MTO Mücbir Sebep ve Aşırı İfa Güçlüğü Maddeleri 2020’yi Yayımladı

Milletlerarası Ticaret Odası (MTO) 25 Mart 2020 tarihinde yeni mücbir sebep ve aşırı ifa güçlüğü hükümlerini (MTO Mücbir Sebep ve Aşırı İfa Güçlüğü Maddeleri 2020) yayımladı. MTO Mücbir Sebep ve Aşırı İfa Güçlüğü Maddeleri 2020, önceki 2003 versiyonlarını günceller ve daha basit bir sunum ile çeşitli işletmelerin ihtiyaçlarına uyum sağlayabilecek geniş seçenekler sunar. Maddeler işletmelere COVID-19 salgını gibi öngörülemeyen olaylara uyarlanabilecek taslak sözleşme şartları sağlamayı amaçlar.

Kural olarak, MTO Mücbir Sebep Maddesi 2020, 2003 Maddesi’nin yapısını izler, ancak hükümleri sadeleştirir ve daha kullanıcı dostu hale getirir. Yeni madde “Mücbir Sebep” ve “Etkilenen Taraf” tanımları ve paragraf başlıkları içerir. Hükmün lafzında aşağıdaki şekilde bazı değişiklikler olmakla birlikte, bir mücbir sebep olayının oluşması için gereken koşullar korunur:

  1. Engelin etkilenen tarafın (makul olarak beklenebilecek) kontrolü dışında ortaya çıkmış olması.
  2. Sözleşmenin kurulması sırasında öngörülmesinin beklenemeyecek olması.
  3. Etkilenen tarafın engelin etkilerinden kaçınmasının veya bu etkileri ortadan kaldırmasının beklenemeyecek olması.

MTO Mücbir Sebep Maddesi 2020 kapsamında bir olayın mücbir sebep sayılabilmesi için bu üç koşulun bir arada gerçekleşmesi gerekir.

MTO Mücbir Sebep Maddesi 2020’nin üçüncü paragrafı mücbir sebep olarak varsayılan olayların bir listesini içerir. Listede yer alan olaylardan birinin gerçekleşmesi halinde, etkilenen taraf yukarıda (a) ve (b) paragraflarında yer alan koşulların gerçekleştiğini ispat yükünden kurtulur. Bu durumda, etkilenen tarafın yalnızca engelin etkilerinden kaçınmasının veya bu etkileri ortadan kaldırmasının beklenemeyecek olduğunu kanıtlaması gerekir. Dünyanın gündeminde COVID-19 salgınının olduğu bu günlerde, listede salgın hastalıklara yer verildiği de önemle vurgulanmalıdır.

MTO Mücbir Sebep ve Aşırı İfa Güçlüğü Maddeleri 2020 ayrıca MTO Mücbir Sebep Maddesi 2020’nin kısa bir versiyonunu da içerir. Kısa versiyon uzun versiyonun temel içeriğine sahip olmakla birlikte bunu üç paragrafa sığdırır. Bu versiyon özellikle KOBİ’lerin kullanımı için uygundur.

2020 güncellemesiyle, asıl değişiklik MTO Aşırı İfa Güçlüğü Maddesi 2020’de yapıldı. MTO, sözleşmeyi mümkün olduğunca ayakta tutmaya çalışan genel eğilimi göz önünde bulundurarak, MTO Aşırı İfa Güçlüğü Maddesi 2020’de üç seçenek sundu: tarafların sözleşmelerinde farklı bir düzenleme öngörmemeleri kaydıyla, (a) aşırı ifa güçlüğü maddesine dayanan tarafın sözleşmeyi sona erdirme hakkı olması; (b) taraflardan her birinin hakim veya hakemden sözleşmeyi uyarlamasını ya da sona erdirmesini isteme hakkı olması; ve (c) taraflardan her birinin hakim veya hakemden sözleşmenin sona erdiğini açıklamasını isteme hakkı olması.

ICC Mücbir Sebep ve Aşırı İfa Güçlüğü Maddeleri 2020’ye buradan erişebilirsiniz (şimdilik yalnızca İngilizce olarak mevcuttur).