Joint Venture Sözleşmesinin Özellikleri

Ekim 2017 Tuna Çolgar

Giriş

Gerçekleştirilmesi planlanan ticari faaliyetin hacminin büyüklüğü veya teknik özellikleri nedeniyle tek bir kişi veya kuruluşun imkânlarını aşan durumlarda, ticari faaliyetin gerçekleştirilebilmesi için bir işbirliği gerekliliği doğar. Bu noktada özellikle altyapı projeleri, ulaşım, enerji ve inşaat sektöründe Joint Venture tipi ortaklıklara sıklıkla rastlanmaktadır. Özellikle şirketler, bir Joint Venture yapısı altında güçlerini birleştirerek geniş çaplı yatırımlara iştirak etmek ve gerek uzmanlıklarını, gerekse finansman imkânlarını birlikte kullanarak daha güçlü bir şekilde projelerde yer almak isterler.

Joint Venture öğretide “Joint Venture, hukuken ve iktisaden birbirinden bağımsız birden fazla gerçek veya tüzel kişinin belirli bir işi ya da süreklilik arz eden bir faaliyeti, bir ticaret ortaklığı kurarak veya böyle bir ortaklık söz konusu olmaksızın gerçekleştirmek ve kazanç elde etmek amacıyla bir sözleşme çerçevesinde bir araya gelmeleri ve o faaliyetin rizikolarını her biri müteselsilen sorumluluk altına girmek suretiyle üstlenmeleridir.” şeklinde tanımlanmaktadır[1].

Yukarıdaki tanımdan da anlaşılacağı gibi uygulamada Joint Venture sözleşmesinin iki temel tipiyle karşılaşılmaktadır: "Salt Sözleşmeye Dayalı Joint Venture" ve "Sermayeye Katılmalı Joint Venture". Salt Sözleşmeye Dayalı Joint Venture modelinde, ilişki sadece taraflar arasında akdedilen bir borçlar hukuku sözleşmesinden ibaret kalır; müşterek amaca ulaşılabilmesi için ortakların katılma payı edimleri yeterli olup, tüzel kişiliğe sahip bir ticaret şirketi kurulmasına ihtiyaç duyulmamaktadır. Sermayeye Katılmalı Joint Venture modelinde ise, ilişkiye katılan taraflar önce aralarında bir Joint Venture sözleşmesi akdederek adi ortaklık niteliği taşıyan bir ortaklık ilişkisi oluştururlar; ardından tüzel kişiliği haiz bir ticaret şirketi kurarlar veya zaten mevcut böyle bir ortaklığa katılırlar.

Salt Sözleşmeye Dayalı Joint Venture

Joint Venture’ların konu bakımından ayrımında ise, salt sözleşmeye dayalı Joint Venture tek bir işin veya geçici nitelikteki faaliyetin yürütülmesine hizmet ederken, sermayeye katılmalı Joint Venture uzun vadeli ticari faaliyetlerin ortaklaşa yürütülmesi amacıyla oluşturulur[2]. Joint Venture’ın oluşumu, türü ne olursa olsun, ilişkiye katılanlar arasında akdedilen bir sözleşmeye dayanır[3]. Aşağıda ise salt sözleşmeye dayalı Joint Venture tipi ele alınmaktadır.

Salt sözleşmeye dayalı Joint Venture; birbirinden ekonomik ve hukuksal yönden bağımsız, birden fazla gerçek veya tüzel kişinin belirli bir işin ifasını iş sahibine karşı her bir işin tamamından sorumlu olmak üzere üstlenerek gerçekleştirmek amacıyla bir sözleşme bağı çerçevesinde bir araya gelmeleriyle oluşan ilişki olarak da adlandırılır.

Salt sözleşmeye dayalı Joint Venture’da, Joint Venture’ın ömrü, çoğunlukla yürütülen proje ile sınırlıdır. Bu anlamda geçicilik, belirli bir süre ile ölçülememektedir; zira salt sözleşmeye dayalı Joint Venture; proje sona erdiğinde, diğer bir değişle sözleşmenin gayesi gerçekleştiğinde nihayet bulunur[4].

Bu açıklamalara paralel olarak uygulamada da salt sözleşmeye dayalı Joint Venture, hukuken ve iktisaden birbirinden bağımsız bulunan birden fazla şirketin aralarında akdettikleri bir sözleşme çerçevesinde, belirli bir işi, kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili kısımlarını ayırmaksızın işin tamamını birlikte yapmak ve işin rizikosunu müteselsilen paylaşmak üzere gerçekleştirmek amacıyla bir araya gelmeleriyle oluşmaktadır. Salt sözleşmeye dayalı Joint Venture’ın bir risk ortaklığı niteliği taşıması ve teşebbüslerin bu ortaklığı kurarken iktisadi bir amaç gütmelerini gerekli kılar.[5]

Joint Venture’ın karakteristik vasfı ve onu konsorsiyumlardan ayıran yönü, ortakların iş sahibine karşı, işin belirli bölümleri için değil de tamamından sorumlu olmayı üstlenmeleridir. Bir bütün olarak iş, bir ortağın uzmanlık ve faaliyet alanına tümüyle girmese ve iç ilişkide işin paylaşımına gidilse bile, ortakların iş sahibine karşı işin tamamından müteselsil sorumlulukları söz konusudur. Joint Venture sözleşmesinde, ortakların her birinin, iş sahibi ile akdolunacak sözleşmenin konusuna ve kapsamına girecek işlerin ve taahhütlerin ve sözleşmeden doğup da ortaklığa yönelecek yükümlülüklerin yerine getirilmesinden müştereken ve müteselsilen sorumlu olacağı açıkça hükme bağlanabilir.

Salt sözleşmeye dayalı Joint Venture, sözleşmesel bir birliktelik niteliği taşır ve sözleşmenin belirli bir şarta tabi olarak akdedilmesi zorunluluğu bulunur. Kural olarak, Joint Venture bir sözleşmeden ibaret olduğu için tüzel kişiliği bulunmaz. Ortakların her biri tek başına, söz konusu müşterek amaçta diğerini temsile yetkili olmakla beraber, sözleşmede de Joint Venture’ın temsiline ilişkin özel hükümler yer alması mümkündür[6].

Salt sözleşmeye dayalı Joint Venture’ın bir diğer özelliği ise genellikle ortaklığa özel bir sermaye tahsis edilmemesidir. Müşterek amaca ulaşılması, ortakların getirdikleri katılma payları sayesinde olur.[7] Sözleşmesel Joint Venture’ın avantajlarından biri de ortakların üstlendiği katılma payları uyarınca getirdikleri malvarlığı unsurlarını birbirlerinin ortak mülkiyetine tahsis etmemeleridir.[8] Bu tip Joint Venture’ın tek iş ortaklığı niteliği taşıması nedeniyle, iştirak halinde veya müşterek mülkiyetin tesis edilmesi veya tasfiye edilmesi gerekir ve bu da ortaklar için hem bir araya gelme hem de ayrılma konusunda zamandan ve masraftan tasarruf etme fırsatı sunar.

Salt sözleşmeye dayalı Joint Venture’ın önemli unsurlarından biri de ortakların Joint Venture’ın kâr ve zararına katılmalarıdır. Kural olarak Joint Venture sözleşmesinde ortakların kâr ve zarara katılma oranları belirlenir. Sözleşmede kâr ve zarar paylaştırılması konusunda özel hüküm bulunmuyorsa eşitlik esası geçerli olur[9].

Ortaklar, kâr ve zararın paylaşılması da dâhil olmak üzere ve fakat bununla sınırlı olmaksızın ortaklığın yönetimi konularındaki paylaşım esaslarını da Joint Venture sözleşmesi kapsamında düzenleyebilirler. İki bağımsız teşebbüsten oluşan ortaklığın yönetimi ve karar alması konularında esasların sözleşme ile belirlenmesi Joint Venture’ın işleyişi ve müşterek amaca en kârlı şekilde ulaşılması konusunda büyük önem arz eder. Oluşturulan Joint Venture’ın yönetiminde meydana gelebilecek tıkanmalar ve bu nedenle iş sahibine karşı oluşacak müşterek sorumluluğun önüne geçilebilmesi için sözleşmeye bir kilitlenme (“Deadlock”) maddesi eklenmesi yerinde olur. Ortaklığın yönetiminde meydana gelebilecek tıkanmalara rağmen işleyişin sürmesi ve müşterek amaca gecikmeksizin ulaşılması açısından detaylı bir şekilde kaleme alınmış kilitlenme maddeleri oldukça büyük önem taşır.

Sözleşmesel Joint Venture ortaklarının birbirine karşı yükümlülüklerinin ve bu yükümlülüklerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümlenmesi için ortaklık ilişkisinin tabi olduğu hukukun ve uyuşmazlık çözüm yolunun seçimi, müşterek amacın niteliğine göre dikkatle seçilmelidir.

Tüm bu açıklamalar ışığında görülmektedir ki, taraflar belirli bir amacın gerçekleştirilmesi için biraraya gelir ve sözleşmesel olarak yüklenilen edimlerin tümü müşterek amacın gerçekleşmesine ve kâr elde etmeye yöneliktir. Bu bakımdan, salt sözleşmeye dayalı Joint Venture’ın, tüzel kişiliği bulunmayan bir adi ortaklık ilişkisi teşkil ettiği açıkça görülür.

Sonuç

Özellikle alt yapı, inşaat, enerji ve madencilik alanlarında yapılmakta olan geniş çaplı yatırımlar neticesinde şirketler, güçlerini birleştirerek bu yatırımlara iştirak etmek ve gerek uzmanlıklarını, gerekse finansman imkânlarını birlikte kullanarak daha güçlü bir şekilde projelerde yer almak isterler. Şirketlerdeki bu eğilim de “Joint Venture” kavramının daha sık karşılaşılan bir kavram olmasına neden oldu.

Ekonomik açıdan bağımsız en az iki teşebbüsün biraraya gelerek tek veya geçici nitelikte bir işi, genellikle müşterek yönetim altında gerçekleştirme ve kâr elde etme amacını bir sözleşme uyarınca benimsedikleri, ortakların müşterek malvarlığına tahsis edilen bir malvarlığının bulunmadığı bir sözleşmesel birliktelik olarak karşımıza çıkan sözleşmesel Joint Venture, tüm büyük yatırım gerektiren ticari faaliyetlerde en çok kullanılan ortaklık aracı olarak karşımıza çıkmaya devam edecektir.[10]

[1] Prof. Dr. Nami Barlas, Adi Ortaklık Temeline Dayalı Sözleşme İlişkileri, 4. Bası, İstanbul 2016, s. 284.

[2] Dr. Sıtkı Anlam Altay, Anonim Ortaklıklar Hukuku’nda Sermayeye Katılmalı Ortak Girişimler,İstanbul 2009 S.38.

[3] Barlas S. 285.

[4] Altay S. 39.

[5] Altay S. 48.

[6] Doc. Dr. Kemal Dayındarlı, Joint Venture Sözleşmesi, 2. Bakı Ankara 1999 S. 54.

[7] Barlas S. 291.

[8] Altay S. 49.

[9] Dayındarlı, S. 54.

[10] Altay S. 49.

Bu makalenin tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın bu makale kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz, yayımlanamaz, dağıtılamaz veya başka bir suretle yayılamaz. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın oluşturulan içerikler takip edilmekte olup, hak ihlalinin tespiti halinde yasal yollara başvurulacaktır.

Diğer İçerikler

Hukuk Postası
Türk ve Alman Hukukunda Elektronik İmza
Ticaret Hukuku Aralık 2021
Hukuk Postası
Bilgi Sistemleri Yönetimi
Ticaret Hukuku Mart 2018
Hukuk Postası
Genel Kurul Çağrı Davaları
Ticaret Hukuku Ağustos 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Taşıyanın Hapis Hakkı
Ticaret Hukuku Haziran 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Oy Hakkının Donması
Ticaret Hukuku Temmuz 2020
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Veto Hakkı
Ticaret Hukuku Ağustos 2020
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemi Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2020
Hukuk Postası
Rehinli Anonim Şirket Payının Devri
Ticaret Hukuku Mart 2020
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hacizli Payların Devri
Ticaret Hukuku Temmuz 2019
Hukuk Postası
Yönetim Kurulunda Temsil Edilme İmtiyazı
Ticaret Hukuku Mayıs 2019
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Organların Eksikliği
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Futbol Kulüplerinin Şirketleşmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
2016 York Anvers Kuralları
Ticaret Hukuku Mart 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Teknik İflasta Yenilikler
Ticaret Hukuku Eylül 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Primli Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2018
Hukuk Postası
Taksitle Satış Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Temmuz 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Haziran 2018
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemilerin İhtiyati Haczi
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Güncellenmiş FIDIC Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Nisan 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Türkiye’deki Hisse Opsiyon Planları
Ticaret Hukuku Haziran 2017
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Oy Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Mayıs 2017
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Rüçhan Hakkı
Ticaret Hukuku Nisan 2017
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sermayenin Kaybı
Ticaret Hukuku Eylül 2015
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Kefil Olma Ehliyeti
Ticaret Hukuku Şubat 2015
Hukuk Postası
Acentenin Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Ticaret Hukuku Aralık 2014
Hukuk Postası
Özel Denetim İsteme Hakkı
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Pay Devri mi, Malvarlığı Devri mi?
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Haklı Sebeple Fesih
Ticaret Hukuku Eylül 2014
Hukuk Postası
Sermaye Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2014
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şarta Bağlı Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Mart 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketin Haklı Sebeple Feshi
Ticaret Hukuku Şubat 2014
Hukuk Postası
Hâkimiyet Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Ocak 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil Yetkisi
Ticaret Hukuku Aralık 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Paysahipleri Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Kasım 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şubeler Ve İrtibat Büroları
Ticaret Hukuku Ağustos 2013
Hukuk Postası
TTK Hükümleri Uyarınca Ön Şirket
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirkette Çıkma Ve Çıkarılma
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletmenin Tür Değiştirmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticaret Sicili Yönetmeliği
Ticaret Hukuku Ocak 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Finansal Kiralama Sözleşmesi
Ticaret Hukuku Aralık 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kar Payı Avansı
Ticaret Hukuku Eylül 2012
Hukuk Postası
Ticaret Şirketlerinin Bakanlıkça Denetimi
Ticaret Hukuku Ağustos 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sona Erme Ve Tasfiye
Ticaret Hukuku Haziran 2012
Hukuk Postası
Yeni TTK’da Finansal Yardım Yasağı
Ticaret Hukuku Nisan 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kurumsal Yönetim İlkeleri
Ticaret Hukuku Mart 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Kuruluşunda Yenilikler
Ticaret Hukuku Şubat 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil ve İlzam
Ticaret Hukuku Ocak 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletme Rehninde Güncel Sorunlar
Ticaret Hukuku Kasım 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Faturaya Konan Vade Farkı Kaydı
Ticaret Hukuku Haziran 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlere Kayyum Atanması
Ticaret Hukuku Şubat 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Çeklerde Sil Baştan
Ticaret Hukuku Aralık 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde İmtiyazlı Paylar
Ticaret Hukuku Haziran 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Ücret
Ticaret Hukuku Mayıs 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Süre
Ticaret Hukuku Nisan 2009
Hukuk Postası
Çek Hukukunda İki Yenilik
Ticaret Hukuku Şubat 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Denetiminde Yeni Düzen
Ticaret Hukuku Şubat 2009

Yaratıcı hukuk çözümleri için iletişime geçin.