Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Ve Getirdiği Yenilikler

Ocak 2015 Selen Öztürk

Giriş

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun (“E-Ticaret Kanunu”) 01.05.2015 tarihinde yürürlüğe girmek üzere 05.11.2014 tarihli ve 29166 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı. Gelişmekte olan piyasalar arasında e-ticaret potansiyeli en yüksek dokuzuncu ülke olan Türkiye için E-Ticaret Kanunu’nun yürürlüğe girmesi, alandaki düzenleme boşluğunun tüketicilerin ve tacirlerin menfaatleri birlikte dikkate alınarak karşılanması ihtiyacı açısından önem taşır.[1] E-Ticaret Kanunu’nun düzenleme alanı ticari iletişimi, hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcıların sorumluluklarını, elektronik iletişim araçlarıyla yapılan sözleşmeler ile elektronik ticarete ilişkin bilgi verme yükümlülüklerini ve uygulanacak yaptırımları kapsar.

Kanunun Amacı

E-Ticaret Kanunu’nun gerekçesinde de belirtildiği üzere, bilgi teknolojisinin gelişmesiyle birlikte ortaya çıkan erişim, içerik sağlayıcı, hizmet sağlayıcı gibi kavramların eski mevzuat ile düzenlenmesi mümkün olmamaktadır. Bu sorunun çözülmesi ve Avrupa Birliği (“AB”) mevzuatı ile uyumun sağlanabilmesi amacıyla çıkarılan ve ilgili AB düzenlemesi olan 2000/31/AT Bilgi Toplumu Hizmetlerinin, Özellikle Elektronik Ticaretin Ortak Pazardaki Bazı Yönleri Hakkında Direktif’i (“Direktif”)[2] esas alan E-Ticaret Kanunu, ticaret hukukumuzda önemli bir boşluğu doldurmayı hedefler.

Hizmet Sağlayıcının Yükümlülükleri

E-Ticaret Kanunu m. 2/1(ç) uyarınca “Elektronik ticaret faaliyetinde bulunan gerçek ya da tüzel kişileri…” ifade eden hizmet sağlayıcı, m. 3/1 gereğince elektronik iletişim araçları yoluyla bir sözleşmenin kurulmasından önce birtakım bilgileri alıcılara sunmakla yükümlüdür. Söz konusu bilgiler m. 3/1’de alıcıların kolayca ulaşabileceği şekilde ve güncel olarak tanıtıcı bilgiler, sözleşmenin kurulabilmesi için izlenecek teknik adımlara ilişkin bilgiler, sözleşme metninin sözleşmenin kurulmasından sonra, hizmet sağlayıcı tarafından saklanıp saklanmayacağı ile bu sözleşmeye alıcının daha sonra erişiminin mümkün olup olmayacağı ve bu erişimin ne kadar süreyle sağlanacağına ilişkin bilgiler, veri girişindeki hataların açık ve anlaşılır bir şekilde belirlenmesine ve düzeltilmesine ilişkin teknik araçlara ilişkin bilgiler, uygulanan gizlilik kuralları ve varsa alternatif uyuşmazlık çözüm mekanizmalarına ilişkin bilgiler olarak belirtilmiştir.

Bu hükme göre, sözleşme ilişkisinin kurulmasından önce alıcı, satım prosedürünün tamamından haberdar olur ve kararını bu doğrultuda verir. Dolayısıyla hizmet sağlayıcının bu yükümlülüğü sözleşmenin kurulmasından öncesine ilişkindir. E-Ticaret Kanunu m. 3/3 ise, tarafların tüketici olmadığı durumlarda, yukarıda söz edilen bilgilerin ve buna ek olarak alıcıya sağlanması öngörülen hizmet sağlayıcının meslek odası ve meslek davranış kurallarına ilişkin bilgilerin sağlanmasının zorunlu olmadığını ifade eder. Ancak her halükarda satıcı, sözleşme hükümlerinin ve genel işlem şartlarının alıcı tarafından saklanmasına olanak sağlamak zorundadır. Böylece söz konusu sözleşme hükümlerinin satıcı tarafından sözleşmenin kurulmasından sonra tek taraflı değiştirilmesine engel olmak ve alıcının sözleşme hükümlerini incelemesine olanak sağlamak amaçlanır.

Sipariş Aşamasına İlişkin Düzenlemeler

E-Ticaret Kanunu’nun “Sipariş” başlıklı 4. Maddesinde elektronik iletişim araçlarıyla verilen siparişlere ilişkin esaslar düzenlenmiştir. Söz konusu hüküm, siparişin verilmesi aşamasına ilişkindir. Bu aşamada hizmet sağlayıcının ilk yükümlülüğü, ödeme bilgilerinin girilmesinden önce, bedel de dâhil olmak üzere, sözleşme şartlarının alıcı tarafından açıkça görülmesini sağlamaktır. Bunu takiben, hizmet sağlayıcı alıcıya siparişin alındığına ilişkin gecikmeksizin bir teyit gönderir. Bunun yanı sıra hizmet sağlayıcı, alıcıya, verdiği siparişin verilerine ilişkin hataları düzeltebilmesi için uygun teknik imkânları sunar. E-Ticaret Kanunu gerekçesine göre, burada söz konusu olan bir bilgilendirme yükümlülüğü değil, bir ifa yükümlülüğüdür. Dolayısıyla hizmet sağlayıcının verilerin hatalı olduğunu alıcıya bildirmesi yeterli görülmez, verilerin düzeltilmesi için uygun ortamı sağlamış olması aranır. Yine tarafların tüketici olmadığı durumlarda, sözleşme şartlarının alıcıya açık olarak sağlanması ve teyide ilişkin hüküm ile veri kontrolüne ilişkin hüküm uygulanmaz.

Ticari İletişime İlişkin Düzenlemeler

Ticari iletişime ilişkin düzenlemeler E-Ticaret Kanunu’nun 6. maddesinde yer alır. Bu hükümde, insan müdahalesi olmadan çalışan faks, elektronik posta, kısa mesaj gibi otomatik arama sistemleri vasıtasıyla kişinin önceden izni olmaksızın doğrudan pazarlama veya reklam amacıyla istenmeyen elektronik ileti gönderilemeyeceği belirtilir. Ancak eklenmelidir ki, yukarıda sözü geçen hüküm, E-Ticaret Kanunu’nun yürürlük tarihinden önce ticari elektronik ileti gönderilmesi amacıyla onay alınarak oluşturulmuş olan veri tabanları hakkında uygulanmaz.

İstenmeyen e-postaların denetimine ilişkin dünya çapında kabul edilen iki sistem bulunur. Bunlardan ilki E-Ticaret Kanununda kabul edilen “opt-in” sistemidir. Bu sisteme göre hizmet sağlayıcının alıcıyla elektronik iletişim yöntemlerini kullanarak iletişime geçmesinin şartı önceden alıcının onayının alınmış olmasıdır. Buna göre, hizmet sağlayıcıları, potansiyel alıcının önceden alınmış rızası olmadan ona faks, e-posta veya kısa mesaj gönderemez. Ayrıca, E-Ticaret Kanunu m. 7’ye göre alıcıya gönderilen iletinin içeriği de alınan rızaya uygun olmalıdır.

İkinci sistem, “opt-out” sistemi olarak adlandırılmakta olup, Amerika Birleşik Devletleri ve Uzak Doğu ülkeleri tarafından kabul edilmektedir.[3] Bu sistem uyarınca, alıcının kullanılan elektronik iletişim yollarını reddetme hakkı vardır. Başka bir deyişle, hizmet sağlayıcı gönderdiği ilk e-posta için alıcının rızasına ihtiyaç duymaz ancak alıcı istediği zaman hizmet sağlayıcının kendisine başka e-postalar göndermesini engelleyebilir.

E-Ticaret Kanunu m. 8 göz önüne alındığında, E-Ticaret Kanununda opt-out sisteminin tamamıyla reddedilmiş olmadığı anlaşılır. İlgili madde uyarınca alıcılar önceden rıza göstermiş olsalar dahi hiçbir gerekçe göstermeksizin ticari elektronik ileti almayı reddedebilirler. Hatta aynı hüküm altında hizmet sağlayıcının ret bildirimini kolay ve ücretsiz yapma, gönderdiği iletide ret bildirimine ilişkin bilgilere yer verme ve ret bildiriminin tarafına ulaşmasını müteakip üç iş günü içinde ileti göndermeyi durdurma yükümlülükleri düzenlenir. Buna ek olarak, E-Ticaret Kanunu md. 6/1 uyarınca esnaf ve tacirlere gönderilecek ticari elektronik iletiler bakımından opt-out sistemi asli sistem olarak kabul edilir.

Kişisel Verilerin Korunmasına İlişkin Düzenleme

E-Ticaret Kanunu m. 10 kişisel verilerin korunmasına ilişkin hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcının yükümlülüğünü düzenler. Buna göre, hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcılar, E-Ticaret Kanunu çerçevesinde yapmış oldukları işlemler nedeniyle elde ettikleri kişisel verilerin saklanması ve güvenliğinden sorumludur, bunları ilgili kişinin izni olmadan üçüncü kişilere iletemezler ve başka amaçlarla kullanmazlar. Hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcı bakımından objektif özen yükümlülüğü söz konusudur. Bu hüküm ile Türk mevzuatının 2002/58/AT sayılı Direktif ile uyumlaştırılması amaçlanır.

Sonuç

E-Ticaret Kanunu, Türk ticaret hukuku ve uygulamasında özellikle internet erişiminin yaygınlaşmasından sonra ortaya çıkan hizmet sağlayıcı, elektronik ticari ileti, alıcı gibi kavramları tanımlamak ve bunların birbirleriyle ilişkilerini AB mevzuatıyla uyum için düzenlemek amacını taşır. Hizmet sağlayıcının bilgi verme yükümlülükleri, bu yükümlülüklerin içeriği ve istisnaları düzenlenir. Buna ek olarak, birçok internet kullanıcısı için günlük bir problem olarak ortaya çıkan istenmeyen e-postaları düzenleyerek, esnaf veya tacir sıfatı taşımayan alıcılar bakımından elektronik ileti gönderilmeden önce izin alınma şartını getirir. Kişisel verilerin korunması hususu ise, kişisel verilerin saklama, güvenliğini koruma, üçüncü kişilere iletmeme ve başka amaçlarla kullanmama yükümlülükleri şeklinde ve hizmet sağlayıcılar ve aracı hizmet sağlayıcılar bakımından öngörülür. Ülkemizde giderek yaygınlaşan ve ileride daha da gelişeceği öngörülen e-ticaretin kanuni bir düzenlemeye kavuşması, hizmet sağlayıcılar ve alıcılar arasında güven algısının oluşumu ve geliştirilmesi açısından da büyük önem arz eder.

[1] Afra, Sina. Dijital Pazarın Ortak Noktası E-Ticaret: Dünya’da Türkiye’nin Yeri, Mevcut Durum ve Geleceğe Yönelik Adımlar, TÜSİAD Yayınları, Haziran 2014, syf. 35. http://www.tusiad.org.tr/__rsc/shared/file/eTicaretRaporu-062014.pdf (Son erişim tarihi: 20.01.2015)

[2] 2000/31/EG Bilgi Toplumu Hizmetlerinin, Özellikle Elektronik Ticaretin Ortak Pazardaki Bazı Yönleri Hakkında Direktif, http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32000L0031&from=DE (Son erişim tarihi: 20.01.2015).

[3] 6563 sayılı Kanun Genel Gerekçesi, sf. 7.

Bu makalenin tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın bu makale kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz, yayımlanamaz, dağıtılamaz veya başka bir suretle yayılamaz. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın oluşturulan içerikler takip edilmekte olup, hak ihlalinin tespiti halinde yasal yollara başvurulacaktır.

Diğer İçerikler

Hukuk Postası
Türk ve Alman Hukukunda Elektronik İmza
Ticaret Hukuku Aralık 2021
Hukuk Postası
Bilgi Sistemleri Yönetimi
Ticaret Hukuku Mart 2018
Hukuk Postası
Genel Kurul Çağrı Davaları
Ticaret Hukuku Ağustos 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Taşıyanın Hapis Hakkı
Ticaret Hukuku Haziran 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Oy Hakkının Donması
Ticaret Hukuku Temmuz 2020
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Veto Hakkı
Ticaret Hukuku Ağustos 2020
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemi Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2020
Hukuk Postası
Rehinli Anonim Şirket Payının Devri
Ticaret Hukuku Mart 2020
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hacizli Payların Devri
Ticaret Hukuku Temmuz 2019
Hukuk Postası
Yönetim Kurulunda Temsil Edilme İmtiyazı
Ticaret Hukuku Mayıs 2019
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Organların Eksikliği
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Futbol Kulüplerinin Şirketleşmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
2016 York Anvers Kuralları
Ticaret Hukuku Mart 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Teknik İflasta Yenilikler
Ticaret Hukuku Eylül 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Primli Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2018
Hukuk Postası
Taksitle Satış Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Temmuz 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Haziran 2018
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemilerin İhtiyati Haczi
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Güncellenmiş FIDIC Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Nisan 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Türkiye’deki Hisse Opsiyon Planları
Ticaret Hukuku Haziran 2017
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Oy Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Mayıs 2017
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Rüçhan Hakkı
Ticaret Hukuku Nisan 2017
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sermayenin Kaybı
Ticaret Hukuku Eylül 2015
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Kefil Olma Ehliyeti
Ticaret Hukuku Şubat 2015
Hukuk Postası
Acentenin Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Ticaret Hukuku Aralık 2014
Hukuk Postası
Özel Denetim İsteme Hakkı
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Pay Devri mi, Malvarlığı Devri mi?
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Haklı Sebeple Fesih
Ticaret Hukuku Eylül 2014
Hukuk Postası
Sermaye Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2014
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şarta Bağlı Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Mart 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketin Haklı Sebeple Feshi
Ticaret Hukuku Şubat 2014
Hukuk Postası
Hâkimiyet Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Ocak 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil Yetkisi
Ticaret Hukuku Aralık 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Paysahipleri Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Kasım 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şubeler Ve İrtibat Büroları
Ticaret Hukuku Ağustos 2013
Hukuk Postası
TTK Hükümleri Uyarınca Ön Şirket
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirkette Çıkma Ve Çıkarılma
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletmenin Tür Değiştirmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticaret Sicili Yönetmeliği
Ticaret Hukuku Ocak 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Finansal Kiralama Sözleşmesi
Ticaret Hukuku Aralık 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kar Payı Avansı
Ticaret Hukuku Eylül 2012
Hukuk Postası
Ticaret Şirketlerinin Bakanlıkça Denetimi
Ticaret Hukuku Ağustos 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sona Erme Ve Tasfiye
Ticaret Hukuku Haziran 2012
Hukuk Postası
Yeni TTK’da Finansal Yardım Yasağı
Ticaret Hukuku Nisan 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kurumsal Yönetim İlkeleri
Ticaret Hukuku Mart 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Kuruluşunda Yenilikler
Ticaret Hukuku Şubat 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil ve İlzam
Ticaret Hukuku Ocak 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletme Rehninde Güncel Sorunlar
Ticaret Hukuku Kasım 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Faturaya Konan Vade Farkı Kaydı
Ticaret Hukuku Haziran 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlere Kayyum Atanması
Ticaret Hukuku Şubat 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Çeklerde Sil Baştan
Ticaret Hukuku Aralık 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde İmtiyazlı Paylar
Ticaret Hukuku Haziran 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Ücret
Ticaret Hukuku Mayıs 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Süre
Ticaret Hukuku Nisan 2009
Hukuk Postası
Çek Hukukunda İki Yenilik
Ticaret Hukuku Şubat 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Denetiminde Yeni Düzen
Ticaret Hukuku Şubat 2009

Yaratıcı hukuk çözümleri için iletişime geçin.