Ercüment Erdem Av. Nezihe Boran

Önemli Nitelikteki İşlemler ve Ayrılma Hakkı Tebliği

Haziran 2020

Giriş

Bankacılık Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapan 7222 Sayılı Kanun (“7222 sayılı Kanun”) 25.02.2020 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girdi. 7222 Sayılı Kanun ile, diğerlerinin yanı sıra, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun[1] (“Sermaye Piyasası Kanunu”) 23’üncü (Ortaklıkların Önemli Nitelikteki İşlemleri) ve 24’üncü (Ayrılma Hakkı) maddeleri değiştirildi ve bu çerçevede Önemli Nitelikteki İşlemlere İlişkin Ortak Esaslar ve Ayrılma Hakkı Tebliği’nin (II-23.1) (“Mülga Tebliği”) tadil edilmesi gerekliliği doğdu. 27.06.2020 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Önemli Nitelikteki İşlemler ve Ayrılma Hakkı Tebliği (II-23.3) (“Tebliğ”) ile Mülga Tebliği yürürlükten kaldırıldı. Tebliğ ile önemli nitelikteki işlem (“ÖNİ”) sayılan haller yeniden belirlendi, ayrılma hakkı ve kullanım süreci, ayrılma hakkının doğmadığı haller ile muafiyete ilişkin olanlar da dahil, bu işlemlere uygulanacak genel esaslar tekrar düzenlendi. İşbu makalede, Tebliğ’de yer alan ÖNİ’lere ve ayrılma hakkına ilişkin yeniden düzenlenen ortak esaslar ele alınacaktır.

Önemli Nitelikteki İşlemler

Mülga Tebliği’nde belirtildiği üzere, halka açık ortaklıkların tarafı olduğu tüm birleşme ve bölünme işlemleri yerine, yeni Tebliğ ile halka açık ortaklıkların sadece Tebliğ’de belirlenen nitelikteki birleşme ve bölünme işlemlerine taraf olması, tür değiştirmesi, Tebliğ’de belirlenen kriterlere göre önemli büyüklükteki mal varlığını devretmesi, devri sonucunu doğuran işlemler tesis etmesi veya bu mal varlığı üzerinde sınırlı ayni hak tesis etmesi ile imtiyaz öngörmesi veya mevcut imtiyazların kapsam veya konusunu değiştirmesi ÖNİ olarak sayıldı.

Tebliğ’de ÖNİ olarak sayılmamakla birlikte, bir bütün olarak ele alındığında ortaklığın temel faaliyetleri veya olağan ticari hayatında esaslı değişiklik yapılmak suretiyle yatırımcıların yatırım kararlarının değişmesine yol açacak, ortaklığın yapısına ilişkin temel işlemler Sermaye Piyasası Kurulu (“Kurul”) tarafından ÖNİ olarak değerlendirilebilir. Diğer düzenlemelerde ÖNİ olduğu belirtilen işlemler Tebliğ hükümlerine tabi olarak geçerlidir.

Borsa kotundan çıkma, sona erme, esas sözleşme değişikliğine bağlı faaliyet konusu değişikliği ve ilişkili taraflardan mal varlığı alımı gibi işlemler ise ÖNİ olarak sayılmadı, dolayısıyla Tebliğ kapsamından çıkarıldı[2].

ÖNİ’lerin Gerçekleştirilmesine İlişkin Esaslar

ÖNİ’nin gerçekleştirilebilmesi için işlemin esaslarının belirlendiği bir yönetim kurulu kararı alınması, sonrasında ise işlemin genel kurul tarafından onaylanması zorunludur. ÖNİ’ye ilişkin yönetim kurulu kararı (veya daha geç ise ilgili kurumların izin-onay tarihi) ile işlemin onaylanacağı genel kurul tarihi arasında ise en fazla 3 ay süre olması öngörüldü.

Ortaklık yönetim kurulu, ÖNİ’nin görüşüleceği genel kurul toplantısına ilişkin gündemin ilanından önce ayrılma hakkı kullanımları sonucunda ortaklığın katlanmak zorunda kalabileceği toplam maliyetin belirlenen tutarı aşacak olması veya belirlenen orandan fazla paya sahip veya belirlenen nitelikteki ortakların olumsuz oy kullanması halinde genel kurul kararı alınmış olmasına rağmen söz konusu işlemden vazgeçilmesi hususunun genel kurul onayına sunulmasını kararlaştırabilir.

ÖNİ’lere ilişkin genel kurul kararlarında, esas sözleşmede daha ağır nisaplar öngörülmediği takdirde, toplantı nisabı aranmaksızın, ortaklık genel kurul toplantısına katılan oy hakkını haiz payların üçte ikisinin olumlu oy vermesi şartı aranır. Ancak, toplantıda sermayeyi temsil eden oy hakkını haiz payların en az yarısının hazır bulunması hâlinde, esas sözleşmede açıkça daha ağır nisaplar öngörülmedikçe, toplantıya katılan oy hakkını haiz payların çoğunluğu ile karar alınır.

Ayrılma Hakkı ve Kullanım Süreci

Ayrılma Hakkına Sahip Paydaşlar ve Pay Tutarları

Kurul, ayrılma hakkına sahip pay sahiplerinin tespiti ve pay tutarlarının hesaplanma yöntemleri de dahil Tebliğ kapsamında yapılan düzenlemelere ilişkin açıklamalarını içerir bir rehber hazırladı ve Önemli Nitelikteki İşlemler ve Ayrılma Hakkı Tebliği Uygulama Rehberi’ni (“Rehber”) Tebliğ ile aynı gün basın açıklaması ile halka duyurdu.

Tebliğ’de belirtilen tarihler itibarıyla ortaklıkta pay sahibi olan ve genel kurul toplantısına katılarak ÖNİ’ye ilişkin gündem maddesine olumsuz oy veren ve bu muhalefeti tutanağa geçirten pay sahipleri, paylarını ortaklığa satarak ayrılma hakkına sahiptir[3]. Payları borsada işlem gören ortaklıklar için hak sahipliğinin belirlenmesinde, işlemin kamuya açıklandığı ilk tarihteki pay sahiplerinin anılan tarih itibarıyla sahip olduğu paylar için ayrılma hakkı öngörüldü. Anılan tarih itibarıyla sahip olunan paylardan, genel kurul tarihine kadar kesintisiz şekilde elde bulundurulan paylar için ayrılma hakkı kullanılır.

Tebliğ ve Rehber uyarınca, hak sahiplerinin ve pay tutarlarının belirlenmesinde esas alınan tarihteki açıklama seans içinde yapılsa dahi, anılan tarih itibarıyla gün sonunda eşleşen tüm emirler (takasın tamamlanmasına bakılmaksızın) dikkate alınır.

Ayrılma hakkına sahip olan pay sahipleri ile bu kişilerin ayrılma hakkı kullanımına konu edilebilecek pay tutarlarını gösteren liste Merkezi Kayıt Kuruluşu A.Ş. tarafından hazırlanarak genel kurul toplantısından bir önceki iş günü ilgili ortaklığa verilir.

Ayrılma Hakkı Kullanım Fiyatı ve Süresi

Mülga Tebliğ’e göre ayrılma hakkı kullanım fiyatı, işlemin ilk defa kamuya açıklandığı tarihten önceki, açıklanan tarih hariç olmak üzere, otuz gün içinde borsada oluşan düzeltilmiş ağırlıklı ortalama fiyatların aritmetik ortalamasıdır. Eski düzenlemeden farklı olarak, Sermaye Piyasası Kanunu’nda yapılan değişiklikle ayrılma hakkı kullanım fiyatı için adil bedel uygulamasına geçildi. Buna göre, ayrılma hakkı kullanım fiyatı işlemin kamuya açıklandığı tarih itibarıyla payları Yıldız Pazar’da işlem gören ortaklıklar için bu tarihten önceki son bir aylık, diğer ortaklıklar için ise bu tarihten önceki son altı aylık dönem içinde borsada oluşan günlük düzeltilmiş ağırlıklı ortalama fiyatların aritmetik ortalamasıdır.

Tebliğ ile önceki düzenlemelerde yer alan ayrılma hakkı kullanım süresi de değiştirildi. Böylece, ayrılma hakkının kullandırılması genel kurul tarihinden itibaren en geç 6 iş günü içinde başlar ve kullanım süresi bu tarihten itibaren 10 iş günüdür.

Ayrılma Hakkına Konu Payların Diğer Pay Sahiplerine veya Yatırımcılara Önerilmesi

Yeni düzenlemelerle ayrılma hakkına konu payların, ortaklık tarafından satın alınmasından önce, ayrılma hakkı kullanım fiyatı üzerinden diğer pay sahiplerine veya yatırımcılara önerilmesine ilişkin yönetim kurulu kararı alınabilir. Ayrılma hakkına konu paylar, satın almayı talep eden tüm pay sahiplerine veya yatırımcılara aralarında eşitsizlik yaratmayacak şekilde oransal dağıtım esasına göre dağıtılır. Pay sahipleri veya yatırımcılar kendi aralarında dağıtım şekli konusunda anlaşabilir. Ayrılma hakkına konu payların diğer pay sahipleri veya yatırımcılar tarafından talep edilmeyen kısmı ortaklık tarafından satın alınır.

Ayrılma hakkına konu payları satın almak isteyen pay sahipleri veya yatırımcıların, genel kurul tarihinden itibaren üç iş günü içinde almak istedikleri pay tutarına ilişkin yazılı taleplerini ortaklığın belirleyeceği aracı kuruma iletmeleri ve alımı karşılayacak tutardaki fonu aracı kurum nezdinde bloke etmeleri gerekir. Aracı kurum kendisine iletilen alım taleplerini üçüncü iş günü sonunda ortaklığa iletir. Ortaklık yönetim kurulu dördüncü iş gününde, talep gelmesi durumunda alımda bulunacak kişiler ve her birinin alımda bulunacağı pay tutarını; talep gelmemesi durumunda ise satın almanın ortaklık tarafından gerçekleştirileceğini belirterek satın alma işleminin başlangıç ve bitiş tarihine ilişkin karar almak ve bu kararı aynı gün kamuyu aydınlatma platformunda ilan etmek zorundadır. Taleplerinin aracı kuruma iletilmesinde, hakkın kullandırılmaya başlandığı tarihten itibaren on iş günlük süre uygulanır.

Ayrılma Hakkının Doğmadığı Haller ve Muafiyet Durumları

Sermaye Piyasası Kanunu’nda yapılan değişiklik ile, Kurul’a ayrılma hakkı kullandırılması yükümlülüğünden muafiyet sağlanması için yetki verildi. Mülga Tebliğ kapsamında ayrılma hakkının doğmadığı hal olarak kabul edilen gönüllü pay alım teklifinde bulunulması, imtiyazların kaldırılması veya değiştirilmesi, birleşme amaçlı ortaklığın taraf olduğu birleşme ve sona erme işlemleri gibi işlemler Tebliğ altında muafiyetler arasında sayıldı. Böylece Kurul bu gibi işlemler için bir inceleme yaparak muafiyet kararı alabilir duruma geldi. Kurtarma amaçlı birleşmeler ve geri alım hakkıyla bankalara yapılan satışlar gibi işlemler ayrılma hakkının doğmadığı hallere eklendi. Bu eklemeyle şirketlerin faaliyetlerinin devamlılığı için gerekli işlemleri maliyetsiz yapabilmeleri amaçlandı. Kurul halka arzları teşvik etmek için, bağlı ortaklık paylarının halka arz yoluyla satılması işlemlerini de ayrılma hakkının doğmadığı haller arasında listeledi.

Geçiş Hükmü

Mülga Tebliğ’in aykırı olmayan hükümleri, Tebliğ’in yürürlük tarihinden önce kamuya açıklanan ÖNİ’lere uygulanmaya devam edecek. Ancak bu işlemlere ayrılma hakkından yararlanabilecek kişi ve pay tutarlarının belirlenmesinde, (i) 25.02.2020 tarihinden önce kamuya açıklanan işlemler için 25.02.2020 tarihi, (ii) 25.02.2020 tarihi ile Tebliğ’in yürürlüğe girdiği 27.06.2020 tarihi arasında kamuya açıklanan işlemler için ise açıklama tarihi esas alınacak.

Sonuç

7222 sayılı Kanun ile Sermaye Piyasası Kanunu’nunda yapılan değişikilikler kapsamında 27.06.2020 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Tebliğ ile bir çok yenilik getirildi. Öncelikle ÖNİ sayılan haller yeniden belirlendi, Mülga Tebliğ ile ÖNİ kabul edilen işlemlerin bir kısmı Tebliğ kapsamından çıkartıldı. Bunun dışında, payları borsada işlem gören ortaklıklar için hak sahipliğinin belirlenmesinde, işlemin kamuya açıklandığı ilk tarihteki pay sahiplerinin, genel kurul tarihine kadar kesintisiz şekilde elde bulundurduğu payları için ayrılma hakkı kullanılabileceği düzenlendi. Yeni düzneleme ile ayrılma hakkı kullanım fiyatı içinse adil bedel uygulamasına geçildi. Eski düzenlemelerden farklı olarak, ayrılma hakkına konu payların, ortaklık tarafından satın alınmasından önce, ayrılma hakkı kullanım fiyatı üzerinden diğer pay sahiplerine veya yatırımcılara önerilmesine imkan sağlandı. Son olarak da, ayrılma hakkı doğmayan haller yeniden düzenlendi ve Kurul’a ayrılma hakkı kullandırılması yükümlülüğünden muafiyet sağlanması için yetki verildi.

[1] 6362 Sayılı Sermaye Piyasası Kanunu, RG, S. 28513, 30.12.2012.

[2] Kurul’un 27.06.2020 tarihli II-23.3 sayılı Önemli Nitelikteki İşlemler ve Ayrılma Hakkı Tebliği Basın Açıklaması, https://www.spk.gov.tr/Duyuru/Goster/20200627/0 (Erişim tarihi: 30.06.2020).

[3] A.ge.