Ercüment Erdem Prof. Dr. H. Ercüment Erdem

Avrupa Komisyonu LinkedIn’in Microsoft Tarafından Devralınmasını Koşullu Olarak Onayladı

 Mart 2017

Giriş

6 Aralık 2016 tarihinde Avrupa Komisyonu (“Komisyon”) LinkedIn’in tüm paylarının Microsoft tarafından devralınması işlemini (“İşlem”) koşullu olarak onayladı. Bu İşlem sonucunda Microsoft, LinkedIn üzerinde tam hakimiyeti sağlamış oldu. Komisyon’un bu kararı[1], Avrupa’daki mesleki sosyal ağlar arasındaki rekabetin korunması amacıyla Microsoft’un bir takım taahhütler sağlaması koşuluna bağlanmıştır.

İşlem, Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Brezilya ve Güney Afrika rekabet otoritelerine de bildirilmiş ve onaylanmıştır. Komisyon’dan da İşlem’e onay çıkmasının ardından, 8 Aralık 2016 tarihinde Microsoft ve LinkedIn İşlem’in kapanışını duyurdular[2]. Microsoft, LinkedIn’i devralarak LinkedIn’in bağımsız işlerini genişletmeyi, LinkedIn’in hizmet ve ürünlerini kendi olanakları ile bütünleştirmeyi, hem Microsoft hem de LinkedIn kullanıcı deneyimini güçlendirmeyi amaçlıyor[3].

İşlem Tarafları

Microsoft; yazılım ürünleri, hizmetleri ve cihazları geliştiren, lisanslayan ve destekleyen Amerika Birleşik Devletleri menşeili küresel bir şirkettir. Microsoft’un ürünleri; kişisel bilgisayarlar (PCs) için işletim sistemlerini, sunucular ve mobil cihazları, çapraz-cihaz üretkenlik uygulamalarını (cross-device productivity applications), video oyunları, ayrıca bulut tabanlı çözümleri ve çevrimiçi reklamcılığı içerir. Aynı zamanda Microsoft, işletmelerin satış, pazarlama ve müşteri destek faaliyetlerini yönetmeleri için kullandıkları yazılım tipini de içeren diğer yazılımsal çözümleri de sağlar[4].

LinkedIn ise, internet bazlı sosyal ağ hizmeti yöneten, dünya çapında milyonlarca üyesi bulunan ve mesleki bağlantıların geliştirilmesine odaklanan Amerika Birleşik Devletleri menşeili bir şirkettir[5]. LinkedIn’in gelir elde ettiği ürün hatları sırasıyla şunlardır: işe alma araçları ve çevrimiçi eğitim derslerini içeren ‘yetenek çözümleri’, bireylerin ve işletmelerin LinkedIn’in mesleki sosyal ağ üyelerine tanıtılmasını sağlayan ‘pazarlama çözümleri’ ve hem tüketici hem de işletmeler için ‘ayrıcalıklı üyelikler’[6].

Komisyon’un İncelemesi

Komisyon´un incelemesi uyarınca, Microsoft ve LinkedIn’in çevrimiçi reklamcılık alanındaki faaliyetlerinin sınırlı seviyede örtüşmesi haricinde, başlıca tamamlayıcı iş alanlarında faaliyet gösterdikleri tespit edilmiştir. Her ne kadar Microsoft ve LinkedIn bazı çevrimiçi reklamcılık hizmetleri sağlasalar da ana faaliyet alanları bu değildir. Bu nedenle, İşlem sadece sınırlı yatay örtüşmelere mahal verirken, bazı yatay olmayan ilişkiler de doğurur[7].

Avrupa Birliği Birleşme Tüzüğü uyarınca, Komisyon incelemesi sırasında üç temel alana odaklanmıştır. Bunlar: (i) mesleki sosyal ağ hizmetleri, (ii) müşteri iletişim yönetimi yazılım çözümleri ve (iii) çevrimiçi reklamcılık hizmetleridir. Söz konusu üç alan aşağıda kısaca ele alınmıştır.

Mesleki Sosyal Ağ Hizmetleri

Komisyon, İşlem’in ardından Microsoft’un kişisel bilgisayarlar (PCs) için işletim sistemleri (Windows) ve yatay uygulama yazılımındaki (Outlook, Word, Excel ve Power Point’i kapsayan) güçlü pazar konumunu, LinkedIn’in mesleki sosyal ağlar pazarındaki konumunu güçlendirmek amacıyla kullanıp kullanmayacağını incelemiştir. Bu bağlamda Komisyon, Microsoft’un güçlü pazar konumundan faydalanmak suretiyle, Microsoft’un, LinkedIn’in Windows PC’lerine önceden yüklemesinden, LinkedIn’i Microsoft Office ile bütünleştirmesinden ve bağlı bulunulan sözleşmeler ve uygulanabilir hukuk kuralları izin verdiği ölçüde, LinkedIn ve Microsoft'un kullanıcı veri tabanlarını birleştirmek ve böylece LinkedIn’in piyasadaki rakiplerinin Microsoft'un uygulama programları ara yüzlerine erişimini engellemesinden endişe etmiştir[8].

Komisyon, söz konusu önlemlerin LinkedIn'in görünürlüğünü artıracağına, LinkedIn’in kullanıcı tabanını ve faaliyetlerini genişletmesine imkan vereceğine karar vermiş ve LinkedIn’in kullanıcı tabanının genişlemesinin yeni oyuncuların, mesleki sosyal ağ hizmetlerini Avrupa Ekonomik Alanı’nda sunmasını zorlaştıracağından endişe duyduğunu belirtmiştir[9]. Komisyon’un, mesleki sosyal ağ hizmeti sağlayıcılarına pazarın kapanmasından ciddi endişeler duyması, Microsoft’un İşlem’in onaylanması için Komisyon’a bir takım taahhütlerde bulunmasına neden olmuştur.

Müşteri ilişkileri yönetimi yazılım çözümleri

Komisyon, İşlem’in ardından Microsoft’un, müşteri ilişkileri yönetimi müşterilerini LinkedIn’in satış istihbarat çözümlerini (sales intelligence solutions) ve Microsoft’un müşteri ilişkileri yönetimi yazılımını satın almaya zorlayarak ve rakiplerinin LinkedIn’in bütün veri tabanına ulaşmalarını reddederek, onların ileri seviyede müşteri ilişkileri yönetimi işlevselliği geliştirmelerini, otomatik öğrenme yoluyla da engelleyerek rakiplerine geçit vermeyebileceğini değerlendirdi[10].

Ancak, Komisyon’un Microsoft’u, rekabetçi bir pazar olan ve Salesforce, Oracle ve SAP gibi güçlü rakipler tarafından şekillendirilen müşteri ilişkileri yönetimi pazarında küçük bir oyuncu olarak değerlendirmesi nedeniyle İşlem’in Microsoft’un söz konusu oyunculara pazarı kapatamayacağı ve pazardaki rekabeti ortadan kaldıramayacağı kararına varılmıştır[11].

Çevrimiçi reklamcılık hizmetleri

Komisyon tarafından belirtildiği üzere, hem Microsoft hem LinkedIn çevrimiçi reklamcılık hizmetlerini aktif bir şekilde sağlamaktadır. Ancak Microsoft, arama bazlı reklamcılık hizmetleri ile arama bazlı olmayan reklamcılık hizmetlerini sağlarken LinkedIn sadece arama bazlı olmayan reklamcılık hizmetlerinde etkindir. Yani tarafların faaliyetleri yalnızca arama bazlı olmayan reklamcılık hizmetleri pazarında örtüşür. Ancak Microsoft ve LinkedIn, Facebook ve Google öncülüğündeki pazarda küçük oyuncu konumundadırlar[12]. Tarafların arama bazlı olmayan reklamcılık pazarındaki düşük pazar payları dikkate alınmak suretiyle, Komisyon, İşlem’in çevrimiçi reklamcılık açısından herhangi bir endişe yaratmayacağını belirtmiştir[13].

Ek olarak Komisyon, çevrimiçi reklamcılığa ilişkin olarak tarafların elinde bulunan ‘verilerin’ (özellikle bireylerin işleri, kariyer hikayeleri ve mesleki bağlantıları ve/veya e-posta veya diğer iletişim bilgileri, arama davranışları vs. gibi kişisel bilgileri kapsayan) devralma işlemi sonrasında birleştirilmesi durumunun rekabetçi endişeler yaratıp yaratmayacağını incelemiştir[14].

Verilerin toplanması, depolanması, işlenmesi ve kullanımının kapsamının son yıllarda hızlıca değişmesinden dolayı, Komisyon’un rekabet değerlendirmelerindeki ‘büyük veri’ endişelerinin gittikçe arttığı ve Komisyon’un devralma yoluyla büyük verilerin devralınması işlemlerine oldukça temkinli yaklaştığı görülür. Ek olarak, Avrupa Birliği mevzuatına yeni giren, kişisel verilere üst düzey korunma sağlayan, uyumlaştırılmış ve Avrupa Birliği’ndeki kişisel verilerin işlenmesini bütünüyle düzenleyen 2016/679 sayılı Genel Veri Korunması Tüzüğü[15] doğrultusunda, yeni kuralların mevcut hakları güçlendireceği ve bireylerin kişisel verileri üzerinde daha fazla kontrol sahibi olacakları düşüncesiyle Komisyon, Microsoft’un ileride kullanıcıların kişisel verilerine ulaşması ve işlemesinin sınırlı olacağı tespitinde bulunmuştur[16].

Komisyon, aşağıda belirtilen gerekçeler çerçevesinde, İşlem’in çevrimiçi reklamcılığa ilişkin herhangi bir endişe doğurmayacağına karar vermiştir. Öncelikle, Microsoft ve LinkedIn çok sınırlı istisnalar haricinde, verilerini reklamcılık amacıyla üçüncü kişilerin kullanımına sunmamaktadır. İkinci olarak, reklamcılık için değerli olan çok miktarda internet kullanıcısı verisinin bulunacak olması ve bunların Microsoft’un münhasır kontrolü altında bulunmaması nedeniyle, tarafların ilgili veri kümelerinin birleşmesi diğer oyuncuların pazara girişine/büyümesine engel teşkil etmemektedir. Üçüncü olarak, taraflar pazarda küçük oyuncu konumundadırlar ve birbirleri ile çevrimiçi reklamcılık ve onun olası alt kesitlerinde çok sınırlı boyutta rekabet etmektedirler[17].

Taahhütler

Komisyon tarafından duyulan rekabetçi endişelerin giderilmesi açısından Microsoft, mesleki sosyal ağ hizmetleri pazarına ilişkin bir takım taahhütler sunmuştur. Söz konusu taahhütler şunlardır: (i) PC üreticileri ve dağıtıcılarının Windows’a LinkedIn yüklememekte özgür olmalarının ve PC üreticileri ve dağıtıcılarının Windows´un ön kurulumuna karar vermeleri halinde kullanıcıların LinkedIn’i Windows’dan silmelerine imkan verilmesinin temin edilmesi, (ii) birbirlerine rakip olan mesleki sosyal ağ hizmeti sağlayıcılarının Office eklenti programı ve Office uygulama programlama ara yüzleri yoluyla Microsoft Office ürünleri ile birlikte çalışabilirliğinin sağlanması (iii) birbirlerine rakip olan mesleki sosyal ağ hizmeti sağlayıcılarının, yazılım geliştiriciler için bir ağ geçidi olan ‘Microsoft Graph’ isimli programa erişiminin sağlanması[18].

Komisyon, daha detaylı bir incelemeye gerek duymaksızın Microsoft’un sağlamayı taahhüt ettiği yukarıda belirtilen taahhütleri kabul ederek İşlem’i onaylamıştır. Söz konusu taahhütler Avrupa Ekonomik Alanı’nda beş yıl süresince uygulanacak ve bir yediemin tarafından gözlenecektir.

Sonuç

Facebook’un WhatsApp’ı devralmasının ardından, yaklaşık 26 milyar ABD Doları değerindeki[19] Microsoft’un LinkedIn’i devralması işlemi teknoloji şirketleri tarihinde şimdiye kadarki en büyük ölçekli işlem olarak değerlendirilebilir. İşlem, Komisyon’un Avrupa Birliği Birleşme Tüzüğü çerçevesindeki rekabet değerlendirmesi açısından da büyük önem taşır. Komisyon’un mesleki sosyal ağ hizmetlerine ilişkin endişeleri nedeniyle Microsoft, İşlem’in onaylanması için Komisyon’a bir takım taahhütlerde bulunmuştur. Bir diğer değinilmesi gereken önemli husus ise Komisyon’un ‘büyük veri’ konusundaki endişelerinin söz konusu İşlem’de nasıl değerlendirildiğidir. Bu bağlamda, Komisyon’un başta LinkedIn’in verilerinin Microsoft tarafından devralınması olmak üzere İşlem’e ilişkin değerlendirmeleri merakla beklenmekteydi, ancak görüldüğü üzere Komisyon’un bu kararında ‘büyük veri’ konusundaki endişelere pek rastlanılmadı.

[1]06.12.2016 tarihli M.8124- Microsoft / LinkedIn Kararı için bkz. http://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/decisions/m8124_1349_5.pdf (Son erişim tarihi: 07.04.2017).

[2]Jeff Weiner, LinkedIn and Microsoft: Next Play, 08.12.2016, bkz: https://blog.linkedin.com/2016/12/08/linkedin-and-microsoft-next-play (Son erişim tarihi: 07.04.2017).

[3] M.8124- Microsoft / LinkedIn Kararı, s. 32.

[4]Avrupa Komisyonu – Basın bildirisi, bkz. http://europa.eu/rapid/press-release_IP-16-4284_en.htm (Son erişim tarihi: 07.04.2017).

[5]06.12.2016 tarihli Avrupa Komisyonu – Basın bildirisi için bkz. http://europa.eu/rapid/press-release_IP-16-4284_en.htm (Son erişim tarihi: 07.04.2017).

[6] M.8124- Microsoft / LinkedIn Kararı, s. 2.

[7] M.8124- Microsoft / LinkedIn Kararı, s. 32.

[8] Avrupa Komisyonu – Basın bildirisi.

[9] Avrupa Komisyonu – Basın bildirisi.

[10] Avrupa Komisyonu – Basın bildirisi.

[11] M.8124- Microsoft / LinkedIn Kararı, s. 33.

[12] M.8124- Microsoft / LinkedIn Kararı, s. 33.

[13] M.8124- Microsoft / LinkedIn Kararı, s. 34.

[14] M.8124- Microsoft / LinkedIn Kararı, s. 34.

[15]2016/679 sayılı Genel Veri Korunması Tüzüğü, bkz. http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv:OJ.L_.2016.119.01.0001.01.ENG&toc=OJ:L:2016:119:TOC (Son erişim tarihi: 07.04.2017).

[16] M.8124- Microsoft / LinkedIn Kararı, s. 34.

[17] M.8124- Microsoft / LinkedIn Kararı, s. 35.

[18] Avrupa Komisyonu – Basın bildirisi.

[19]Joshua Jamerson, Microsoft Closes Acquisition of LinkedIn, 28.12.2016, bkz. https://www.wsj.com/articles/microsoft-closes-acquisition-of-linkedin-1481215151 (Son erişim tarihi: 07.04.2017).