Komisyon Olası Bir Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halini Engellemek İçin Microsoft’un Taahhütlerini Kabul Etti

Aralık 2009

Avrupa Komisyonu, Microsoft’un Internet Explorer’ı Windows işletim sistemine bağlamasının Avrupa Birliği’nin İşleyişi Hakkında Antlaşmanın[i] 102. maddesi[ii] kapsamında bir rekabet ihlali teşkil edeceğini düşünerek, Microsoft’un Avrupalı Windows kullanıcılarına farklı web tarayıcıları arasında seçim hakkı tanınacağına ilişkin taahhütlerini kabul etti.

Olaylar ve Komisyon Soruşturması

Microsoft, kendi web tarayıcısı Internet Explorer’ı Windows işletim sistemine bağlayan ve bu nedenle Komisyon soruşturmasına konu olan yeni bir ürün piyasaya sürmüştür.

Komisyon, soruşturma esnasında elde ettiği deliller ışığında, Microsoft’a 15 Ocak 2007 tarihinde olası bir hâkim durumun kötüye kullanılması riskinin ortaya çıktığını açıklayan ve savunmalarını sunması için 8 günlük süre tanıyan bir iddianame göndermiştir[iii]. Komisyon Bildirimi’nde, aşağıdaki noktaları vurgulamıştır[iv]:

  • Bağlama uygulaması, Microsoft’a kişisel bilgisayarların %90’ından fazlası üzerinde, ürünün özellikleriyle bağlantılı olmayan, yapay bir dağıtım avantajı sağlamaktadır;
  • Bağlama uygulaması, pazarda yeni buluşların yapılmasına engel olmakta ve yazılım geliştiriciler ile içerik sağlayıcıların ürünlerini veya internet sitelerini öncelikle Internet Explorer’a uygun olarak düzenlemelerine yol açmaktadır.

İlgili Pazar

Komisyon, Windows’un bilgisayar kullanıcıları için oluşturulmuş bir işletim sistemi olduğunu dikkate alarak, ilgili ürün pazarını bilgisayar kullanıcıları için işletim sistemi pazarı olarak belirlemiştir. İlgili coğrafi pazar ise Avrupa Birliği olarak saptamıştır.

Microsoft Tarafından Sunulan Taahhütler

Microsoft, ilgili pazardaki rekabet sorunlarının üstesinden gelmek ve rekabeti güçlendirmek amacıyla, aşağıda yer alan şeklî ve kamuya açık taahhütlerde bulunmuştur:

  • Avrupa Ekonomik Alanı’nda Windows XP, Windows Vista ve Windows 7 kullanıcılarına beş yıl boyunca Microsoft’un tarayıcısı Internet Explorer ile beraber veya onun yerine yüklemek istedikleri web tarayıcısını(larını) seçme imkânı veren “çok seçimli ekran” mümkün kılınacaktır[v];
  • Windows, Windows Server, Office, Exchange ve SharePoint da dâhil olmak üzere, Microsoft’un çeşitli ürünleri ile diğer markaların ürünlerinin birlikte çalışabilirliği geliştirilecektir.

Taahhütlerin Uygulanması

“Çok seçimli ekran”a ilişkin şekli taahhütler, Komisyon’a bu taahhütlerin uygulanmasını iki yıl içinde tekrar inceleme hakkı tanıyan bir hüküm içermektedir. Microsoft, Komisyon’a ilki ilk altı ay içinde olmak üzere, taahhütlerin uygulanmasıyla ilgili düzenli bilgi verecek ve Komisyon’un talebi üzerine bazı hallerde “çok seçimli ekran” uygulamasına ilişkin iyileştirmeler yapacaktır.

Microsoft’un birlikte çalışabilirliğe ilişkin taahhüdünün kamuya açık niteliği, Komisyon’a ayrıca bir denetim hakkı verilmesine imkân tanımamaktadır.

Karar

Komisyon, gerek taahhütler ve bunların uygulanmalarına ilişkin usul, gerekse Ekim 2009’da gerçekleştirilen pazar testinin sonuçlarını[vi] dikkate almak suretiyle, Microsoft tarafından önerilen taahhütleri kabul etmiştir. Komisyon, kararını aşağıdaki hususlara dayandırmıştır:

  • “Çok seçimli ekran” sayesinde bilgisayar kullanıcılarının Internet Explorer ile rakip web tarayıcıları arasında etkin ve objektif bir seçim imkânı olacaktır;
  • Bu imkân, liyakat esasına dayanan bir rekabet düzeni kurulmasını ve tüketicilerin hem web tarayıcıları pazarında hem de web tabanlı uygulamalar gibi bağlantılı pazarlarda teknik gelişmeler ve yeniliklerinden faydalanmalarını sağlayacaktır.

Sonuç

Komisyon, yeni ürünlerin piyasaya sürmesine, hâkim durumun kötüye kullanılmasına ilişkin AB kurallarının ihlal edilme riskinin ortadan kaldırılması için Microsoft’un web tarayıcısı Internet Explorer’ı Windows işletim sistemine bağlamaması şartıyla izin vermiştir.

Bu karar, Komisyon’un rekabet sorunlarının üstesinden gelmek amacıyla taraflarca sunulan taahhütlere verdiği önemi ortaya koymaktadır. Gerçekten de, Komisyon böyle durumlarda yalnızca teşebbüsler tarafından sunulan taahhütlerin etkinliğini değil, bu taahhütlerin uygulanması usul ve esaslarını da ayrıntılı olarak değerlendirmektedir.


[i] 16 Aralık 2009 tarihli Basın Bildirisi’ne ulaşmak için bkz. http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/09/1941&format=HTML&aged=0&language=EN.
[ii] 1 Aralık 2009 tarihinde Lizbon Antlaşmasının yürürlüğe girmesiyle birlikte, Avrupa Birliği Antlaşmasının 82. Maddesi 102. Madde olmuştur. Ayrıntılı bilgi için bkz. http://ec.europa.eu/competition/information/treaty.html.
[iii] İtirazların Bildiriminin gönderildiğinin teyidi için bkz. http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/09/15&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en.
[iv] İddianame, İlk Derece Mahkemesi’nin 17 Eylül 2007 tarihli kararında yer alan hukukî ve ekonomik prensiplere dayandırılmıştır. Bu kararda, İlk Derece Mahkemesi, Komisyon’un Microsoft’un bilgisayar işletim sistemleri pazarında Windows Media Player’ı kendi bilgisayar işletim sistemi Windows’a bağlayarak hâkim durumunu kötüye kullandığına dair Mart 2004 tarihli kararını onamıştır. Karara ulaşmak için bkz. http://curia.europa.eu/
Internet Explorer’ı de kaldırabileceklerini de öngörmektedir.
[vi] Pazar testine ulaşmak için bkz. http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=MEMO/09/439&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en.