Ercüment Erdem Av. Ecem Çetinyılmaz

Kıyı Tesislerinde Verilen Hizmetler ve Uygulanan Tarifeler

Eylül 2020

Giriş

T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (“Bakanlık”) tarafından hazırlanan Kıyı Tesislerinde Verilen Hizmet Kalemleri ile Bu Hizmet Kalemlerinin Taban ve Tavan Ücretlerinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (“Tebliğ”) 16 Mayıs 2020 tarihli ve 31129 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Tebliğin amacı, Bakanlıktan izin almak suretiyle, ticari yük ve/veya yolcu taşımacılığı, gemi ve su araçlarının inşa, tadilat ve bakım-onarımları ve gemi geri dönüşüm faaliyetlerini yapmak üzere işletilen kıyı tesislerinde verilen hizmet kalemleri ile bu hizmet kalemlerinin taban ve tavan ücretlerinin belirlenmesine ve uygulanmasına ilişkin hususları düzenlemektir. Tebliğ hükümleri, kıyı tesislerinde hizmet verenler ile Bakanlığa bağlı Denizcilik Genel Müdürlüğü (“İdare”) tarafından belirlenen demirleme sahalarındaki demirleme işlemlerini kapsar.

Tebliğ, kıyı tesislerini, 4 Nisan 1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu kapsamında kıyılarda doldurma ve kurutma yoluyla kazanılan alanlar üzerinde yapılabilen liman, kruvaziyer liman, yat limanı, yolcu terminali, rıhtım, iskele, yanaşma yeri, akaryakıt veya sıvılaştırılmış gaz boru hattı şamandırası veya platformu, şamandıralı tesisler, balık çiftlikleri, balıkçı barınakları, gemi geri dönüşüm tesisleri, tersane, tekne imal ve çekek yeri gibi tesisler ile bunlara bitişik diğer daimi tesisler, deniz ulaşımına yönelik diğer alt veya üst yapı tesisleri ile duba, fener, mahmuz, kıyı perdeleri deşarj hattı, deniz altı kabloları ile açık deniz platformları, demirleme sahaları ve benzeri yapılar olarak tanımlar.

Kıyı Tesislerinin Hizmet Kalemlerine İlişkin Yükümlülükleri

Tebliğ m. 7 uyarınca, kıyı tesisi ilgilileri (ki bunlar kıyı tesislerini Bakanlıktan izin almak suretiyle işleten gerçek kişiler veya tüzel kişiler ile kıyı tesislerinin yöneticileri ve sorumluları olarak tanımlanır), Tebliğin yayımı tarihinden itibaren üç ay içerisinde tesislerinde sunulacak hizmet kalemlerini içerir listeyi oluşturarak İdarenin onayına sunarlar.

Kıyı tesisi tarafından sunulan tüm hizmetler ve alt hizmetler, tanımlarıyla birlikte bu listede yer alır. Kıyı tesisleri listeyi hazırlarken Tebliğ m. 5’te sayılan hizmet kalemlerini ve tanımları kullanırlar. Bu hizmet kalemleri arasında, diğerlerinin yanı sıra, araç ve ekipman kiralama hizmeti, boşaltma hizmeti, elektrik hizmeti, gümrük iş ve işlemleri ile ilgili hizmetler, kılavuzluk hizmeti, römorkörcülük hizmeti, demirleme hizmeti ve yükleme hizmeti gibi hizmetler yer alır. Bununla birlikte, Tebliğ m. 9, tesislerin tanımlanmış olan hizmetleri çeşitlendirmesine veya alt hizmetler belirlemesine ve ilgili tanımları yapmasına da olanak tanır.

Bir kıyı tesisi tarafından sunulan hizmet tarifesinin İdare tarafından onaylanmasını takiben, ilgili kıyı tesisi bunu kurumsal internet sitesinde veya mutat platformlarda yayımlamakla yükümlüdür. İdare tarafından onaylanmayan bir liste ise, gerekçesiyle birlikte ilgili kıyı tesisine iade edilir ve bu listenin bir ay içerisinde gerekli güncellemeler yapılarak tekrar İdarenin onayına sunulması gerekir.

Kıyı tesisi ilgilileri, onaylanan hizmet kalemleri listesine yeni bir hizmet veya alt hizmet eklemek, listeden bir hizmet veya alt hizmet çıkarmak veya listede yer alan hizmet veya alt hizmet tanımlarında bir değişiklik yapmak isterlerse, yeni hizmet kalemleri listesini yeniden İdarenin onayına sunarlar. Onay sürecinde Tebliğ m. 7 hükümleri uygulanır.

Kıyı tesisi ilgilileri ve kıyı tesislerinde hizmet sağlayan diğer kuruluşlar, İdare tarafından onaylanan hizmet kalemleri listesinde sayılanlar dışında herhangi bir hizmet için iş sahiplerinden ücret alamazlar. Aynı şekilde, kıyı tesisi tarafından sunulmayan hizmetler, ilgili kıyı tesisi tarafından sunulan hizmet kalemleri listesinde yer alamaz. Öte yandan, onaylanan hizmet kalemleri listesinde yer almayan fakat iş sahibi veya kamu kurumunun talepte bulunması ile verilmesi gereken bir hizmet, sorumluluk sahasında bulunan Liman Başkanlığından alınacak resmi onay yazısı ile tek seferlik olarak verilebilir. İlgili kıyı tesisi, bu hizmetin verildiği tarihten itibaren bir hafta içerisinde, onaylanmış hizmet kalemleri listesinde değişiklik yapılması için Tebliğin ilgili hükümleri kapsamında gerekli işlemleri yerine getirmekle yükümlüdür.

Kıyı Tesislerinin Tarifelere İlişkin Yükümlülükleri

Tebliğ m. 6 ve 8, ilgili hizmet ve alt hizmetlere uygulanacak tarifelere yönelik esasları düzenler. Bu doğrultuda, İdare, Tebliğ kapsamındaki hizmet kalemlerine ilişkin taban ve tavan ücretleri gösteren hizmet tarifelerini düzenler ve hizmet tarifelerinin uygulanması ve denetlenmesine yönelik usul ve esasları belirler.

Tebliğ kapsamındaki gerçek veya tüzel kişiler, hizmet tarifelerini Tebliğde yer alan esaslara göre belirlemek, İdare tarafından belirlenen sınırlara uymak ve talep edilmesi halinde bir hafta içerisinde hizmet tarifelerini İdareye sunmakla yükümlüdürler. Öte yandan, geçici m. 1 gereğince, kıyı tesislerinin mevcut hizmet tarifeleri Tebliğin yayım tarihinden itibaren altı ay süreyle geçerlidir.

Tebliğ m. 8, diğer mevzuat düzenlemelerinde aksi belirtilmedikçe, kıyı tesislerinin İdare tarafından onaylanmış hizmet kalemlerinden oluşan hizmet tarifelerindeki ücretlerde değişiklik yapmakta serbest olduklarını açıkça düzenler. Söz konusu hizmet tarifelerinde ücretlendirmeye ilişkin yapılacak değişikliklerde İdarece belirlenen sınırlara uymak şartıyla İdarenin onayı aranmaz.

Cezai Hükümler

Tebliğ m. 10 uyarınca, hizmet tarifeleri ile ilgili usulsüz uygulamalar ve şikâyetler, İdare tarafından değerlendirilir ve sonuçlandırılır.

Buna göre, hizmet tarifelerinin Tebliğde yer alan esaslara göre belirlenmemesi ve Tebliğde belirtilen diğer hükümlere uyulmaması, İdarenin talebinden itibaren bir hafta içerisinde hizmet tarifelerinin sunulmaması, hizmet tarifelerinin yayımlanmaması, bir hizmet veya alt hizmet için öngörülen ücretin hizmet tarifesinde gösterilmemesi, onaylanmış hizmet kalemleri listesinde yer almayan bir hizmet için iş sahiplerinin ücretlendirilmesi ve İdare tarafından onaylanmış ve/veya belirlenmiş hizmet tarifelerine uyulmaması hallerinde, her bir ihlal için ayrı ayrı olmak kaydıyla, 5.000 Türk Lirasından 50.000 Türk Lirasına kadar değişen idari para cezaları uygulanır. Bunlara ek olarak, tarifeleri belirlerken ya da değiştirirken İdare tarafından belirlenen sınırlara uyulmaması halinde, ilgili kuruluşa hizmet karşılığı kesmiş olduğu faturanın on katı oranında ceza uygulanır.

Yukarıda bahsi geçen ihlallerin ilk idari yaptırımın uygulandığı tarihten itibaren aynı takvim yılı içerisinde ikinci kez tekrarlanması halinde, ilk cezanın iki katı oranında idari para cezası uygulanır.

Sonuç

Tebliğ, kıyı tesisleri tarafından sağlanan hizmet kalemlerine ve ilgili tarifelerin belirlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenler. Kıyı tesisleri artık Tebliğde yer alan usule uygun şekilde hizmet kalemlerinden oluşan bir liste hazırlamak ve bu listeyi İdarenin onayına sunmakla yükümlüdür. Kıyı tesisleri iş sahiplerine hizmet sunarken hazırladıkları listeyle bağlıdır ve Tebliğde aksi düzenlenmedikçe iş sahiplerinden onaylı hizmet kalemleri listesindekiler dışında herhangi bir hizmet için ücret talep edemezler. Öte yandan, İdare tarafından belirlenen tavan ve taban sınırlara uyulması şartıyla, onaylanmış hizmetlere uygulanacak tarifelerin belirlenmesi ve değiştirilmesi İdarenin onayını gerektirmez. Tebliğ hükümlerine aykırılık, ihlalin ağırlığına göre değişen çeşitli idari para cezalarına neden olabilir.