Ercüment Erdem Av. Nezihe Boran

İmtiyazların Kaldırılmasına İlişkin Esaslar Tebliği

Ocak 2020

Giriş

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun[1] (“Sermaye Piyasası Kanunu”), 28’inci maddesine (İmtiyazlı Paylar) göre Sermaye Piyasası Kurulu’nun (“Kurul”) belirlediği esaslar çerçevesinde finansal tablolarına göre üst üste beş yıl dönem zararı eden halka açık ortaklıklarda oy hakkına ve yönetim kurulunda temsil edilmeye ilişkin imtiyazlar, Kurul kararı ile kalkar. İlgili düzenlemenin kanunun yürürlük tarihi olan 30 Aralık 2012’te yürürlüğe girmesine rağmen, Kurul söz konusu hükmün usul ve esaslarına ilişkin bir düzenleme yapmamıştı. Buna kapsamda, Kurul, Oy Hakkına ve Yönetim Kurulunda Temsil Edilmeye İlişkin İmtiyazların Kaldırılmasına İlişkin Esaslar Tebliği (II-28.1) (“Tebliğ”) hazırladı. Tebliğ, 10 Ocak 2020 tarih ve 31004 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. İşbu makalede; Tebliğ ile detaylandırılan imtiyazların kaldırılmasına ilişkin usul ve esaslar ele alınacaktır.

Tebliğ’in Amacı ve Kapsamı

Tebliğ’in amacı, mevzuata uygun olarak hazırlanmış finansal tablolarına göre üst üste beş yıl dönem zararı eden halka açık ortaklıklarda oy hakkına ve yönetim kurulunda temsil edilmeye ilişkin imtiyazların kaldırılmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Düzenlemenin kapsamına giren imtiyazlar da yine Tebliğ altında tanımlandı. Oy hakkına ilişkin imtiyaz; Türk Ticaret Kanunu’nun[2] (“TTK”) 479’uncu maddesinin (Oyda İmtiyazlı Paylar) birinci fıkrasına göre eşit itibarî değerdeki paylara farklı sayıda oy hakkı verilerek tanınır. Tebliğ kapsamında yönetim kurulunda temsil edilmeye ilişkin imtiyaz ise TTK’nın 360’ıncı maddesinin (Belirli Grupların Yönetim Kurulunda Temsil Edilmesi) birinci fıkrasında tanımlandığı şekliyle kabul edilir. Buna göre, belirli pay gruplarına, özellik ve nitelikleriyle belirli bir grup oluşturan pay sahiplerine ve azlığa yönetim kurulunda temsil edilme hakkı tanınır. Bu şekilde yönetim kurulunda temsil edilme hakkı tanınan paylar imtiyazlı sayılır.

İmtiyazlı payların kamu kurum ve kuruluşlarına ait olması hâlinde gerek Sermaye Piyasası Kanunu gerekse de Tebliğ hükümlerinin uygulanmayacağı düzenlenir. Tebliğ’in 10’uncu maddesine (İstisna) göre imtiyazlı payların bir kısmının kamu kurum ve kuruluşlarına bir kısmının ise diğer kişilere ait olması durumunda da ilgili istisna sadece kamu kurum ve kuruluşlarına ait olan imtiyazlı paylar için uygulanacak ve diğer imtiyazlı payların imtiyazları Kurul kararı ile kaldırılabilecektir.

İmtiyazların Kaldırılması

Sermaye Piyasası Kanunu ile Tebliğ uyarınca, mevzuata uygun olarak hazırlanmış finansal tablolarına göre üst üste beş yıl dönem zararı eden halka açık ortaklıklarda, oy hakkına ve yönetim kurulunda temsil edilmeye ilişkin imtiyazlar Kurul kararı ile kalkar.

Makul ve Zorunlu Hâller

Finansal tablolarına göre üst üste beş yıl dönem zararı eden ortaklıklarda söz konusu zarara neden olan olay faaliyetlerinin makul ve zorunlu kıldığı hâllerden kaynaklanıyorsa imtiyazlar kaldırılmayabilir. Tebliğ’in 6’ıncı madde (Faaliyetlerin Makul ve Zorunlu Kıldığı Haller Nedeniyle Muafiyet) hükmüne göre üst üste beş yıl dönem zararı eden halka açık ortaklıklar, beşinci hesap dönemine ait finansal tablolarını kamuya açıkladıkları tarihten itibaren 20 iş günü içinde varsa söz konusu beş hesap döneminin tamamında ya da herhangi birinde dönem zararına neden olan faaliyetlerinin makul ve zorunlu kıldığı hallere ilişkin açıklamalarını Kurul’a iletir. İlgili açıklamaları Kurul değerlendirir. Kurul değerlendirmesini yaparken ortaklıkların yönetiminin kontrolü dışında gelişen, ekonomiyi, sektörü ya da şirketi etkileyen olumsuzluklar ve benzeri durumları da gözetir. İlgili kuralın uygulanmasında, özellikle son dönemdeki ekonomik olaylar nedeniyle ortaklıkların içinde bulunduğu finansal zorluklara ilişkin Kurul’un yaklaşımı önem arz edecektir.

Sürenin Başlangıcı

İlgili beş yıllık süre, halka açık ortaklık statüsünün kazanıldığı yıldan sonra başlayan ilk yıllık hesap dönemi itibarıyla başlar. Sermaye Piyasası Kanunu’nun yürürlük tarihi itibarıyla halka açık olan ortaklıklar içinse, Tebliğ, geçici madde 1’e (Geçiş Süreci) göre beş yıllık süre (i) hesap dönemi takvim yılı olan halka açık ortaklıklar için 31 Aralık 2013 tarihinde sona eren hesap dönemi, (ii) özel hesap dönemine sahip olan halka açık ortaklıklar için 2014 yılı içinde sona eren yıllık özel hesap dönemi itibarıyla başlar.

Finansal Tablolar

Tebliğ’in 5’inci maddesine (Finansal Tablolara İlişkin Esaslar) göre ortaklığın bağımsız denetime tabi olması durumunda, dönem zararının tespitinde dikkate alınacak finansal tablolar bağımsız denetimden geçmiş kamuya açıklanan finansal tablolardır. Konsolide finansal tablo hazırlama yükümlüğü bulunan halka açık ortaklıklar için konsolide yıllık finansal tablolar, konsolide finansal tablo hazırlama yükümlüğü bulunmayan ortaklıklar için ise bireysel yıllık finansal tablolar esas alınır. Dönem zararının konsolide finansal tablolarda “ana ortaklığa ait dönem zararı”, bireysel finansal tablolarda ise “dönem zararı” olarak raporlanan dönem zararını ifade ettiği açıklığa kavuşturulmuştur.

İmtiyazların Kaldırılmasının Sonuçları

Kontrol Değişikliği Olması Durumunda Pay Alım Teklifi Yükümlülüğü

Pay Alım Teklifi Tebliği (II-26.1)[3] uyarınca, diğer durumların yanı sıra, herhangi bir kişi veya birlikte hareket ettiği kişiler tarafından, hedef ortaklığın sermayesini temsil eden paylarının kısmen veya tamamen iktisap edilmesi suretiyle yönetim kontrolünün elde edilmesi halinde, hedef ortaklığın sermayesini temsil eden diğer paylarını elinde bulunduran tüm pay sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde pay alım teklifi yapılması zorunludur. Tebliğ kapsamında oy hakkına ve/veya yönetim kurulunda temsil edilmeye ilişkin imtiyazların kaldırılmasına ilişkin Kurul kararı sonucunda, ilgili ortaklıkta mevcut oy haklarının yüzde ellisinden fazlasına sahip olunması nedeniyle yönetim kontrolünün elde edilmesi, pay alım teklifinde bulunma yükümlülüğünün doğmadığı hallerden biri olarak kabul edilir. Dolayısıyla, imtiyazların kaldırılması sonucunda yönetimde meydana gelecek bir kontrol değişikliğinde pay alım teklifi yapma zorunluluğu doğmayacaktır.

İmtiyazların Kaldırılmasına İlişkin Kurul Kararından Sonra İzlenecek Prosedür

Kurul’un imtiyazların kaldırılmasına karar vermesi durumunda, karar tarihi itibariyle söz konusu imtiyazlar kullanılamaz ve ortaklığın esas sözleşmesinde yer alan aksine hükümler uygulanamaz. Bu kapsamda, Kurul kararının ilgili ortaklığa bildirimini takip eden azami iki ay içinde ilgili ortaklıklarca esas sözleşmede gerekli değişiklikleri yapmak üzere Kurul’a başvuruda bulunulması ve yapılacak ilk genel kurul toplantısında Kurulun uygun görüş verdiği esas sözleşme değişikliklerinin genel kurul gündemine alınması zorunludur.

Esas sözleşme değişikliğine ilişkin Kurul’a süresi içinde başvuruda bulunulmaması veya genel kurul gündeminde esas sözleşme değişikliğine yer verilmemesi durumunda, esas sözleşme değişikliklerinin ortaklık genel kurulunda görüşülmesini teminen, Kurul genel kurul gündemine ilgili maddeyi ekletir.

Tebliğ ile getirilen düzenleme oy hakkına ve yönetim kurulunda temsil edilmeye ilişkin imtiyazların kaldırılmasına yönelik olup, Kurul tarafından herhangi bir şekilde Tebliğ kapsamına girecek şirketlere kayyum ve/veya yönetim kurulu üyesi atanmasına dönük değildir[4].

İmtiyazların kaldırılması karşılığında herhangi bir menfaat temin edilemez. Kurul, Merkezi Kayıt Kuruluşu’na söz konusu payların Kurul karar tarihi itibariyle imtiyazsız pay statüsüne dönüştürülmesinin sağlanması amacıyla bildirimde bulunur. Kurul ayrıca imtiyazların kullanılmasını önlemek için kararını Ticaret Bakanlığı’na bildirir. 

Sorumluluk

Tebliğ’in 11’inci maddesi (Sorumluluk) uyarınca ortaklıkların Tebliğ’de düzenlenen usul ve esaslara uyumundan ortaklıkların yönetim kurulları sorumludur. Kurul kararıyla imtiyazların kaldırılmış olması halinde, genel kurul toplantısında esas sözleşmenin gerçek duruma uygun hale getirilmesi yönünde karar alınması zorunludur.

Sonuç

Sermaye Piyasası Kanunu’nda yer alan faaliyetlerinin makul ve zorunlu kıldığı hâller saklı kalmak kaydıyla, üst üste beş yıl zarar eden ortaklıklarda oy hakkına ve yönetim kurulunda temsil edilmeye ilişkin imtiyazların Kurul tarafından kaldırılmasına ilişkin hükmün usul ve esaslarını düzenlemek amacıyla Kurul Tebliğ’i çıkartmıştır. Tebliğ ile getirilen ve yenilik teşkil eden usul ve esaslar arasında, Kurul kendisine bildirilen ve zarara neden olan faaliyetlerinin makul ve zorunlu kıldığı halleri incelerken ortaklıkların yönetiminin kontrolü dışında gelişen, ekonomiyi, sektörü ya da şirketi etkileyen olumsuzluklar ve benzeri durumları da gözeterek değerlendirmesini yapar. Kurul’un imtiyazların kaldırılmasına karar vermesi durumunda, karar tarihi itibariyle söz konusu imtiyazlar kullanılamaz ve ortaklığın esas sözleşmesinde yer alan aksine hükümler uygulanmaz. Ortaklık iki ay içinde esas sözleşmede gerekli değişiklikleri yapmak üzere Kurul’a başvuruda bulunur ve ilk genel kurul toplantısında gündemine alır.

[1]              6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, RG, S. 28513, 30.12.2012.

[2]              6102 Sayılı Türk Ticart Kanunu, RG, S. 27846, 14.02.2011.

[3]              Halka Açık Ortaklıklarda Gönüllü ve Zorunlu Pay Alım Teklifinde Bulunulmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Pay Alım Teklifi Tebliği, RG, S. 28891, 23.01.2014.

[4]              Sermaye Piyasası Kurulu, 10 Ocak 2020 tarihli duyuru, https://www.spk.gov.tr/Duyuru/Dosya/20200110/0 (Erişim tarihi: 28 Ocak 2020).