Ercüment Erdem Av. Alper Uzun

6663 Sayılı Kanun İle İş Kanunu’nda Yapılan Düzenlemeler

Şubat 2016

Giriş

6663 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (“6663 sayılı Kanun”), 29.01.2016 tarihinde kabul edilmiş, 10.02.2016 tarihli, 29620 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 6663 sayılı Kanun, adından da anlaşılacağı üzere bir “torba kanun” olup, birçok kanunda değişiklik yapmıştır. Değişiklik yapılan kanunların başında da, 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili mevzuat gelmektedir.

6663 sayılı Kanun’un çalışan hakları ile ilgili getirdiği yenilikler ile çalışma hayatına güvenceli esneklik sağlayacak düzenlemelerin yapılması, çalışanların doğuma bağlı izin ve haklarının güçlendirilmesi amaçlanmıştır.

Kanun ile Yapılan Değişiklikler

6663 sayılı Kanun, çalışan kadınlara doğum sonrası analık izninin bitiminden itibaren, evlat edinme halinde ise eşlerden biri veya evlat edinene, altı aya kadar ücretsiz izin, veya her doğumda altı aya kadar haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin kullanabilme hakkı getirmektedir.

Buna göre, İş Kanunu’nun “Analık Halinde Çalışma Ve Süt İzni” başlıklı 74. Maddesine aşağıdaki maddeler eklenmiştir:

“Doğumda veya doğum sonrasında annenin ölümü hâlinde, doğum sonrası kullanılamayan süreler babaya kullandırılır. Üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen eşlerden birine veya evlat edinene çocuğun aileye fiilen teslim edildiği tarihten itibaren sekiz hafta analık hâli izni kullandırılır.”

“Birinci fıkra uyarınca kullanılan doğum sonrası analık hâli izninin bitiminden itibaren çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla kadın işçi ile üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçilere istekleri hâlinde birinci doğumda altmış gün, ikinci doğumda yüz yirmi gün, sonraki doğumlarda ise yüz seksen gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir. Çoğul doğum hâlinde bu sürelere otuzar gün eklenir. Çocuğun engelli doğması hâlinde bu süre üç yüz altmış gün olarak uygulanır. Bu fıkra hükümlerinden yararlanılan süre içerisinde süt iznine ilişkin hükümler uygulanmaz.”

“Bu izin, üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinme hâlinde eşlerden birine veya evlat edinene verilir.”

“Bu madde hükümleri iş sözleşmesi ile çalışan ve bu Kanunun kapsamında olan veya olmayan her türlü işçi için uygulanır.”

6663 sayılı Kanun ile analık izni ve yarı zamanlı çalışma sonrasında, çocuğun ilköğretim çağına gelene kadar uygulanmak üzere ebeveynlere yönelik kısmi süreli çalışma hakkı düzenlenmiş ve İş Kanunu’nun “Kısmi ve Tam Süreli İş Sözleşmesi” başlıklı 13. Maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir:

“Bu kanunun 74. maddesinde öngörülen izinlerin bitiminden sonra mecburi ilköğretim çağının başladığı tarihi takip eden aybaşına kadar bu maddeye göre ebeveynlerden biri kısmi süreli çalışma talebinde bulunabilir. Bu talep işveren tarafından karşılanır ve geçerli fesih nedeni sayılmaz. Bu fıkra kapsamında kısmi süreli çalışmaya başlayan işçi, aynı çocuk için bir daha bu haktan faydalanmamak üzere tam zamanlı çalışmaya dönebilir. Kısmi süreli çalışmaya geçen işçinin tam zamanlı çalışmaya başlaması durumunda yerine işe alınan işçinin iş sözleşmesi kendiliğinden sona erer. Bu haktan faydalanmak veya tam zamanlı çalışmaya geri dönmek isteyen işçi işverene bunu en az bir ay önce yazılı olarak bildirir. Ebeveynlerden birinin çalışmaması hâlinde, çalışan eş kısmi süreli çalışma talebinde bulunamaz. Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu eşiyle birlikte veya münferiden evlat edinenler de çocuğun fiilen teslim edildiği tarihten itibaren bu haktan faydalanır.”

Ayrıca 6663 sayılı Kanun, bu düzenlemeler ile paralel olarak 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’na da eklemeler yapmıştır. Buna göre, İşsizlik Sigortası Kanunu’na “Doğum ve Evlat Edinme Sonrası Yarım Çalışma Ödeneği” başlıklı Ek Madde 5 eklenmiştir:

“İşçiye, 4857 sayılı Kanunun 74’üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca haftalık çalışma süresinin yarısı kadar verilen ücretsiz izin süresince doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği ödenir. Ödenek süresi, 4857 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinde belirtilen haftalık çalışma süresinin yarısı kadardır.”

“Bu madde hükümlerinden yararlanılabilmesi için işçinin adına doğum veya evlat edinme tarihinden önceki son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi bildirilmiş olması, 4857 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinde belirtilen haftalık çalışma süresinin yarısı kadar fiilen çalışılması ve doğum ve evlat edinme sonrası analık hâli izninin bittiği tarihten itibaren 30 gün içinde Kuruma doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma belgesi ile başvuruda bulunulması gerekir.”

Yapılan değişiklikler ile birlikte, İşsizlik Sigortası Kanunu’nun 53. Maddesinde de değişikliğe gidilmiş, “Ek Madde 5” kapsamındaki doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği ödemeleri ve prim giderleri de İşsizlik Sigortası Fonu giderlerine eklenmiştir.

6663 sayılı Kanun, 657 sayılı Kanun’a tabi memurları da ilgilendiren değişiklikler yapmış ve İş Kanunu’nda yapılan düzenlemeler ve tanınan yeni haklar, doğal olarak memurlara da tanınmıştır. Bu haklara ek olarak, memurların doğum sonrası aylıksız izinde geçirdikleri sürelerin kademe ve derece intibakında değerlendirilmesi de öngörülmüştür. Keza kadın memurlara, doğum yapmaları halinde analık izni sonrasında birinci doğumda iki ay, ikinci doğumda dört ay, sonraki doğumlarda altı ay süreyle günlük çalışma süresinin yarısı kadar, mali ve sosyal haklarda herhangi bir kesinti yapmaksızın çalışma imkânı tanınmaktadır. Ayrıca yine kadın memurlar için analık izni bitiminde başlayan yirmi dört ay aylıksız iznin, istekleri halinde iki, dört ve altı aylık yarı zamanlı çalışma süresinin bitiminde de başlatılabilmesine imkân sağlanmaktadır. Aynı hak, evlat edinenlere de tanınmıştır. Yine İş Kanunu’ndaki düzenlemelere paralel olarak, memurlar için de yarım süreli çalışma imkânı getirilmiştir.

Sonuç

Bir torba yasa olan ve Gelir Vergisi Kanunu ile birlikte muhtelif kanunlarda değişiklik yapan 6663 sayılı Kanun, esasen çalışan hakları ile ilgili günümüz çalışma hayatı açısından son derece önemli yenilikler getirmiştir. Kanun, çalışma hayatına güvenceli esneklik sağlayacak düzenlemelerin yapılmasını, çalışanların doğuma bağlı izin ve haklarının güçlendirilmesini sağlamıştır. Özellikle çalışan annelerin ve ebeveynlerin hem ev hem iş hayatı arasında denge kurabilmesi konusunda yardımcı olabilecek düzenlemeler getirmiş ve bu konuda devlet desteğini de ortaya koymuştur.