Komisyon Intel’e Hakim Durumu Kötüye Kullanması Nedeniyle 1.06 Milyar Euro Para Cezası Verdi

Haziran 2009

Avrupa Komisyonu (bundan böyle “Komisyon” olarak anılacaktır) Intel Corporation’a “x86 işlemcileri (CPU)” olarak adlandırılan bilgisayar çipleri pazarında rakiplerini dışlamaya yönelik rekabete aykırı uygulamaları ile AT Anlaşması’nın 82nci maddesini ihlâl etmesi sebebiyle 1,060,000,000.00 EURO değerinde para cezası verdi. Komisyon ayrıca Intel’in süregelen rekabete aykırı uygulamalarına son vermesini de emretti.

x86 İşlemcileri Pazarı ve Soruşturma

X86 işlemcilere ilişkin dünya pazarı yıllık yaklaşık 22 milyon EURO büyüklüğündedir. Bu değerin yaklaşık %30’u Avrupa Birliği sınırları içerisinde gerçekleşmektedir. Komisyon’un Intel soruşturması, AMD tarafından 2000, 2003 ve 2006 yıllarında yapılan şikâyetleri müteakiben gerçekleşmiştir.

Komisyon, Intel’in Ekim 2002’den Aralık 2007’ye kadar x86 işlemcilerine ilişkin dünya pazarında (en az %70’lik bir pazar payı ile) hâkim durumda bulunduğunu ve rekabete aykırı indirimler ve doğrudan ödemeler ile rekabete aykırı uygulamalara başvurduğunu ortaya koymuştur.

Intel Tarafından Gerçekleştirilen İndirimler

Komisyon, Intel’in Acer, Dell, HP, Lenovo ve NEC gibi bilgisayar üreticilerine, x86 işlemcilere ilişkin ihtiyaçlarının tamamı veya neredeyse tamamını kendisinden karşılamaları şartıyla[1]gizli indirimler uyguladığını tespit etmiştir.

Komisyon kararında bazı indirimlerin tüketiciler lehine fiyatların düşmesine imkân verdikleri için ilgili pazarda rekabeti engellemediklerinin altı çizilmiş ise de, pazarda hâkim durumda bulunan bir teşebbüsün alıcılarına rakip üreticilerden daha az alım yapılması veya hiç alım yapılmaması şartına bağlı olarak uyguladığı indirimler hâkim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilmektedir.

Kararda indirim uygulamalarını yasaklanmamakla beraber, bu uygulamaların bağlandığı koşullar eleştirilmektedir. Komisyon, ilgili pazarın kısıtlı rekabet ortamı ile bilgisayar üreticilerinin ihtiyaçları olan x86 işlemcilerin büyük bir bölümü için Intel’e olan bağımlılıklarını dikkate almak suretiyle, yukarıda bahsi geçen Intel tarafından uygulanan indirimler ile doğrudan ödemelerin, Intel’in müşterileri ve tüketicilerin rakip markaların alternatif ürünlerini seçme imkânlarını kısıtladığı sonucuna varmıştır.[2]

Intel Tarafından Gerçekleştirilen Doğrudan Ödemeler

Komisyon Intel’in, kendi üretimi x86 işlemcili bilgisayarlar stoklaması koşulu ile en büyük dağıtıcısı olan Media Saturn Holding’e (MediaMarkt zincirinin sahibi) doğrudan ödemeler yaptığını tespit etmiştir.[3]Intel, bilgisayar üreticileri de, rakiplerinin benzer ürünlerinin piyasaya sürümünü durdurmak, geciktirmek ve işbu ürünlerin satış olanaklarını sınırlamak amacıyla doğrudan ödemeler yapmıştır.

Intel bilgisayar üreticileriyle AMD arasındaki ilişkilere doğrudan müdahale etmiştir. Şöyle ki, Intel, AMD işlemcisi olan belirli ürünlerin piyasaya sürülmesini geciktirmeleri veya iptal etmeleri ve/veya AMD temelli ürünlerin dağıtımını sınırlamaları şartıyla – kendi ürünlerinden satın alınması koşuluna bağlı olmaksızın – bilgisayar üreticileri lehine ödemeler yapmıştır.

Komisyon, sözkonusu ödemelerin tüketicilerin zararına olacak şekilde rakip ürünlerin pazara girişini engelleyici potansiyel etkilere sahip olduğunu tespit etmiştir.

Sonuç

Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Komisyon, Intel’in anılan uygulamalarının x86 işlemcileri pazarında hâkim durumun kötüyle kullanılmasını teşkil ettiği sonucuna varmıştır. Komisyon, Intel Corporation’a x86 işlemcileri pazarında rakiplerini dışlamaya yönelik rekabete aykırı uygulamaları ile AT Anlaşması’nın 82nci maddesini ihlâl etmesi sebebiyle 1,060,000,000.00 EURO değerinde para cezası vermiştir. Komisyon, ayrıca Intel’in süregelen rekabete aykırı uygulamalarına son vermesini de emretmiştir.

Komisyon’un karara ilişkin basın bildirisinde, Intel’in 2007 yılında dünya çapında gerçekleştirdiği cironun 27.972 milyon EURO (38.836 milyon US$) olduğu belirtilmiş olup, para cezasının miktarının belirlenmesinde Intel tarafından gerçekleştirilen ihlalin süresi ile ağırlık derecesi dikkate alınmıştır.[4]

1-Intel, bilgisayar üreticilerinin ihtiyaçlarını, en azından bazı alanlarda, sadece veya büyük oranda kendisinden karşılamaları koşuluyla, kendilerine indirimler uygulamıştır:
• Intel, A bilgisayar üreticisinin sadece Intel İşlemci satın alması şartıyla, Aralık 2002’den Aralık 2005’e kadar indirimler uygulamıştır
• Intel, B bilgisayar üreticisinin iş bilgisayarları için gerekli işlemcilerin en az %95’ini kendisinden karşılaması koşuluyla (B’nin rakip AMD çip pazarından satın alabileceği %5 ise aşağıda yer alan başkaca sınırlamalara tabiydi) , Kasım 2002’den Mayıs 2005’e kadar indirimler uygulamıştır
• Intel, C bilgisayar üreticisinin masaüstü ve dizüstü bilgisayarları için gerekli işlemcilerin en az %80’ini kendisinden karşılaması koşuluyla, Ekim 2002’den Kasım 2005’e kadar indirimler uygulamıştır
• Intel, C bilgisayar üreticisinin dizüstü bilgisayarları için gerekli işlemcilerin tümünü kendisinden karşılaması koşuluyla, 2007 yılında indirimler uygulamıştır.
2-
Komisyon’un anılan karara ilişkin basın bildirisinde, Intel tarafından uygulanan indirimlerin tüketicilerin ürün seçmelerini engellemesi sebebiyle dünyadaki birçok ülke tarafından da rekabete ve hukuka aykırı sayıldıkları ifade edilmiştir.
İşbu karar henüz yayınlanmamış olup, buna ilişkin basın bildirisi Avrupa Birliği’nin resmî internet sitesinde yayımlanmaktadır
http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/09/745&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en
3-
Ayrıca Intel en büyük dağıtıcısı olan Media Saturn Holding’e de, Media Saturn Holding’in faaliyet gösterdiği ülkelerde sadece Intel yüklü bilgisayarlar satması koşuluyla, Ekim 2002’den Aralık 2007’ye kadar ödemeler yapmıştır.
4-
2006 yılında Komisyon tarafından çıkartılan Para Cezalarına İlişkin Kılavuz uyarınca (bkz. IP/06/857 ve MEMO/06/256), para cezası Avrupa Ekonomik Alanı’nda (AEA) Intel tarafından gerçekleştirilen x86 işlemcilerinin satış değeri üzerinden hesaplanmıştır.