E-Devlet Yolunda Önemli Bir Adım: Vergi Daireleri Otomasyon Projesi (VEDOP)

Ocak 2009

Maliye Bakanlığı’nca, E-Devlet yapılanması kapsamında çağdaş bilgi sistemi ve veri tabanı oluşturulması, ayrıca kayıt dışı ekonomi ile mücadele amacıyla 1998 yılında Vergi Daireleri Otomasyon Projesi (“VEDOP”) başlatılmıştır. VEDOP-1 kapsamında İnternet Vergi Dairesi, 01.09.2000’den itibaren kurumlar vergisi mükellefleri, 01.09.2001’den itibaren gelir vergisi mükellefleri için elektronik ortamda hizmet vermiştir. 01 Ekim 2004 tarihi itibariyle VEDOP-2 ile “E-Beyanname” uygulamasına geçilmiş olup sistemin son aşaması olan VEDOP-3’ün 2009 yılı Mayıs ayından itibaren uygulamaya konulması beklenmektedir.

VEDOP-3 ile vergi daireleri web tabanlı olarak online çalışacak, Türkiye genelinde 448 vergi dairesi ile 585 mal müdürlüğü gelir servisi yeniden yapılandırılarak otomasyona geçecektir.

VEDOP-3 çerçevesinde, vergi mükelleflerinin tüm vergi borç ve alacaklarının tek kalemde görülebileceği “Mükellef Cari Hesapları” oluşturulacaktır. “E-Tahsilat Sistemi” ile vergi daireleri vergi, ceza ve gecikme zamlarını, elektronik ortamda tahsil edecek, vadesi geçen vergi alacaklarının tahsili için ise “E-Haciz Sistemi” ile elektronik ortamda haciz işlemi gerçekleştirilecektir. Bu sistem için bankaların yanı sıra Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ve Trafik Tescil Müdürlükleri ile elektronik bağlantılar kurularak, otomasyon sistemi ve veri paylaşımı yoluyla, vergi borcunu ödemeyen mükellefin banka hesaplarının durumu, gayrimenkul, araba ve diğer mal varlıkları anında görülebilecektir.

Ayrıca, Gelir İdaresi Başkanlığı VEDOP çalışmaları kapsamında, “Elektronik Fatura Kayıt Sistemi” adı ile bir başlangıç adımı tasarlamış ve telekomünikasyon sektöründe faaliyet gösteren 5 firma ile protokol imzalayarak, faturaların bir nüshasını elektronik ortamda saklamayı mümkün kılan bu sistemi devreye sokmuştur. VEDOP-3 ile de, halihazırda pilot uygulaması devam eden “E-Fatura Sistemi” kurularak belgelerin elektronik ortamda düzenlenmesi sağlanacaktır. Bu sistem kapsamında toplanan tüm veriler aynı anda “Otomatik Arşiv Sistemi” ile kurulan arşive yüklenerek depolanacaktır.

VEDOP-3’ün sorunsuz işlemesi halinde tüm defter ve belgelerin elektronik ortamda düzenlenmesi için çalışmalara başlanarak, vergi denetim elemanlarının merkezi bilgi sistemi kanalıyla defter ve faturalara internet ortamında ulaşmaları hedeflenmektedir.

Vergi Daireleri Otomasyon Projeleri ancak bu projelerin hukuka uygunluğu sağlanırsa etkin olarak işleyecektir. Bu çerçevede öncelikle, 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu ile düzenlenen E-İmza kullanımının zorunlu ve yaygın hale getirilmesi sağlanmalıdır. E-İmza değiştirilemez özelliği ile kişisel bilgilerin mahremiyetini koruyarak ve elektronik belgelerde kimlik kanıtlanmasını sağlayarak sistemin güvenlikli kullanımını temin edecektir.

Ayrıca, devlet ile vatandaşlar arasındaki ilişkileri düzenleyen mevcut idare hukuku normlarının, E-Devlet uygulamalarının tümüne uyumlu olacak şekilde güncellenmesi gerekmektedir. E-Haciz gibi kişinin temel hakları ile doğrudan ilgili olan uygulamaların, detaylı bir mevzuat kapsamında düzenlenerek uygulamaya konulması bu hakların korunması için kaçınılmazdır.

Bu hususlara ilave olarak ve VEDOP ile sınırlı kalmamak üzere, tüm E-Devlet uygulamalarında kurumlar arası bilgi paylaşımında yeknesaklığı ve güvenliği sağlayacak kanuni düzenlemelere de ihtiyaç vardır.