Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) Tahkim Kuralları Uyarınca Görev Belgesi

Nisan 2012

Görev Belgesi Kavramı

Görev Belgesi, Milletlerarası Ticaret Odası tarafından, milletlerarası tahkim hukukunun hizmetine sunulan ve temel amacı tahkim yargılamasının daha hızlı ve verimli bir şekilde ilerlemesi olan; içeriği taraflar ve hakemlerce birlikte düzenlenip imzalanan bir belgedir.

Belgenin amacı hakemlerin görev ve yetkilerinin kapsam ve sınırını belirlemektir. Belge; taraflara ve hakemlere ilişkin bilgiler, her iki tarafın iddia ve savunmalarının özeti, istemleri, uyuşmazlığın tam olarak ne olduğu, uygulanacak usul hükümlerine ilişkin ayrıntıları içerir. Dolayısıyla Belge’nin düzenlenmesi ile yargılamanın seyrine ilişkin bir çerçeve oluşturulur ve taraf iradesinin bir sonucu olarak meydana gelmesi nedeniyle, yargılama sonucu verilecek olan hakem kararının geçerliliğinin ve icra kabiliyetinin garanti altına alınması sağlanır.

Görev Belgesi’nin Yararları, İşlevi ve Hukuki Niteliği

Görev Belgesi’nin hazırlanması ile taraflar ve hakemler, uyuşmazlığın karşılıklı olarak açık bir şekilde ortaya çıkarılmasını sağlarlar. Belge hazırlanırken, taraflar karşılıklı olarak davanın usulüne uygulanacak olan; tahkim dili, tahkim yeri, süreler, tebligat şekli gibi pek çok önemli kural hakkında müzakere ederek ortak bir çözüm belirlerler. Böylece usule ilişkin ortaya çıkması muhtemelen olan pek çok sorun, davanın başında sonuca bağlanabilmekte ve yargılamanın gecikmesi önlenmektedir.

Belge’ye ek olarak ayrıca hazırlanan Geçici Zaman Çizelgesi ile hangi tarihte hangi işlemin yapılacağı ayrıntılı olarak düzenlenir. Böylece tarafların ve hakemlerin tahkim süresini daha verimli kullanmaları sağlanır.

Belge’nin imzalanması ile taraflar, açıkça ve yazılı olarak o ana kadar yapılmış olan bütün işlemlerin, dava dilekçelerinin tebliği usulü, tahkim yeri seçimi, tebligat şekli, gider avansı gibi pek çok konunun hukuka uygun olduğunu ikrar etmiş olmaktadırlar. Böylece taraflardan birinin daha sonra burada yer alan unsurlardan birine dayanarak iptal yoluna başvurmasının ya da tenfiz aşamasında benzer iddialarla karşılaşılmasının önü baştan kapatılmış olmaktadır. Görev Belgesi ile hakemlerin yetkileri dışında kalan bir sorunu görüşüp karara bağlaması da engellenmiş olur. Tüm bu hususlar, hakem kararının iptal edilmesi olasılığını azaltmakta ve kararın icra edileceği ülke mahkemesinden tenfiz kararı elde edilebilmesini kolaylaştırmaktadır.

Görev Belgesi tahkim şartı ya da sözleşmesinin yerine geçen bir belge olmasa da, her iki tarafça da imzalanması ile taraflar arasında yeni bir tahkim sözleşmesi niteliğini kazanır. Görev Belgesi ile tahkim şartı arasında bir çelişki bulunursa, tarafların herhangi bir ihtirazî kayıt ileri sürmeksizin Görev Belgesi’ni imzalamaları ile en son iradelerini açıklamış oldukları esas alınmalı ve bu beyana değer verilmelidir.

Görev Belgesi’nin bir başka fonksiyonu ise hukuki boşlukların doldurulmasıdır. Milletlerarası Ticaret Odası Tahkim Kuralları’nın uygulandığı milletlerarası tahkim davalarında Görev Belgesi usule uygulanacak usul kurallarının sessiz kaldığı durumlarda da hüküm yaratarak boşluk doldurucu bir özellik sunmaktadır.

Milletlerarası Tahkim Hukukunda bugün için önemli bir işleve sahip olan Görev Belgesi her ne kadar Milletlerarası Ticaret Odası uygulamalarından doğmuş olsa da, sağladığı ciddi faydalar nedeniyle ad hoc tahkim yargılamalarında da hakem veya hakemlerce yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. 4686 Sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu, taraflar aralarında aksine bir anlaşma yapmadıkları sürece hakemlere görev belgesi hazırlamaları şartını getirmiştir. Milletlerarası Ticaret Odası Tahkim Kuralları’nın 18. Maddesine göre, Görev Belgesi’nde şu unsurlar bulunmak zorundadır: Taraflara ve hakemlere ilişkin bilgiler, tebligata ilişkin bilgiler, iddia ve savunmaların özetlenerek uyuşmazlığın ortaya konması, karara bağlanması istenen hususların listelenmesi, tahkim yeri, usule dair kurallar, hakemlere arabuluculuk veya dostane aracılık yetkisi verilip verilmeyeceği.

Görev Belgesi’nin Önemli Hukuki Sonuçları

Görev Belgesi düzenlenmesi ile pek çok hukuki ve sair sonuçlar ortaya çıkmaktadır. Görev Belgesi; taraflar ve hakem (veya hakem heyeti) tarafından imzalandığı an yürürlüğe girer ve tüm etki ve sonuçlarını doğurur. Ancak Milletlerarası Ticaret Odası Kuralları’na göre, Belge’nin her iki tarafça da mutlaka imzalanmış olması yargılamaya devam edilebilmesi için zorunlu bir kural değildir. Böylece Görev Belgesi’ni imzalamayarak süreci uzatmaya veya engellemeye çalışan tarafın bu amacının önüne geçilmiştir. Milletlerarası Ticaret Odası Kuralları, taraflardan birinin Belge’nin düzenlenmesine veya imzalanmasına katılmayı reddetmesi halinde, belgenin onay için tahkim divanına sunulacağını düzenler. Görev Belgesi her iki tarafça da imzalanmaz ise, belge mevcut olmayacaktır.

Belgenin imzalanmasından sonra 4686 Sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu’nun 15A/1 hükmünde belirtilen sebeplere dayanılarak iptal davası açma olasılığı büyük ölçüde ortadan kalkacaktır. Dolayısıyla Görev Belgesi düzenlendikten sonra, taraflar uyuşmazlığın tahkim yolu ile çözülmesini istediklerini beyan etmiş olduklarından, daha sonra tahkim şartının geçersizliği itirazını ileri süremeyeceklerdir. Taraflar, hakem seçimine ilişkin hususları da kabul etmiş olduklarından hakem seçiminde usulsüzlük iddiası ile iptal davası açamayacaklar, kararın tahkim süresi içinde verilmediğini iddia edemeyecekler, hakemlerin tahkim anlaşması dışında kalan bir konuda karar vererek yetkilerini aştıkları ya da istemin tamamı hakkında karar vermedikleri sebepleriyle hükmün iptalini talep edemeyecekler ve usule aykırılık sebebiyle iptal yoluna gidemeyeceklerdir.

Görev Belgesi’nin hakem ve taraflarca imzalanmasının bir diğer sonucu ise hakem kararının tenfiz koşullarını büyük ölçüde taşıdığına işaret etmesidir. New York Konvansiyonu 5/1 hükmü uyarınca Görev Belgesi imzalandıktan sonra tahkim şartının geçersizliğinin, hakem seçiminin usule aykırı olduğunun, tahkim anlaşması dışında bir konuda karar verildiğinin veya istemlerin tamamı hakkında karar verilmediğinin ya da usule aykırı davranıldığının ileri sürülmesi tarafların belgeye şerh düşmüş olmamaları halinde, dürüstlük kuralına da aykırılık teşkil edecektir.

Görev Belgesi’nde belirtilen ve karşılıklı imza edilen unsurlara dayanarak hakem kararının iptali yoluna gidemeyecekleri gibi tenfiz aşamasında da benzer gerekçeleri ileri süremeyeceklerdir.

Sonuç

Tahkim yargılamasındaki ihtiyaçlar doğrultusunda ortaya çıkan Görev Belgesi, Milletlerarası Tahkim Hukukunda işlev anlamında son derece önemli hukuki sonuçlara yol açan bir belge olmuştur. Belge ile tarafların bir araya gelip uyuşmazlığın çözümü için iddia ve taleplerini açıklığa kavuşturmaları, tebligat şekli, tahkim lisanı gibi birçok konuda yaşanabilecek problemler aşılarak, yargılamanın hızlanması, hukuki güvenilirliğin ve verimin artması amaçlanmaktadır. Ayrıca taraflar, uyuşmazlığın tahkim hukukuna göre çözülmesi yönündeki iradelerini bir kez daha açıkça ortaya koyarak, bu alanda daha sonra ileri sürülebilecek itirazları önlemekte, tenfizi ve icra kabiliyeti yüksek olan bir hakem kararı elde etmektedirler.