Ercüment Erdem Av. Ezgi Babur

ICC Tahkiminde Görev Belgesinden Sonra Yeni Talepler İleri Sürülmesi

Ekim 2015

Milletlerarası Ticaret Odası (“ICC”) tahkiminde, görev belgesinden sonra ileri sürülen talepler, hakem heyetinin iznine bağlıdır. ICC Tahkim Kuralları’nın (“Kurallar”) 23/4. maddesi, hakem heyetinin yeni talebin mahiyetini, tahkimin bulunduğu aşamayı ve diğer ilgili hususları göz önüne alacağını düzenleyerek, hakem heyetine takdir yetkisi tanımaktadır.

ICC tahkiminde yeni talepler ileri sürülmesi ve Kurallar m.23/4’ün bu konuya ilişkin uygulanması, bu makalemizde ele alınacaktır.

Genel Olarak

ICC tahkiminde görev belgesi önemli bir rol oynar. Görev belgesinin amaçlarından biri de, tarafların taleplerinin ortaya konmasıdır. Görev belgesi, diğer hususların yanı sıra, tarafların taleplerine ilişkin bilgileri de içerir. Tarafların görev belgesinin kapsamı dışında kalan talepler ileri sürmeleri durumunda, bu taleplere uygulanacak kurallar incelenmelidir.

ICC tahkimine ilişkin olarak, Kurallar m.23/4, ICC tahkiminde yeni taleplerin hangi şartlar altında ileri sürülebileceğini düzenler. Bu düzenlemeye göre; görev belgesi imzalandıktan veya divan tarafından onaylandıktan sonra, yeni talebin mahiyetini, tahkimin bulunduğu aşamayı ve diğer ilgili hususları göz önüne alacak olan hakem kurulu tarafından bunun için izin verilmediği sürece, tarafların hiç biri görev belgesinin sınırlarının dışında kalan yeni taleplerde bulunamaz.

Bu hüküm, hakem heyetine tahkim yargılamasının sorunsuz ve etkili olarak yürütülmesi için destek olma amacını taşımakla beraber, uygun görüldüğü takdirde yeni taleplerin ileri sürülmesine izin verilmesi konusunda esneklik sağlar[1].

Kurallar’ın 23/4. maddesi uyarınca hakem heyeti, iki aşamalı bir inceleme yürütür. Hakem heyeti ilk olarak, ileri sürülen yeni hususların yeni talepler olarak nitelendirildiğine karar verir. İkinci aşama olarak da, bu taleplere izin verilip verilmeyeceği karara bağlanır.

“Yeni Talep” Kavramının Tanımı

Bu bağlamda, yeni talep kavramından ne anlaşılması gerektiği incelenmelidir. Kurallar, yeni talep kavramı için herhangi bir tanım öngörmemektedir. Öte yandan; talep sonucuna ilişkin olarak görev belgesinin kapsamı incelenmelidir. Eğer yeni talep buradaki talep sonucunun değişmesine yol açıyor ise, veya talep sonucuna eklemeler yapıyor ise, bunun görev belgesinin kapsamı dâhilinde olup olmadığı konusunda bir tartışma ortaya çıkabilecektir[2]. Bu noktada, talebin yeni olaylar veya yeni hukuki argümanlar üzerinde temellendirilmesi, veya talep sonucunun niteliğinin değişmesi durumunda değişiklik söz konusu olmaktadır.

Yalnızca argümana ilişkin bir değişikliğin yeni talep olarak kabul edilmesinin yeterli olmadığının ve yeni bir talebin talep sonucunun tamamen yeni bir temele dayandırılmasını gerektireceğinin altı çizilmelidir[3]. Bu nedenle, görev belgesi dâhilindeki bir talep sonucunun yeniden nitelendirilmesi, ilgili madde uyarınca yeni talep olarak nitelendirilemez.

Hakem heyetinin bu madde kapsamındaki kararı ne zaman vereceği, ilgili tarafın yeni talep ileri sürmek konusunda özel olarak izin talep edip etmediğine veya diğer tarafın ileri sürülen yeni taleplere karşı çıkıp çıkmamasına göre değişebilir. Eğer yeni taleplere itiraz ediliyorsa, veya ileri sürülen yeni hususun yeni bir talep olduğu açık ise hakem heyeti, 23/4. maddenin uygulanıp uygulanmayacağına ve bunun ardından, yeni taleplere ilişkin kararını verecektir.

Öte yandan, diğer tarafın yeni taleplere itirazda bulunmaması söz konusu olabilir. Bu durumun Kurallar’ın 39. maddesi uyarınca feragat olarak nitelendirilmesinin mümkün olup olmadığı incelenmelidir. İlgili madde uyarınca, Kurallar’ın herhangi bir hükmüne veya yargılamanın tabi olduğu kuralların herhangi birine uyulmaması halinde, hakem kurulu tarafından verilen herhangi bir talimata veya hakem kurulunun oluşması için tahkim sözleşmesinde yer alan herhangi bir şarta veya yargılamanın yönetilmesine itiraz etmeden tahkime devam eden bir taraf, itiraz etmek hakkından feragat etmiş sayılır. Öte yandan, ileride sorunlarla karşılaşmamak adına, hakem heyetinin ileri sürülen yeni hususların görev belgesinin kapsamı dâhilinde olup olmadığı ve kapsam dışı ise, izin verilip verilmeyeceği konusunda karar vermesi uygun olacaktır[4].

Hakem Heyeti Tarafından Dikkate Alınacak Hususlar

Kurallar’ın 23/4. maddesi hakemlere, yeni taleplere izin verilmesi konusunda geniş bir takdir yetkisi tanır. İlgili madde uyarınca hakemler, maddede örnek olarak sayılan hususların yanı sıra diğer ilgili tüm hususları da göz önünde bulundurabilir.

Eğer görev belgesinde yer verilen ilk talepler ile yeni talepler aynı olaylar ve aynı sözleşmeden doğuyorsa, bu taleplerin ileri sürülmesine hakem heyeti tarafından izin verilmesi ihtimali daha yüksektir.

Yine, yeni taleplerin zamanlaması da bu konuda belirleyici olabilir. Eğer yargılama, görev belgesinin imzalanmasından hemen sonra veya tarafların dilekçelerini vermelerinden önce gibi nispeten erken bir aşamasında ise, yeni taleplere hakem heyeti tarafından izin verilmesi ihtimali daha yüksektir. Bu durumda yeni taleplerin yargılamanın yavaşlamasına neden olacak önemli olumsuz bir etkisi olmayacaktır. Öte yandan, eğer yeni talepler tüm delillerin sunulmasından daha sonra ve kararın verilmesinden hemen önce ileri sürülmüşse, bu durum yargılamayı etkileyebilir ve hakem heyetinin yeni taleplerin sunulmasına izin vermemesine yol açabilir.

Bu noktada, yeni talepler eğer tamamen taktiksel nedenlerle sunulmaktan imtina edilmişse, hakem heyetinin daha kısıtlayıcı bir yorum yapması söz konusu olabilir. Özellikle, tarafların yeni taleplere ilişkin yeni deliller ve argümanlar ileri sürmeleri gibi, yeni taleplerin ileri sürülmesi aleyhine yorumlanabilecek durumlar söz konusu ise[5], yeni taleplere hakem heyeti tarafından izin verilmemesi söz konusu olabilir. Bunlar daha sonra adil yargılamaya ilişkin sorunlar da yaratabilecek ve tenfiz engellerine sebebiyet verebilecektir.

Eğer yeni taleplere hakem heyeti tarafından izin verilmez ise, bu talepleri ileri sürmek isteyen tarafın ayrı bir tahkim yargılaması başlatması gerekecektir.

Sonuç

Madde 23/4 kapsamında yeni talepler için hakem heyetinin izninin gerekmesi, taraflara tahkim yargılamasının sınırlarının çizilebilmesi için tüm taleplerini görev belgesinde somutlaştırma yükümlülüğü yüklemesi bakımından büyük önem taşır. Eğer taraflar görev belgesinin düzenlenmesinden sonra yeni talepler ileri sürmek isterlerse, bunlara izin verilmesi madde 23/4 kapsamında değerlendirilecektir. Hakem heyetinin bu konuda oldukça geniş bir takdir yetkisi olup; yeni taleplerin niteliği ve tahkim yargılamasının aşaması gibi bir çok faktör göz önünde bulundurulabilir. Hakem heyeti ayrıca, taleplerin yargılamanın daha erken bir aşamasında ileri sürülmesinin mümkün olup olmaması ve diğer taraf üzerine ek bir yükümlülük oluşturup oluşturmadıkları gibi diğer hususları da göz önünde bulundurabilir.



[1] Jason Fry, Simon Greenberg, Francesca Mazza, The Secretariat’s Guide to ICC Arbitration, ICC Publication 729 (Paris 2012), s. 255 (“Secretariat’s Guide”).

[2] Thomas H. Webster, Michael W. Bühler, Handbook of ICC Arbitration, Commentary, Precedents, Materials, 3rd Edition, s. 364 (“Webster/Bühler”).

[3] Secretariat’s Guide, s.257.

[4] Secretariat’s Guide, s.256.

[5] Webster/Bühler, s. 366.