Komisyon Avrupa Enerji Dönüşüm Şirketlerini Pazar Paylaşımı Nedeniyle Cezalandırdı

Ekim 2009

Avrupa Komisyonu, ileri gelen enerji dönüşüm şirketlerine (ABB, AREVA, T&D, ALSTOM, Fuji Electrics, Hitachi and Toshiba) AT Antlaşması’nın 81nci maddesini ihlal etmeleri sebebiyle toplam 67.644.000 Euro para cezası verdi[1].

Olaylar ve Komisyon Soruşturması

Komisyon, bazı enerji dönüştürücüsü üreticilerinin AT Antlaşması’nın 81nci maddesini ihlal ettikleri şüphesiyle, 7 ve 8 Şubat 2008 tarihlerinde Fransa, Almanya ve Avusturya’daki[2]pek çok enerji dönüşüm şirketinin tesislerinde önceden haber vermeksizin bir soruşturma başlatmıştır[3].

Komisyon soruşturması ABB, AREVA T&D, ALSTOM, Fuji Electrics, Hitachi, Toshiba ve Siemens’in, Haziran 1999’dan Mayıs 2003’e kadar kendi aralarında Avrupa ve Japonya’da, enerji dönüşüm pazarlarını tam bir gizlilik içinde[4]paylaştıklarını[5]ortaya koymuştur.

İlgili Pazar

Komisyon, kartelin taraflarının enerji dönüştürücüsü üreticileri olduğunu dikkate alarak, ilgili ürün pazarının enerji dönüştürücüleri[6]pazarı olarak belirlemiştir. İlgili coğrafi pazar ise, Avrupa Birliği sınırları olarak sınırlanmıştır.

Karar

Komisyon, kartele dâhil olan teşebbüslerin satış miktarlarını, ihlâlin önemini ve kartelin coğrafi kapsamını dikkate almak suretiyle, yedi enerji dönüştürücüsü üreticisine (ABB, AREVA T&D, ALSTOM, Fuji Electrics, Hitachi ve Toshiba) toplam 67 644 000 Euro para cezası vermiştir[7]. Komisyon, kartele katılmış olmasına rağmen Siemens’e, kendisine karteli bildiren ilk teşebbüs olması nedeniyle, 2002 tarihli Pişmanlık Duyurusu[8]uyarınca para cezası uygulamamış vesoruşturma sırasındaki işbirlikleri[9]nedeniyle Fuji, Hitachi ve AREBA’ya verdiği para cezalarında da indirim yapmıştır. Daha önce bir kartele katılımı nedeniyle para cezası almış olan ABB’nin cezası ise artırılmıştır.

Tazminat Davası

Komisyon’un bu karara ilişkin duyurusunda[10],karara konu rekabete aykırı davranış nedeniyle zarar gören kişi veya teşebbüslerin, Üye Devlet Mahkemelerine başvurarak zararlarının tazminini[11]talep edebileceklerini öngörmektedir. Tazminat, Komisyon’un rekabete aykırı davranışta bulunan teşebbüslere para cezası vermiş olmasına rağmen talep edilebilecek ve bu miktar Komisyon’un verdiği para cezasından mahsup edilmeyecektir[12].

Sonuç

Komisyon, işbu kararıyla, Avrupa eneri dönüşüm şirketleri arasında kurulan kartele son vermiş ve bu üreticilere yasa dışı davranışlarıyla orantılı olarak 2002 tarihli Pişmanlık Duyurusu uyarınca para cezaları uygulamıştır.

Komisyon’un bu kararı Pişmanlık Duyurusu’nun önemini ve etkisini açıkça ortaya koymaktadır. Nitekim anılan Duyuru, bir yandan tarafları para cezasından tamamen muaf tutmak suretiyle bir kartelin varlığını Komisyon’a bildirme hususunda teşebbüsleri teşvik etmekte ve böylece kartel içerisinde bir güvensizlik yaratmakta, diğer taraftan ise, teşebbüsleri yasa dışı davranışlarıyla orantılı olarak cezalandırmak suretiyle, daha adil ve yasal bir rekabet hukuku sisteminin oluşmasına imkân tanımaktadır. Komisyon’un bu kararı Pişmanlık Duyurusu’nun güncel ve ayrıntılı bir uygulaması olması bakımından da çok önemlidir.

1- 7 Ekim 2009 tarihli Basın Bülteni’ne ulaşmak için lütfen bkz.
http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/09/1432&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=fr
2- Soruşturmaya ilişkin bildiriye ulaşmak için lütfen bkz.
http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/07/53&format=HTML&aged=1&language=EN&guiLanguage=en
3- Komisyon yetkililerine karşı tarafın ulusal rekabet kurumu yetkilileri eşlik etmiştir.
4- Komisyon kartel sözlü olarak kurulduğunu ve kartel ortaya çıkmasını engellemek için kod adlarının kullanıldığını ortaya çıkartmıştır. Zira kartelin tarafları, pazar paylaşımı hususundaki karteli ayakta tutmak amacıyla birbirlerini yılda bir veya iki defa olmak üzere yüksek sınıf otellerde (Malaga, Singapur, Barselona, Lizbon, Tokyo, Viyana ve Zürih) buluşmaktaydılar.
5- İşbu kartel “Centilmenlik Anlaşması” olarak anılmaktadır. İşbu kartel kapsamında, Japon ve Avrupalı güç dönüştürücü üreticileri Japonların Avrupa’da, Avrupalıların ise Japonya’da güç dönüştürücüleri satmayacağı hususunda anlaşmışlardır.
6- Güç dönüştürücüleri elektrik devresinde voltajı yükselten veya düşüren bileşenlerdir. Elektrik akımının elektrik şebekeleri aracılığıyla iletilmesi elektrik kaybını önlemek için yüksek voltaj gerektirmektedir. Güç dönüştürücüleri elektrik şebekelerinde elektrik sağlayıcıları tarafından kullanıcılara elektrik gücün dağıtılması ve iletilmesi için kullanılmaktadır.
7- Verilen para cezaları, Karşı İddiaların tebliğ edildiği tarihte yürürlükte olan 2006 tarihli Para Cezası Duyurusu’na dayalı olarak verilmiştir. İşbu Duyuru’ya ulaşmak için lütfen bkz.
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2006:210:2:0005:EN:PDF
8- Zira“Komisyon bir kartel ortaya çıkartılmasında bir teşebbüsün işbirliğini yapıcı bir değerinin olduğu kanaatindedir. Bir soruşturmanın açılmasında veya bir ihlalin ortaya çıkartılmasında belirleyici bir katkı ilgili teşebbüsün, diğer gereksinimlerin yerine getirilmiş olması şartıyla, herhangi bir para cezasında muaf olmasını sağlar”.İşbu Duyuru’ya ulaşmak için lütfen bkz.
http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:52006XC1208(04):EN:NOT
9- Komisyon Fuji, Hitachi ve AREVA’nin soruşturma kapsamındaki işbirliklerini de dikkate almıştır. Fuji’ye verilen para cezasından 40 oranında indirim yapılmıştır. AREVA ve Hitachi’ye verilen para cezasından ise, Pişmanlık Duyurusu kapsamı dışındaki işbirliklerinden dolayı %18 indirim yapılmıştır.
10- http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/09/1432&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en
11- Mahkeme kararı ve 1/2003 sayılı Konsey Tüzüğü Komisyon kararının ulusal mahkemeler önünde ilgili davranışın var olduğu ve yasa dışı olduğu hususunda bağlayıcı delil niteliğine sahip olduğu açıklanmıştır.
12- 2 Nisan 2008 tarihinde rekabete aykırılıktan doğan tazminat davaları hakkında resmi rapor yayımlanmıştır. Resmi Rapora ulaşmak için lütfen bkz.
http://ec.europa.eu/competition/antitrust/actionsdamages/files_white_paper/whitepaper_en.pdf