Ücret Kesme Cezası

Eylül 2010

İşveren tarafından işçiye uygulanan disiplin cezalarından biri olan ücret kesme cezası 4857 sayılı İş Kanunu’nun 38. maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu maddede, işçinin başlıca geçim kaynağı olan ücretinden yapılacak kesinti için bir takım sınırlamalar öngörülmüştür. Bu sınırlamalara uymayan işverenler hakkında para cezasının uygulanacağı İş Kanunu madde 102/b’de belirtilmiştir.

İş Kanunu’nun 38. maddesinde öngörülen sınırlamalardan ilki sebebe ilişkindir. İşçilere ücret kesme cezasının uygulanabilmesi için bu cezanın hangi sebeplerle uygulanacağının toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olması gerekir. Toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası uygulanması hukuki değildir. Ayrıca, işçi ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintilerin işçiye derhal sebepleriyle beraber bildirilmesi gerekir.

İkinci sınırlama ise miktara ilişkindir. İşçi ücretlerinden bu yolla yapılacak kesintilerin bir ayda iki gündelikten veya parça başına yahut yapılan iş miktarına göre verilen ücretlerde işçinin iki günlük kazancından fazla olamayacağı madde hükmünde belirtilmiştir.

İşveren tarafından uygulanan ceza sonucu işçi ücretlerinden kesilen paraların ne şekilde kullanılacağı da yine madde hükmünde belirtilen diğer bir husustur. Buna göre, kesilen paralar işverenin mamelekinde kalmayacaktır. İlgili madde gereğince, kesilen paralar işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılıp harcanmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı hesabına Bakanlıkça belirtilecek Türkiye’de kurulu bulunan ve mevduat kabul etme yetkisini haiz bankalardan birine, kesildiği tarihten itibaren bir ay içinde yatırılmalıdır. Her işveren işyerinde bu paraların ayrı bir hesabını tutmaya mecburdur.

Birikmiş bulunan ceza paralarının nerelere ve ne kadar verileceği Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının başkanlık edeceği ve işçi temsilcilerinin de katılacağı bir kurul tarafından karara bağlanır. Bu kurulun kimlerden teşekkül edeceği, nasıl ve hangi esaslara göre çalışacağı ise, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından hazırlanan, 05.03.2004 tarih ve 25393 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “İşçi Ücretlerinden Ceza Olarak Kesilen Paraları Kullanmaya Yetkili Kurulun Teşekkülü ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik” ile ayrıca düzenlenmiştir.