Komisyon, Avrupa Çimento Üreticileri Aleyhine Rekabet Soruşturması Başlattı

Ocak 2011

Avrupa Komisyonu, Üye Devletlerde faaliyet gösteren çimento üreticileri hakkında, Avusturya, Belçika, Çek Cumhuriyeti Fransa, Almanya, İtalya Lüksemburg, Hollanda, İspanya ve Birleşik Krallık’taki rekabete aykırı uygulamaları nedeniyle bir rekabet soruşturması başlattı.

Olaylar

Komisyon, Avrupa Birliği içerisinde faaliyet gösteren bazı çimento şirketleri hakkında soruşturma başlatmıştır. İsimleri Komisyon tarafından açıklanmayan ilgili teşebbüsler hakkında, fiyat tespiti yaptıkları, pazara girişin ile ithalat ve ihracatın kısıtlanmasına neden olduklarına yolunda iddialar bulunmaktadır[1].

Ön İnceleme ve Soruşturma

Komisyon, teşebbüslerin şüpheli pazar uygulamaları konusunda bir ön değerlendirme yürütmüş ve bahis konusu uygulamaların soruşturma kapsamına alınması gerektiği sonucuna ulaşmıştır. Komisyon, ön inceleme sırasında, Almanya, Fransa, Birleşik Krallık, Belçika, Hollanda, İtalya, Lüksemburg ve İspanya gibi Üye Devletlerde faaliyet göstermekte olan çimento üreticisi teşebbüslere ilişkin olarak yerinde inceleme yetkilerini de kullanmıştır[2]. Nitekim Komisyon uzmanları, Üye Devletlerdeki rekabet otoritelerinin görevlileri ile beraber, 4–5 Kasım 2008 tarihleri arasında pek çok Üye Devlet bünyesinde çimento ve bağlantılı ürünler alanında faaliyet gösteren teşebbüslerde önceden duyurulmamış yerinde incelemeler yürütmüştür. Komisyon görevlileri, aynı şekilde, 22–23 Eylül 2009 tarihleri arasında da, İspanya’da çimento ve bağlantılı ürünler alanında faaliyet gösteren teşebbüslerde önceden duyurulmamış yerinde incelemeler yapmıştır.

Çimento Pazarına İlişkin Komisyon Uygulamaları

Çimento pazarı, Komisyon tarafından dikkatle gözlenen ve incelenen sektörler arasında yer almaktadır. Örneğin, Komisyon 1994 yılındaki bir seri kararı ile Avrupa Çimento Birliği (Cembureau), 8 ulusal çimento birliği ile 33 Avrupa çimento üreticisini, genel bir pazar paylaşma anlaşmasına katılmaları, uluslararası nitelikli rekabeti kısıtlayıcı uygulamalar yürütmeleri ve ihracatı sınırlayıcı uygulamalar da dâhil olmak üzere, Avrupa Topluluğu Anlaşması’nın 85. maddesini (yeni 101. madde) ihlal ettikleri gerekçesiyle cezalandırmıştır.

Komisyon tarafından yürütülen uzun ve kapsamlı incelemeler ve soruşturmalar sonucunda, Avrupalı büyük çimento üreticilerinin sektördeki ihracat faaliyetlerini ve ihracat tahminlerini takip ettikleri, iç pazarlar ve ihracat pazarlarındaki arz ve talebi karşılaştırdıkları ve oluşturdukları istihbarat ve koordinasyon kuruluşları aracılığıyla da (Avrupa Çimento İhracat Komitesi (ECEC) ve Avrupa İhracat Politikası Komitesi (EPC) gibi) ilgili pazarda birbirleri ile fiyatlara ilişkin bilgi alışverişinde bulunduklarını gözlemlemiştir. Anılan teşebbüsler, beyaz çimento ihracatçılarına karşı da rekabeti kısıtlayıcı uygulamalarda bulunmuşlardır. Komisyon, sonuç olarak, anılan teşebbüsleri toplam 248 milyon ECU tutarında bir para cezası ile cezalandırmıştır[3].

Üye Devletlerin rekabet kurumları ile Türk Rekabet Kurumu da, çimento sektörüne ilişkin çok sayıda rekabet soruşturması yürütmüşlerdir.[4]

Soruşturmada İzlenen Yol ve Sonuç

Komisyon tarafından izlenen usulî yolun hukuki dayanağı, 1/2003 sayılı Komisyon Tüzüğü’nün soruşturma başlatılmasının sonuçlarına ilişkin 11(6) maddesi[5] ile 773/2004 sayılı Komisyon Tüzüğü’nün esasa ilişkin nihai kararın daha sonraki aşamalarda verilmesi amacıyla soruşturma başlatılmasına ilişkin 2(1) maddesidir.

Komisyon, özellikle muhtemel ithalat ve ihracat kısıtlamaları, pazar paylaşma ve çimento ve bağlantılı ürün pazarlarında fiyat tespiti uygulamalarını soruşturma eğilimindedir. Komisyon, Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) dışındaki ülkelerden EEA’ya yapılan ihracatın kısıtlanması da dâhil olmak üzere, benzer rekabete aykırı uygulamaları incelemektedir.

Hemen belirtmek gerekir ki, soruşturma başlatılması Komisyon’un ihlale ilişkin nihai delillere ulaşmış olduğu değil, söz konusu iddialara ilişkin kapsamlı bir inceleme başlatacağı anlamına gelmektedir.[6]

 


[1] Cemex, söz konusu şirketlerden biri olduğunu açıklamıştır. Fransız Lafarge grubu ile İsviçreli çimento şirketi Holcim de, soruşturmaya dâhil olduklarını kabul etmiştir. HeidelbergCement ve Dyckerhoff da, soruşturma kapsamındaki şüpheliler arasında bulunduklarını belirtmişlerdir.
[2] Avrupa Komisyonu’nun böyle soruşturmalar yürütmesi teşebbüslerin rekabete aykırı davranışlarda bulunduğu anlamına gelmez ve soruşturmanın sonucu hakkında herhangi bir önyargı da yaratmaz.
[3] Avrupa Para Birimi Ünitesi (ECU), 1 Ocak 1999 tarihinde EURO’nun kullanılmaya başlanmasından önce, Avrupa Topluluğu’na üye devletlerin para birimlerinin oluşturduğu bir bütündür.
[4] Almanya ve Polonya Rekabet Kurumları, sırasıyla 2003 ve 2009 yıllarında çimento pazarındaki kartel anlaşmalarını cezalandırmışlardır. Fransız Rekabet Otoritesi de, 2007 yılında aynı pazardaki rekabete aykırı uygulamaları cezalandırmıştır. Türk Rekabet Kurumu ise, 2005 yılında (13.1.2005 tarihli, ve 05-05/42-17 sayılı karar), 2004 yılında (2.12.2004 tarihli ve 04-77/1109-278 sayılı karar) ve 2002 yılında (1.2.2002 tarihli ve 02-06/51-24 sayılı karar), Türk çimento üreticilerinin benzer uygulamalarını cezalandırmıştır. Kurum, kısa bir süre önce ise, Türkiye Cumhuriyeti’nin doğu bölgelerinde faaliyet göstermekte olan on çimento üreticisi (Kars Çimento, Aşkale Çimento, Yurt Çimento, Limak Çimento, Elazığ Altınova Çimento, Çimko Çimento, Çimsa Çimento, Adana Çimento, KÇS Kahramanmaraş Çimento ve Mardin Çimento) aleyhine soruşturma başlatmıştır.
[5] Soruşturmanın başlatılması, Üye Devletlerin rekabet kurumlarının, Anlaşma’nın 101 ve 102. maddeleri kapsamındaki rekabet kurallarını uygulama yönündeki yükümlülüklerini ortadan kaldırır.
[6] Rekabete aykırılık teşkil eden davranışlar hakkındaki incelemelerin tamamlanması için herhangi bir süre sınırı bulunmamaktadır. Soruşturma süresi, her olayın niteliğine, ilgili teşebbüslerin Komisyon ile yürüttükleri işbirliğinin kapsamı ve savunma haklarını kullanmaları gibi bazı etkenlere bağlı olarak değişebilir.