Yurtiçinde İşe Yerleştirme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik İle İş Hayatına Getirilen Yeni Düzen

Nisan 2009

İş arayanlar ile işverenlerin işçi taleplerini Türkiye İş Kurumu (“Kurum”) aracılığıyla bir araya getirmeyi amaçlayan Yurtiçinde İşe Yerleştirme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik (“Yönetmelik”) geçtiğimiz günlerde yürürlüğe girdi (RG. 25.4.2009, S. 27210).

Yönetmelik’in Kapsamı Nedir?

Kişi bakımından.Kurum hizmetlerinden yararlanabilmek için işveren ile iş arayanın Kurum’un portalına üye olması ya da Kurum ünitelerine şahsen başvurarak kaydolması gerekir.

İş arayanlar bakımından kayıt süresi bir yıldan az olmamak şartıyla Kurum tarafından belirlenir.

Kuruma kaydolabilmek için Yönetmelik’te yer alan kayıt şartları yerine getirilir.

İş bakımından.Kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektörün işgücü talepleri Yönetmelik kapsamındadır. Kamu kurum ve kuruluşlarının iş gücü taleplerinin karşılanmasına ilişkin işlemler kamuda işçi istihdamına ilişkin mevzuat hükümleri doğrultusunda, özel sektör işveren taleplerinin karşılanması ise, Kurum tarafından belirlenecek usul ve esaslar dâhilinde gerçekleştirilir.

Yönetmelik’in Getirdiği Yenilikler Nedir?

İşin reddi halinde işsizlik ödeneğinin kesilmesi.İşsizlik ödeneği alan sigortalı işsizler, Kurum tarafından bulunan işleri ancak belli sebeplerle geri çevirebilir. Aksi takdirde, kendilerine ödenen işsizlik ödeneği kesilir. Sigortalı işsizlerin Kurum tarafından bulunan işleri ret sebepleri şunlardır:
a. Sigortalı işsizin, mesleğine uygun ve son çalıştığı işin ücret/çalışma koşullarına yakın olmayan bir işte çalıştırılmak istenmesi;
b. Sigortalı işsizin, eğitim durumuna, yaşına, cinsiyetine, fizik ve sağlık durumuna uygun olmayan bir işte çalıştırılmak istenmesi;
c. İşverenin önerdiği iş sözleşmesinin, iş yasalarında belirlenmiş olan çalışma koşullarına aykırı koşullar içermesi ve
d. İşsizin, önerilen iş yerinden daha önce haklı sebeple ayrılmış olması.

Özürlü ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu.İşverenler 50 veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör iş yerlerinde yüzde üç özürlü, kamu iş yerlerinde ise yüzde dört özürlü ile yüzde iki eski hükümlü çalıştırır. Önerilen işler işçinin meslek, beden ve ruhi durumuna uygun olmalıdır.
Tarım ve orman işlerinin yapıldığı iş yerlerinde yukarıdaki oranlar 51 veya daha fazla işçi çalıştırılıyorsa uygulanır. Özürlü ve eski hükümlü işçiler Kurum aracılığıyla sağlanır.

Çalıştırılacak özürlü ve eski hükümlü işçi sayısının tespitinde işverenin aynı il sınırı içindeki iş yerlerinde çalıştırılan tüm işçileri esas alınır. Kısmî süreli çalışanlar açısından çalışma süreleri tam süreli çalışmaya dönüştürülüp iş yerindeki tam süreli çalışan işçi sayısına eklenir. Yeraltı ve su altı işlerinde çalışanlar, özel güvenlik şirketleri ile kurumların kendi ihtiyacı için kurduğu güvenlik birimlerinde güvenlik elemanı olarak çalışan işçiler ve çalıştırılan özürlü ile eski hükümlü işçiler bu hesaba katılmaz.

Uyum sağlama yükümlülüğü.Özürlü ve eski hükümlü işçilerin çalıştırılmasında işverenler ile Kurumun farklı ödevleri vardır. İşveren iş yeri ve çalışma koşullarını özürlülere göre düzenler. Kuruma ise, özürlü ve eski hükümlülerinin işe yerleştirme ve işe giriş sürecinde meslekî eğitim, danışmanlık ve rehabilitasyon programlarına katılmalarını sağlar.

Yasak işler.Özürlü ile eski hükümlülerin bazı işlerde çalıştırılamaz. Özürlüler yeraltı ve su altı işlerinde ve sağlık kurulu raporunda çalıştırılmayacakları belirtilen işlerde istihdam edilemez. Eski hükümlüler ise, herhangi bir sınırlamaya tâbi olmamakla birlikte, kamu güvenliğiyle ilgili hizmet üreten iş yerlerinde görev alamaz.

İdarî para cezası.İşverenin özürlü ve eski hükümlü çalıştırma yükümlülüklerini yerine getirmediği saptanırsa Kurum İl Müdürlüğü tarafından idarî para cezası uygulanır.

Ayrımcılık yasağı.Yönetmelik’te ayrımcılık yasağı oldukça geniş şekilde ele alınır. Özürlü ve eski hükümlü statüsünde bulunan işçilerin işe alınma, iş seçimi, önerilen çalışma süreleri ve şartlarında ayrımcı uygulama yapılamaz. Çalışan özürlü ve eski hükümlülere aleyhe sonuç doğuracak şekilde farklı işlem uygulanamaz. Ayrımcılık yasağına uymayan kamu kurum ve kuruluşları ile işverenler için Türk Ceza Kanunu’nun ayrımcılığa ilişkin 122. maddesi uygulanır.

Sonuç

Yönetmelik ile Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğü Yurt İçinde İşe Yerleştirme Hizmeti Hakkında Yönetmelik (RG. 28.4.2004, S. 25446) ve Eski Hükümlü ve Terör Mağduru İstihdamı Hakkında Yönetmelik (RG. 24.3.2004, S. 25412) yürürlükten kaldırıldı. Yönetmelik yürürlükten kaldırılan yönetmeliklere göre oldukça önemli değişiklikler öngörerek iş hayatına yeni bir düzen getirdi.

İş ve işçi bulma açısından Kurum portalı devreye girdi. İşsizlik parası alan işçinin bulunan işi haklı sebep olmaksızın reddetmesinin önüne geçildi. Özürlü ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu yeniden düzenlendi ve ayrımcılık yaptırıma bağlandı. Böylece iş gücünün daha verimli kullanımı sağlandı. Ayrıca özürlü ve eski hükümlülere de istihdam yaratıldı.