuna tabi şirketler durumlarını, kanunun yayımı tarihinden itibaren, asgari sermayeyi düzenleyen 5(1)(e) hükmüne 3 yıl içinde, şube açılmasına ilişkin 8(1) ve yönetim kurul ve genel müdürlerde aranan şartlara ilişkin 13(2) hükümlerine ise 6 ay içinde intibak ettirmek zorundadır. Mücbir sebeplerin bulunması ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunca (“BDDK” veya “Kurul”) uygun görülmesi hâlinde bu süreler 1 yılı geçmemek üzere uzatılabilir.

Türkiye’de, Kanun kapsamındaki bir şirketin kuruluşuna, Kanunda öngörülen şartların yerine getirilmesi kaydıyla Kurulun en az 5 üyesinin aynı yöndeki oyuyla alınacak kararla izin verilir. Türkiye’de kurulacak bir şirketin;

  • Anonim şirket şeklinde kurulması ve kurucu ortak sayısının beşten az olmaması,
  • Pay senetlerinin nakit karşılığı çıkarılması ve tamamının nama yazılı olması,
  • Ticaret unvanında “Finansal Kiralama Şirketi”, “Faktoring Şirketi” veya “Finansman Şirketi” ibarelerinden birinin bulunması,
  • Kurucularının Kanunda belirtilen şartları haiz olması,
  • Yönetim kurulu üyelerinin bu Kanunun kurumsal yönetim hükümlerinde belirtilen nitelikleri ve planlanan faaliyetleri gerçekleştirebilecek mesleki tecrübeyi haiz olması,
  • Nakden ve her türlü muvazaadan ari olarak ödenmiş sermayesinin en az yirmi milyon Türk Lirası olması,
  • Ana sözleşmesinin Kanun hükümlerine uygun olması,
  • Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (“Kurum”) etkin denetimini engellemeyecek şeffaf ve açık bir ortaklık yapısına sahip olması,
  • Öngörülen faaliyet konularına ait iş planlarını, kuruluşun mali yapısı ile ilgili projeksiyonlarını, ilk üç yıl için bütçe planını ve yapısal örgütlenmesini gösteren bir faaliyet programını ibraz etmesi şarttır.

Kuruluş izni alan şirketlerin, BDDK’dan ayrıca faaliyet izni alması şarttır. Kurul tarafından verilen faaliyet izinleri Resmî Gazete’de yayımlanır.

Şirketin yurt içinde veya yurt dışında şube açması Kurumun iznine tabidir. Şirketler şube dışında başka teşkilatlanmaya gidemez ve acentelik veremez.

Şirketlerin esas sözleşmelerinde yapılacak değişiklikler öncesinde Kuruma bilgi verilir. Kurum, esas sözleşme değişiklikleri ile ilgili olarak 15 iş günü içinde olumsuz görüş bildirmediği takdirde, bu değişiklikler şirketlerin genel kurul gündemine alınır ve sonucundan Kuruma bilgi verilir. Şirket esas sözleşmeleri güncel olarak şirketin internet sayfasında yayınlanır. Esas sözleşmelerin güncelleştirilmesi, değişikliklerin gerçekleştiği tarihten itibaren 10 iş günü içinde yapılmak zorundadır. Adres değişiklikleri değişiklik tarihinden itibaren 15 iş günü içinde Kuruma bildirilir.

Şirketin yönetim kurulu, genel müdür dâhil üç kişiden az olamaz. Genel müdür, bulunmadığı hâllerde vekili, yönetim kurulunun doğal üyesidir. Şirket genel müdürünün en az 7 yıl, genel müdür yardımcısının ise en az 5 yıl olmak üzere işletmecilik veya finans alanında mesleki deneyime sahip olmaları ve ayrıca lisans düzeyinde öğrenim görmüş olmaları şarttır.

Şirketlerin, Kanun kapsamındaki gözetim ve denetimi Kurum tarafından yapılır. Kurum; şirket, şirket ortakları, şirketin kontrol ettiği ortaklıklar ile bunların şubeleri ve ilgili diğer gerçek ve tüzel kişilerden Kanun hükümleri ile ilgili görecekleri bütün bilgileri gizli dahi olsa istemeye yetkilidir. Ayrıca bunların vergiyle ilgili kayıtları dâhil olmak üzere tüm defter, kayıt ve belgelerini inceleyebilir. Şirketler Kurum tarafından talep edilen bu bilgileri vermekle, defter, kayıt ve belgeleri incelemeye hazır bulundurmakla, tüm bilgi işlem sistemini denetim amaçlarına uygun olarak Kurumun yerinde denetim yapan meslek personeline açmakla ve verilerin güvenliğini sağlamakla yükümlüdürler. Ayrıca muhafaza etmek zorunda oldukları her türlü defter, belge ve karneler ile vermek zorunda bulundukları bilgilere ilişkin mikrofiş, mikrofilm ve benzeri ortamlardaki kayıtları ve bu kayıtlara erişim veya kayıtları okunabilir hale getirmek için gerekli tüm sistem ve şifrelerini inceleme için ibraz etmek ve işletmekle yükümlüdür.

Sonuç

6361 sayılı Kanun ile mali sistemin önemli bir parçasını oluşturan finansal kiralama şirketleri, faktoring ve finansman şirketlerini bir arada ve finansal kuruluş olarak tanımlayan bu kanun önemli ve gereklidir.


[i] 13 Aralık 2012 tarih ve 28496 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.