Alt İşverenlik Sözleşmelerinde Muvazaa

Mayıs 2014

Genel Olarak

Alt İşverenlik Sözleşmelerinde muvazaa 27010 sayılı Alt İşverenlik Yönetmeliği’nin (“27010 sayılı Yönetmelik”) 3. maddesinde tanımlanmıştır. Madde uyarınca 27010 sayılı Yönetmelikte geçen muvazaa,

  • İşyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde uzmanlık gerektirmeyen işlerin alt işverene verilmesini,
  • Daha önce o işyerinde çalıştırılan kimse ile kurulan alt işverenlik ilişkisini,
  • Asıl işveren işçilerinin alt işveren tarafından işe alınarak hakları kısıtlanmak suretiyle çalıştırılmaya devam ettirilmesini,
  • Kamusal yükümlülüklerden kaçınmak veya işçilerin iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi yahut çalışma mevzuatından kaynaklanan haklarını kısıtlamak ya da ortadan kaldırmak gibi tarafların gerçek iradelerini gizlemeye yönelik işlemleri,

ihtiva eden sözleşmeyi ifade eder.

Muvazaanın İncelenmesi

27010 sayılı Yönetmeliğin 12. maddesi uyarınca, tescili yapılan işyerinin, bölge müdürlüğüne işyeri bildirgesi ile birlikte verdiği i) tüzel kişiler için Ticaret Sicil Gazetesi sureti, ii) imza sirküleri, iii) alt işverenlik sözleşmesi ve eklerinde, kanuna aykırılık veya muvazaa kanaatini oluşturan delillerin bulunması halinde, söz konusu belgeler incelenmek üzere iş teftiş grup başkanlığına intikal ettirilir.

Muvazaanın incelenmesinde özellikle;

a) Alt işverene verilen işin, işyerinde asıl işveren tarafından yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin asıl işin yardımcı işlerinden olup olmadığı,

b) Alt işverene verilen işin işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren bir iş olup olmadığı,

c) Alt işverenin daha önce o işyerinde çalıştırılan bir kişi olup olmadığı,

d) Alt işverenin işe uygun yeterli ekipman ile tecrübeye sahip olup olmadığı,

e) İstihdam edeceği işçilerin niteliklerinin yapılacak işe uygun olup olmadığı,

f) Alt işverene verilen işte asıl işveren adına koordinasyon ve denetimle görevlendirilenlerden başka asıl işverenin işçisinin çalışıp çalışmadığı,

g) Yapılan alt işverenlik sözleşmesinin iş hukukunun öngördüğü kamusal yükümlülüklerden kaçınmayı amaçlayıp amaçlamadığı,

h) Yapılan alt işverenlik sözleşmesinin işçilerin iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi yahut mevzuattan kaynaklanan bireysel veya kolektif haklarını kısıtlamaya ya da ortadan kaldırmaya yönelik yapılıp yapılmadığı,

hususları göz önünde bulundurulur.

İnceleme Sonucu Yapılacak İşlemler

27010 sayılı Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca asıl işveren-alt işveren ilişkisinin iş müfettişlerince incelenmesi sonucunda muvazaanın tespitine ilişkin gerekçeli müfettiş raporu bölge müdürlüğünce işverenlere tebliğ edilir. Tebliğ tarihinden itibaren 6 işgünü içinde işverenlerce yetkili iş mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.

Rapora 6 işgünü içinde itiraz edilmemiş veya mahkeme muvazaanın tespitini onamış ise tescil işlemi bölge müdürlüğünce iptal edilir ve alt işveren işçileri başlangıçtan itibaren asıl işverenin işçileri sayılır.

İş müfettişinin muvazaalı işlemi tespit etmesi durumunda; itiraz süresinin geçmesi ya da mahkeme kararı ile muvazaanın onanması halinde asıl işveren ve alt işveren veya vekillerine idari para cezası uygulanır.

Sonuç

27010 sayılı Yönetmeliğin 3. maddesinde alt işverenlik sözleşmelerinde muvazaa tanımlanmıştır. Tescili yapılan işyerinin işyeri bildirgesi ile birlikte verdiği belgelerde kanuna aykırılık veya muvazaa kanaatini oluşturan delillerin bulunması halinde, söz konusu belgeler incelenmek üzere iş teftiş grup başkanlığına intikal ettirilir.

İncelenme sonucunda muvazaanın tespitine ilişkin gerekçeli müfettiş raporu bölge müdürlüğünce işverenlere tebliğ edilir. Tebliğ tarihinden itibaren 6 işgünü içinde işverenlerce yetkili iş mahkemesine itiraz edilebilir.

İş müfettişinin muvazaalı işlemi tespit etmesi durumunda; itiraz süresinin geçmesi ya da mahkeme kararı ile muvazaanın onanması halinde asıl işveren ve alt işveren veya vekillerine idari para cezası uygulanır.