Ercüment Erdem Prof. Dr. H. Ercüment Erdem

İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları

Ocak 2016

Giriş

Yüksek Planlama Kurulu’nun kararı[1] ile İstanbul Uluslararası Finans Merkezi’nin kurulmasının ilk adımı atıldı[2]. İstanbul Finans Merkezi’nin temel yapıtaşlarından ve önceliklerinden biri de bağımsız, özerk ve milletlerarası alanda rekabet edebilecek düzeyde bir kurumsal tahkim merkezinin kurulmasıdır[3]. Bu tahkim merkezinin maliyet, hız ve kararların kesinleşme süreci gibi konularda rakiplerinin önünde olması hedeflenir.

İşte İstanbul Tahkim Merkezi (“ISTAC”) bu amaçlar doğrultusunda kurumsal tahkim hizmeti sunmak üzere kuruldu.

ISTAC Tahkim ve Arabuluculuk Kuralları (“ISTAC Tahkim Kuralları” veya “Kurallar”) 26 Ekim 2015 tarihinde yürürlüğe girdi. Kurallar hem milletlerarası tahkim uygulamasında genel olarak kabul gören uygulamaları yansıtan, hem de tahkim ve arabuluculuk süreçlerinin güncel gereksinimlerini karşılayan hükümler içerir.

Genel Bilgiler

ISTAC, milli tahkim divanı, milletlerarası tahkim divanı (“Divan”) ve sekreteryadan (“Sekreterya”) oluşur. Divan’ın ve Sekreterya’nın yapısı ve çalışma usulleri ISTAC Tahkim Kuralları Ek-2’de düzenlenir. Divan, tek hakem veya hakem kurulunun uyuşmazlıkları çözümleme sürecini yönetir.

ISTAC Kuralları iki durumda uygulanır. Bunlardan ilki tarafların, uyuşmazlıklarının ISTAC Tahkim Kuralları uyarınca çözümlenmesini kararlaştırmasıdır. İkincisi de ad hoc bir tahkimde tarafların hakemlerin Divan tarafından atanmasını öngörmeleridir. Bu son halde Divan atama organı (“appointing authority”) olarak görev yapar.

Tahkim Yargılaması

Yargılamanın Başlaması

Tahkim yargılamasının başlaması için davacı tarafın, tahkim anlaşması ile özet açıklamaları da içerecek tahkim talebini, talep sonucunu; hakemlerin sayısı, seçilmesi, tahkimin yeri ve dili gibi konularda beyanlarını Sekreterya’ya sunması ve başvuru harcını yatırması gerekir. Eksiklik olması halinde Sekreterya davacıya 15 gün ek süre verir; ancak bu sürede eksikliğin tamamlanmaması halinde dosya kapatılır. Davacı tahkim yargılamasını özet tahkim talebi yerine doğrudan dava dilekçesi ile de başlatabilir.

Davalı tahkim talebine 30 gün içinde cevap vermelidir. Tahkim talebine cevabın sunulması için ek süre verilebilir; ancak hakemlerin belirlenmesi gibi konularda bu 30 günlük süre içerisinde beyanda bulunulması gerekir. Davalı, cevabıyla birlikte karşı dava açabilir. Karşı dava açılması halinde davalı da başvuru harcı yatırır. Bu durumda ilk davanın davacısı da 30 gün veya talep halinde Sekreterya’nın tanıyacağı ek süre içinde karşı davaya cevabını sunar.

Tahkim Anlaşması ve Competence-Competence

Tahkim anlaşmasının varlığı, geçerliliği, içeriği, kapsamı veya uygulanması hakkındaki itirazlar tahkim talebine cevap ile birlikte ileri sürülür. Böyle bir itirazda bulunulması veya cevap dilekçesi verilmemesi halinde konuyu tek hakem veya hakem kurulu karara bağlar. Tek hakem veya hakem kurulu aynı zamanda kendi yetkisi hakkında da karar verir.

Davaların Birleştirilmesi

Bir tarafın talebi üzerine ve belirli şartların varlığı halinde ISTAC Tahkim Kuralları’na tabi olan birden çok tahkim birleştirilebilir. Davaların taraflarının farklı olması halinde, tüm tarafların davaların birleştirilmesinde uzlaşması gerekir. Davaların taraflarının aynı olması halinde ya tarafların uzlaşması, ya davalardaki tüm taleplerin aynı tahkim anlaşmasına dayanması ya da farklı anlaşmaya dayanan taraflar varsa da uyuşmazlıkların aynı hukuki ilişkiyle bağlantılı olması ve anlaşmaların uyumlu olması aranır.

Hakem

Hakem sayısı, taraflarca ve serbestçe belirlenir. Kurallar, hakem sayısının bir olduğu durumda “tek hakem”; tek sayıda olmaları kaydıyla birden çok hakem olduğunda ise “hakem kurulu” ifadelerini kullanır. Bu yazıda hakem(ler) ifadesi, gerek tek hakemi gerekse hakem kurulunu kapsar.

Tek hakemi taraflar birlikte seçer. Tarafların anlaşamaması halinde tek hakemi Divan tayin eder. Hakem kurulunda ise her taraf birer hakem seçer. Seçilen hakemler üçüncü hakemi belirlerler. Tek hakemde olduğu üzere üçüncü hakemin de belirlenememesi halinde hakemi Divan atar.

Her durumda hakem(ler)in tüm yargılama boyunca tarafsız ve bağımsız olması aranır. Aksi halde hakemin reddi ve değiştirilmesi usulüne ilişkin kurallar uygulanabilir.

Tahkim Yargılaması

ISTAC Tahkim Kuralları, yargılamanın tabi olduğu ilkeleri ve kuralları “Tahkim Yargılaması” başlığı altında IV. Bölüm’de düzenler. Önemli bazı ilke ve kurallar aşağıdaki gibidir:

  • Tarafların adil yargılanma hakkı vardır. Hakem(ler) yargılamayı adil, tarafsız ve tarafların eşitliği ilkesine uygun yürütür.
  • Yargılamanın hızlı ve en az masrafla yürütülmesi, yani usul ekonomisi esastır.
  • Aksi kararlaştırılmadıkça tahkim yargılaması gizlidir.
  • Kurallar’ın düzenlemediği usule ilişkin konularda varsa taraflarca kararlaştırılan kurallar, yoksa hakem(ler)in belirlediği kurallar uygulanır.
  • Yargılamada herkes dürüstlük kuralına uygun davranmalıdır.
  • Aksi kararlaştırılmazsa tahkim yeri İstanbul’dur.
  • Uyuşmazlığın esasına tarafların seçtikleri hukuk uygulanır. Esasa uygulanacak hukukun kararlaştırılmaması halinde hakem(ler) uygun buldukları hukuk kurallarını uygular.
  • Taraflar aksini kararlaştırmadıkça hakem(ler), tahkim talebi ve tahkim talebine cevabı takiben derhal, diğer bilgilerin yanı sıra tarafların iddia ve savunmalarının özetini, tahkime ilişkin dil, yer gibi konuları, hakem ve vekillerin kimlik ve iletişim bilgilerini içeren bir görev belgesi hazırlar. Taraflar ve hakem(ler) görev belgesini imzalar.
  • Görev belgesi düzenlenirken usule ilişkin zaman çizelgesi de hazırlanarak taraflara ve Sekreterya’ya iletilir.
  • Aksi kararlaştırılmadıkça veya diğer taraf için haksız şekilde zorluk yaratması gibi haller oluşmadıkça, tahkim yargılaması sırasında talep sonucu değiştirilebilir.
  • Hakem(ler), vakıaları tespit edebilmek için; taraflar, tanıklar ve uzmanları dinlemek, bilirkişi atamak, keşif yapmak gibi uygun bulacağı tüm yöntemleri kullanabilir. Keza, tanıklar, bilirkişiler ile uzmanların dinlenmesi için duruşma yapılmasına karar verilebilir.
  • Hakem(ler)in göreve başlamasının beklenemeyeceği ölçüde acil durumların bulunması halinde, geçici hukuki koruma için Kurallar Ek-1’de yer alan İstanbul Tahkim Merkezi Acil Durum Hakemi Kuralları uyarınca Sekreterya’ya başvuru yapılır. Bunun dışındaki durumlarda hakem(ler), aksi kararlaştırılmadıkça, uygun gördükleri geçici hukuki koruma önlemlerine karar verebilir.

Tahkikatın Sona Ermesi ve Karar

Hakem(ler), son duruşma ve son dilekçe teatisinden sonra mümkün olan en kısa sürede tahkikatın sona erdiğini taraflar ve Sekreterya’ya yazılı olarak bildirir. Bu tarih itibariyle, istisnai durumlarda hakem(ler)in izin verdiği haller dışında, taraflar iddia ve savunmada bulunamaz veya delil sunamaz.

Kurallar’a, tahkim yargılamasının yürütülmesine, hakem(ler) tarafından verilen emirlere, hakem(ler)in belirlenmesine itirazda bulunmadan yargılamaya devam eden taraf, itiraz hakkını kaybeder.

Hakem(ler)in, görev belgesinin onaylanmasından itibaren altı ay içinde uyuşmazlığın esası hakkında karar vermesi esastır. Yargılamanın hızla çözüme kavuşturulması, uygulamada görünen önemli bir ihtiyaç olup, ISTAC’ın hedeflerinden de biridir. Bu konuya, seri tahkime ilişkin aşağıdaki bölümde yeniden değinilecektir. Bununla beraber, tarafların anlaşması ile hakem(ler)in talebi üzerine ya da re’sen, Divan süreyi uzatmaya yetkilidir.

Kararda, diğer konuların yanı sıra, hüküm sonucu ve gerekçesi belirtilir. Karar, Sekreterya’ya tevdi edilir ve tahkim masraflarının tamamının ödenmesi koşuluyla Sekreterya kararı taraflara tebliğ eder. Hakem kararı taraflar için bağlayıcıdır.

Kararda yer alan hesap ve yazım hataları hakem(ler)ce re’sen 30 gün içinde düzeltilebilir. Aynı sürede taraflar, kararın yorumlanmasını, yazım ve hesap hatalarının düzeltilmesini talep edebilir. Keza, ileri sürülen ama karara bağlanmamış konular için tamamlayıcı hakem kararı talebi ile Sekreterya’ya başvurulabilir.

Tarafların, tahkim yargılaması sürecinde sulh olması durumunda, tarafların talebi üzerine ve hakem(ler)in kabul etmesi halinde sulh, hakem kararı olarak tespit edilebilir.

Davacının davasını geri alması, tarafların anlaşması, yargılamanın sürdürülmesinin gereksiz veya imkânsız bulunması, yargılama masrafları için avansın yatırılmaması, ya da hakem kararının verilmesi ile yargılama sona erer.

Masraflar

Yargılama masrafları ve avans, Kurallar’da ayrıntılı olarak düzenlenir. Yargılamanın başlaması ve tahkikatın sona ermesi aşamasında da harç, masraf ve avans ödemesinin önemi özellikle vurgulanmalıdır.

Kural olarak yargılama masrafları avansının taraflarca eşit olarak yatırılması gerekir. Ancak, avansın yatırılmaması halinde yargılama durdurularak durum taraflara bildirilir. Taraflardan birinin üzerine düşen masraf avansını yatırmaması halinde diğer taraf gerekli avans tutarını yatırabilir. Hakem kararı, yargılama masraflarına ilişkin hükmü de içerecek şekilde hazırlanır.

Seri Tahkim

ISTAC ve Kurallar’ın en dikkat çeken özelliklerinden biri, seri tahkime verdiği önemdir. ISTAC Seri Tahkim Kuralları uyarınca, taraflar aksini kararlaştırmadıkça, taleplerin, tahkim yargılamasının başladığı tarihteki toplam tutarının 300.000 TL’yi geçmediği uyuşmazlıklar, seri tahkim kurallarına tabidir.

Davacı, tahkim yargılamasını doğrudan dava dilekçesi ve eklerini Sekreterya’ya sunarak başlatır. Davalı, kendisine belgelerin tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde cevap dilekçesi ve eklerini iletir.

Kural olarak seri tahkim kurallarına tabi uyuşmazlıkları tek hakem çözümler. Aksi kararlaştırılmamışsa taraflar tek hakemi birlikte seçer, seçememeleri halinde hakemi Divan tayin eder. Tek hakemin seçimine veya hakem tayini öncesinde yargılamanın seri tahkim kurallarına göre yürütülmesine itiraz eden tarafın, itirazlarını 5 gün içinde Sekreterya’ya iletmesi gerekir.

Seri tahkimde tarafların tabi olduğu sürelerin olduğu kadar, tahkim yargılamasının toplam süresinin de kısa tutulması amaçlanır. Bu nedenle, seri tahkim kuralları, tek hakemin, dosyanın kendisine iletilmesinden itibaren 3 ay içinde esasa ilişkin karar vereceğini düzenler. Keza, son dilekçenin sunulması veya duruşmanın yapılmasından hangisi daha geç tarihliyse, bu tarihten itibaren en geç bir ay içinde karar verilmelidir.

Sonuç

ISTAC Tahkim Kuralları, Ekim 2015’te yürürlüğe girerek, ISTAC bünyesinde yapılacak tahkim yargılamasının çerçevesini belirler. Milletlerarası tahkim uygulamasında genel kabul gören uygulama ve kuralların benimsendiği Kurallar’ın milletlerarası tahkime katılan tarafların rahatlıkla kabul edebileceği nitelikte olduğu görülür.

Mevcut kabullere uygun olmanın yanı sıra ISTAC Tahkim Kuralları, uygulamada ortaya çıkan gereksinimleri de gözetir. Buna en önemli örnek, Kurallar’ın uyuşmazlığın kısa sürede çözüleceğini, özellikle de talep sonucu 300.000 TL’yi geçmeyen uyuşmazlıkların seri tahkim ile dosyanın hakemin önüne gitmesini takiben en geç üç ay içinde karara bağlanacağını öngörmesidir. Usul ekonomisine özellikle vurgu yapan Kurallar, uyuşmazlıkların hızla ve olabilecek en az masrafla çözülmesini amaçlar.

ISTAC Tahkim Kuralları, İstanbul’da bağımsız ve özerk yapıya sahip uluslararası alanda rekabet edebilecek düzeyde kurumsal bir tahkim merkezinin oluşturulması amacına hizmet eder.



[1] 29 Eylül 2009 tarih ve 2009/31 sayılı karar, RG, 2 Ekim 2009, S. 27364.

[2] Kasım 2009 tarihli “İstanbul Uluslararası Tahkim Merkezi Mi Oluyor?” yazısı için bkz. http://www.erdem-erdem.com/articles/istanbul-uluslararasi-tahkim-merkezi-mi-oluyor/ (erişim tarihi 30 Ocak 2016).

[3] Bkz. http://www.ifm.gov.tr/Shared%20Documents/IFM%20Stratejisi%20ve%20Eylem%20Plani.pdf (erişim tarihi 30 Ocak 2016).

Giriş

Yüksek Planlama Kurulu’nun kararı[1] ile İstanbul Uluslararası Finans Merkezi’nin kurulmasının ilk adımı atıldı[2]. İstanbul Finans Merkezi’nin temel yapıtaşlarından ve önceliklerinden biri de bağımsız, özerk ve milletlerarası alanda rekabet edebilecek düzeyde bir kurumsal tahkim merkezinin kurulmasıdır[3]. Bu tahkim merkezinin maliyet, hız ve kararların kesinleşme süreci gibi konularda rakiplerinin önünde olması hedeflenir.

İşte İstanbul Tahkim Merkezi (“ISTAC”) bu amaçlar doğrultusunda kurumsal tahkim hizmeti sunmak üzere kuruldu.

ISTAC Tahkim ve Arabuluculuk Kuralları (“ISTAC Tahkim Kuralları” veya “Kurallar”) 26 Ekim 2015 tarihinde yürürlüğe girdi. Kurallar hem milletlerarası tahkim uygulamasında genel olarak kabul gören uygulamaları yansıtan, hem de tahkim ve arabuluculuk süreçlerinin güncel gereksinimlerini karşılayan hükümler içerir.

Genel Bilgiler

ISTAC, milli tahkim divanı, milletlerarası tahkim divanı (“Divan”) ve sekreteryadan (“Sekreterya”) oluşur. Divan’ın ve Sekreterya’nın yapısı ve çalışma usulleri ISTAC Tahkim Kuralları Ek-2’de düzenlenir. Divan, tek hakem veya hakem kurulunun uyuşmazlıkları çözümleme sürecini yönetir.

ISTAC Kuralları iki durumda uygulanır. Bunlardan ilki tarafların, uyuşmazlıklarının ISTAC Tahkim Kuralları uyarınca çözümlenmesini kararlaştırmasıdır. İkincisi de ad hoc bir tahkimde tarafların hakemlerin Divan tarafından atanmasını öngörmeleridir. Bu son halde Divan atama organı (“appointing authority”) olarak görev yapar.

Tahkim Yargılaması

Yargılamanın Başlaması

Tahkim yargılamasının başlaması için davacı tarafın, tahkim anlaşması ile özet açıklamaları da içerecek tahkim talebini, talep sonucunu; hakemlerin sayısı, seçilmesi, tahkimin yeri ve dili gibi konularda beyanlarını Sekreterya’ya sunması ve başvuru harcını yatırması gerekir. Eksiklik olması halinde Sekreterya davacıya 15 gün ek süre verir; ancak bu sürede eksikliğin tamamlanmaması halinde dosya kapatılır. Davacı tahkim yargılamasını özet tahkim talebi yerine doğrudan dava dilekçesi ile de başlatabilir.

Davalı tahkim talebine 30 gün içinde cevap vermelidir. Tahkim talebine cevabın sunulması için ek süre verilebilir; ancak hakemlerin belirlenmesi gibi konularda bu 30 günlük süre içerisinde beyanda bulunulması gerekir. Davalı, cevabıyla birlikte karşı dava açabilir. Karşı dava açılması halinde davalı da başvuru harcı yatırır. Bu durumda ilk davanın davacısı da 30 gün veya talep halinde Sekreterya’nın tanıyacağı ek süre içinde karşı davaya cevabını sunar.

Tahkim Anlaşması ve Competence-Competence

Tahkim anlaşmasının varlığı, geçerliliği, içeriği, kapsamı veya uygulanması hakkındaki itirazlar tahkim talebine cevap ile birlikte ileri sürülür. Böyle bir itirazda bulunulması veya cevap dilekçesi verilmemesi halinde konuyu tek hakem veya hakem kurulu karara bağlar. Tek hakem veya hakem kurulu aynı zamanda kendi yetkisi hakkında da karar verir.

Davaların Birleştirilmesi

Bir tarafın talebi üzerine ve belirli şartların varlığı halinde ISTAC Tahkim Kuralları’na tabi olan birden çok tahkim birleştirilebilir. Davaların taraflarının farklı olması halinde, tüm tarafların davaların birleştirilmesinde uzlaşması gerekir. Davaların taraflarının aynı olması halinde ya tarafların uzlaşması, ya davalardaki tüm taleplerin aynı tahkim anlaşmasına dayanması ya da farklı anlaşmaya dayanan taraflar varsa da uyuşmazlıkların aynı hukuki ilişkiyle bağlantılı olması ve anlaşmaların uyumlu olması aranır.

Hakem

Hakem sayısı, taraflarca ve serbestçe belirlenir. Kurallar, hakem sayısının bir olduğu durumda “tek hakem”; tek sayıda olmaları kaydıyla birden çok hakem olduğunda ise “hakem kurulu” ifadelerini kullanır. Bu yazıda hakem(ler) ifadesi, gerek tek hakemi gerekse hakem kurulunu kapsar.

Tek hakemi taraflar birlikte seçer. Tarafların anlaşamaması halinde tek hakemi Divan tayin eder. Hakem kurulunda ise her taraf birer hakem seçer. Seçilen hakemler üçüncü hakemi belirlerler. Tek hakemde olduğu üzere üçüncü hakemin de belirlenememesi halinde hakemi Divan atar.

Her durumda hakem(ler)in tüm yargılama boyunca tarafsız ve bağımsız olması aranır. Aksi halde hakemin reddi ve değiştirilmesi usulüne ilişkin kurallar uygulanabilir.

Tahkim Yargılaması

ISTAC Tahkim Kuralları, yargılamanın tabi olduğu ilkeleri ve kuralları “Tahkim Yargılaması” başlığı altında IV. Bölüm’de düzenler. Önemli bazı ilke ve kurallar aşağıdaki gibidir:

  • Tarafların adil yargılanma hakkı vardır. Hakem(ler) yargılamayı adil, tarafsız ve tarafların eşitliği ilkesine uygun yürütür.
  • Yargılamanın hızlı ve en az masrafla yürütülmesi, yani usul ekonomisi esastır.
  • Aksi kararlaştırılmadıkça tahkim yargılaması gizlidir.
  • Kurallar’ın düzenlemediği usule ilişkin konularda varsa taraflarca kararlaştırılan kurallar, yoksa hakem(ler)in belirlediği kurallar uygulanır.
  • Yargılamada herkes dürüstlük kuralına uygun davranmalıdır.
  • Aksi kararlaştırılmazsa tahkim yeri İstanbul’dur.
  • Uyuşmazlığın esasına tarafların seçtikleri hukuk uygulanır. Esasa uygulanacak hukukun kararlaştırılmaması halinde hakem(ler) uygun buldukları hukuk kurallarını uygular.
  • Taraflar aksini kararlaştırmadıkça hakem(ler), tahkim talebi ve tahkim talebine cevabı takiben derhal, diğer bilgilerin yanı sıra tarafların iddia ve savunmalarının özetini, tahkime ilişkin dil, yer gibi konuları, hakem ve vekillerin kimlik ve iletişim bilgilerini içeren bir görev belgesi hazırlar. Taraflar ve hakem(ler) görev belgesini imzalar.
  • Görev belgesi düzenlenirken usule ilişkin zaman çizelgesi de hazırlanarak taraflara ve Sekreterya’ya iletilir.
  • Aksi kararlaştırılmadıkça veya diğer taraf için haksız şekilde zorluk yaratması gibi haller oluşmadıkça, tahkim yargılaması sırasında talep sonucu değiştirilebilir.
  • Hakem(ler), vakıaları tespit edebilmek için; taraflar, tanıklar ve uzmanları dinlemek, bilirkişi atamak, keşif yapmak gibi uygun bulacağı tüm yöntemleri kullanabilir. Keza, tanıklar, bilirkişiler ile uzmanların dinlenmesi için duruşma yapılmasına karar verilebilir.
  • Hakem(ler)in göreve başlamasının beklenemeyeceği ölçüde acil durumların bulunması halinde, geçici hukuki koruma için Kurallar Ek-1’de yer alan İstanbul Tahkim Merkezi Acil Durum Hakemi Kuralları uyarınca Sekreterya’ya başvuru yapılır. Bunun dışındaki durumlarda hakem(ler), aksi kararlaştırılmadıkça, uygun gördükleri geçici hukuki koruma önlemlerine karar verebilir.

Tahkikatın Sona Ermesi ve Karar

Hakem(ler), son duruşma ve son dilekçe teatisinden sonra mümkün olan en kısa sürede tahkikatın sona erdiğini taraflar ve Sekreterya’ya yazılı olarak bildirir. Bu tarih itibariyle, istisnai durumlarda hakem(ler)in izin verdiği haller dışında, taraflar iddia ve savunmada bulunamaz veya delil sunamaz.

Kurallar’a, tahkim yargılamasının yürütülmesine, hakem(ler) tarafından verilen emirlere, hakem(ler)in belirlenmesine itirazda bulunmadan yargılamaya devam eden taraf, itiraz hakkını kaybeder.

Hakem(ler)in, görev belgesinin onaylanmasından itibaren altı ay içinde uyuşmazlığın esası hakkında karar vermesi esastır. Yargılamanın hızla çözüme kavuşturulması, uygulamada görünen önemli bir ihtiyaç olup, ISTAC’ın hedeflerinden de biridir. Bu konuya, seri tahkime ilişkin aşağıdaki bölümde yeniden değinilecektir. Bununla beraber, tarafların anlaşması ile hakem(ler)in talebi üzerine ya da re’sen, Divan süreyi uzatmaya yetkilidir.

Kararda, diğer konuların yanı sıra, hüküm sonucu ve gerekçesi belirtilir. Karar, Sekreterya’ya tevdi edilir ve tahkim masraflarının tamamının ödenmesi koşuluyla Sekreterya kararı taraflara tebliğ eder. Hakem kararı taraflar için bağlayıcıdır.

Kararda yer alan hesap ve yazım hataları hakem(ler)ce re’sen 30 gün içinde düzeltilebilir. Aynı sürede taraflar, kararın yorumlanmasını, yazım ve hesap hatalarının düzeltilmesini talep edebilir. Keza, ileri sürülen ama karara bağlanmamış konular için tamamlayıcı hakem kararı talebi ile Sekreterya’ya başvurulabilir.

Tarafların, tahkim yargılaması sürecinde sulh olması durumunda, tarafların talebi üzerine ve hakem(ler)in kabul etmesi halinde sulh, hakem kararı olarak tespit edilebilir.

Davacının davasını geri alması, tarafların anlaşması, yargılamanın sürdürülmesinin gereksiz veya imkânsız bulunması, yargılama masrafları için avansın yatırılmaması, ya da hakem kararının verilmesi ile yargılama sona erer.

Masraflar

Yargılama masrafları ve avans, Kurallar’da ayrıntılı olarak düzenlenir. Yargılamanın başlaması ve tahkikatın sona ermesi aşamasında da harç, masraf ve avans ödemesinin önemi özellikle vurgulanmalıdır.

Kural olarak yargılama masrafları avansının taraflarca eşit olarak yatırılması gerekir. Ancak, avansın yatırılmaması halinde yargılama durdurularak durum taraflara bildirilir. Taraflardan birinin üzerine düşen masraf avansını yatırmaması halinde diğer taraf gerekli avans tutarını yatırabilir. Hakem kararı, yargılama masraflarına ilişkin hükmü de içerecek şekilde hazırlanır.

Seri Tahkim

ISTAC ve Kurallar’ın en dikkat çeken özelliklerinden biri, seri tahkime verdiği önemdir. ISTAC Seri Tahkim Kuralları uyarınca, taraflar aksini kararlaştırmadıkça, taleplerin, tahkim yargılamasının başladığı tarihteki toplam tutarının 300.000 TL’yi geçmediği uyuşmazlıklar, seri tahkim kurallarına tabidir.

Davacı, tahkim yargılamasını doğrudan dava dilekçesi ve eklerini Sekreterya’ya sunarak başlatır. Davalı, kendisine belgelerin tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde cevap dilekçesi ve eklerini iletir.

Kural olarak seri tahkim kurallarına tabi uyuşmazlıkları tek hakem çözümler. Aksi kararlaştırılmamışsa taraflar tek hakemi birlikte seçer, seçememeleri halinde hakemi Divan tayin eder. Tek hakemin seçimine veya hakem tayini öncesinde yargılamanın seri tahkim kurallarına göre yürütülmesine itiraz eden tarafın, itirazlarını 5 gün içinde Sekreterya’ya iletmesi gerekir.

Seri tahkimde tarafların tabi olduğu sürelerin olduğu kadar, tahkim yargılamasının toplam süresinin de kısa tutulması amaçlanır. Bu nedenle, seri tahkim kuralları, tek hakemin, dosyanın kendisine iletilmesinden itibaren 3 ay içinde esasa ilişkin karar vereceğini düzenler. Keza, son dilekçenin sunulması veya duruşmanın yapılmasından hangisi daha geç tarihliyse, bu tarihten itibaren en geç bir ay içinde karar verilmelidir.

Sonuç

ISTAC Tahkim Kuralları, Ekim 2015’te yürürlüğe girerek, ISTAC bünyesinde yapılacak tahkim yargılamasının çerçevesini belirler. Milletlerarası tahkim uygulamasında genel kabul gören uygulama ve kuralların benimsendiği Kurallar’ın milletlerarası tahkime katılan tarafların rahatlıkla kabul edebileceği nitelikte olduğu görülür.

Mevcut kabullere uygun olmanın yanı sıra ISTAC Tahkim Kuralları, uygulamada ortaya çıkan gereksinimleri de gözetir. Buna en önemli örnek, Kurallar’ın uyuşmazlığın kısa sürede çözüleceğini, özellikle de talep sonucu 300.000 TL’yi geçmeyen uyuşmazlıkların seri tahkim ile dosyanın hakemin önüne gitmesini takiben en geç üç ay içinde karara bağlanacağını öngörmesidir. Usul ekonomisine özellikle vurgu yapan Kurallar, uyuşmazlıkların hızla ve olabilecek en az masrafla çözülmesini amaçlar.

ISTAC Tahkim Kuralları, İstanbul’da bağımsız ve özerk yapıya sahip uluslararası alanda rekabet edebilecek düzeyde kurumsal bir tahkim merkezinin oluşturulması amacına hizmet eder.



[1] 29 Eylül 2009 tarih ve 2009/31 sayılı karar, RG, 2 Ekim 2009, S. 27364.

[2] Kasım 2009 tarihli “İstanbul Uluslararası Tahkim Merkezi Mi Oluyor?” yazısı için bkz. http://www.erdem-erdem.com/articles/istanbul-uluslararasi-tahkim-merkezi-mi-oluyor/ (erişim tarihi 30 Ocak 2016).