HUKUKU-POSTASI-2017

352 HUKUK POSTASI 2017 Vakıfların İktisadi İşletmelerinin Denetime Tabi Olması TMK md. 111 uyarınca vakıfların vakıf mallarını amaca uygun biçimde yönetip yönetmedikleri ve vakıf gelirlerini amaca uygun olarak harcayıp harcamadıkları Vakıflar Genel Müdürlüğünce ve üst kuruluşlarınca denetlenir. Buna ek olarak Vakıflar Kanunu md. 33 ve Vakıflar Yönetmeliği md. 39 uyarınca vakıfların amaca ve yasalara uygunluk denetimi ile iktisadi işletmelerinin mevzuata uygunluk de- netimi Genel Müdürlükçe yapılır. Vakıflar amaçlarını gerçekleştirmek için bir işletme işletiyorlarsa, bu işletmenin ekonomik ve ticaret ilke- lerine uyumlu olarak işletilmesi gerekir. Bu denetimler ile işletmelerin bilançoları, kar ve zarar çizelgeleri incelenip işletmenin verimliliğine yönelik denetim yapılır. İşletmenin verimliliğinin düşük olarak tespit edilmesi halinde ise buna yönelik önlemler dikkate alınır 16 . Sonuç Vakıflar kazanç sağlama amacıyla kurulmamalarına rağmen, kuruluş amaçlarını gerçekleştirebilmek için TMK md. 101 uyarınca iktisadi işletme işletebilir ve böylece gelir sağlayabilirler. Bu durumda iktisadi işletmelerin Ticaret Sicil Yönetmeliği md. 55 ve md. 56 uya- rınca ticaret siciline tescili gerekir. Buna ek olarak, TMK md. 101/2 uyarınca kuruluş aşamasında, vakfa iktisadi işletmenin tahsisi de söz konusu olabilir. Vakıfların iktisadi işletme işletmesinden bahsedile- bilmesi için TTK md. 11’de aranan devamlılık, bağımsızlık ve gelir sağlama amacı unsurlarının varlığı şarttır. Bu şartları sağlayan bir iktisadi işletme işleten vakıflar TTK md. 16 uyarınca tacir sayılırlar. Önemle belirtilmelidir ki, gelirinin yarısından fazlasını kamu görevi niteliğindeki işlere harcayan vakıflar bir ticari işletmeyi ister doğrudan doğruya ister kamu hukuku hükümlerine göre yönetilen ve işletilen bir tüzel kişi eliyle işletsinler tacir sayılmazlar. Vakıfların iktisadi işlet- meleri Kurumlar Vergisi Kanunu md. 1 uyarınca kurumlar vergisine tabi tutulmuştur. Buna ek olarak vakıflara ait bu iktisadi işletmeler TMK md. 111, Vakıflar Kanunu md. 33 ile Vakıflar Yönetmeliği md. 39 uyarınca Genel Müdürlükçe yapılacak denetime tabidirler. 16 Ballar, Suat, s. 621.