Ercüment Erdem Av. Özgür Kocabaşoğlu

Bireysel Katılım Sermayesi Hakkında Yönetmelik

Şubat 2013

Giriş

Girişimci ruhlu, para kazandıracak fikir ve projesi bulunan fakat yeterli finansman kaynağına sahip olmayan girişimcilerin fikirlerinin ve projelerinin gerçek kişiler tarafından finansmanı için ülkemizde yakın zamana kadar özel bir yasal düzenleme bulunmamaktaydı. Fakat bu konuda bir düzenleme yapılacağının sinyalleri verilmekteydi.

Bu bağlamda, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na (“GVK”) eklenen geçici madde 82 ve Hazine Müsteşarlığı Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ek madde 5 ile finansmana erişimde sıkıntı yaşayan başlangıç ve büyüme aşamasındaki girişimler için finansal bir araç olan ve gerçek kişilerin bu girişimlere sermaye koyarak ortak olduğu ve finansman sağladığı bireysel katılım sermayesinin desteklenmesine karar verilmiştir.

15 Şubat 2013 tarihli ve 28560 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bireysel Katılım Sermayesi Hakkında Yönetmelik (“BKSY” veya “Yönetmelik”) ile bireysel katılım sermayesinin desteklenmesine ve yatırımcıların faaliyetlerinin izlenmesine ilişkin düzenlemeler getirilmekte ve yukarıda belirtilen kanuni çerçevenin işleyişi düzenlenmektedir. Bu çalışma kapsamında BKSY ile getirilen yenilikler ve düzenlemeler incelenecektir.

Devlet Desteğinden Yararlanma

BKSY ile bir girişim şirketine bireysel katılım yatırımcısı olarak yatırımda bulunacak gerçek kişilerin devlet desteğinden yararlanabileceği düzenlenir. Bu hüküm ile yatırımcıların teşviki ve buna bağlı olarak inovasyon niteliğindeki yatırımların artışı hedeflenmektedir. BKSY ve GVK geçici madde 82, vergi desteğinden yararlanmak için belirli koşullar öngörür. Bunlar bireysel katılım yatırımcılarının iktisap ettikleri girişim şirketine ait iştirak hisselerini en az iki yıl ellerinde tutmaları ve bu yatırımcıların taahhüt ettikleri tutarı nakit olarak ortaklık banka hesabına yatırmalarıdır.

Bunlara ek olarak devlet desteği sağlanacak sektörler BKSY Ek 4’te belirtilir. Bu sektörlerin dışındaki sektörlere yapılan bireysel yatırımlara devlet desteği sağlanmamaktadır. Ek olarak, Yönetmeliğe göre yatırım yapılacak girişimci şirketler yalnızca anonim şirketler olarak belirtilir ve bu şirketlerin haiz olması gereken şartlar Yönetmelikte sayılır.
Yönetmelik ayrıca indirimden yararlanabilmek için asgari ve azami yatırım tutarlarını da belirler. Buna göre iktisap edilen şirket hisselerinin bedeli 20.000 TL’den az ve yıllık bazda 1.000.000 TL’den fazla olamaz. BKSY’de bu tutarların maktu olarak belirlenmesi ve yıllara göre herhangi bir artış oranı belirlenmemesi bir eksiklik olarak değerlendirilebilir. Buna ek olarak, Yönetmelik uyarınca, bireysel katılım yatırımcıları beş yıllık lisans geçerlilik döneminde bireysel olarak en fazla yirmi anonim şirkete yapılan yatırım için devlet desteği alabilir.

BKSY T.C. vatandaşlarının yanında yabancıların da bireysel katılım yatırımcısı olabileceğini düzenler.
Öngörülen koşulları yerine getiren bireysel katılım yatırımcıları Yönetmelikte belirtilen vergi indirimden yararlanma imkânına sahip olacaktır. Ancak BKSY bu indirim tutarının 1.000.000 TL’yi aşamayacağını belirterek indirim tutarını bir üst limit ile sınırlar.

Lisanslama ve Başvuru

BKSY haiz olunması gereken şartlarla beraber vergi indiriminden yararlanmak için bir takım adımların takip edilmesini zorunlu kılar.Yönetmelik uyarınca vergi desteğinden yararlanmak için gerçek kişilerin lisans alması gerekmektedir. Bu lisans başvurusu akredite edilmiş bireysel katılım yatırımcı ağları aracılığıyla Hazine Müsteşarlığına yapılır ve yüksek gelir veya servete sahip yatırımcı ile tecrübeli yatırımcı için Yönetmelik’in 7. maddesi uyarınca farklı belgeler talep edilir. Lisans geçerlilik süresi BKSY’de beş yıl olarak düzenlenmiştir ve lisans beşer yıllık uzatım sürelerine tabidir. Yönetmelik’in 11. maddesinde öngörülen durumların gerçekleşmesi halinde ise lisansın iptali gerekecektir.

BKSY yukarıda lisanslama için gerekli olduğu belirtilen belgelere ek olarak ayrı bir madde ile bireysel katılım yatırımcılarının vergi desteğinden yararlanması için iş planı, esas sözleşme taslağı gibi bilgilerle Müsteşarlığa başvuruda bulunması gerektiği yönünde hüküm içerir. Yönetmeliğin 5. maddesinde vergi desteği için lisans alınmasını gerekli kılan düzenlemeye rağmen 15. maddede ayrıca destek için Müsteşarlığa belirli belgelerle başvuru zorunluluğu getirilmiştir. Müsteşarlığa sunulacak belgeler ve devlet desteğinden yararlanmak için izlenmesi gereken usuller Yönetmelikte açık ve sıralı bir şekilde belirtilmemiştir.

Bireysel Katılım Yatırımcısı ile ilgili Özel Düzenlemeler

Yönetmelik bireysel katılım yatırımcıları ile ilgili farklı hükümlere ve düzenlemelere yer verir.
Bunlardan bireysel katılım yatırımcılarının girişim şirketinin yönetimine katılımı ile ilgili olan hüküm önem arz etmektedir. Bu düzenleme uyarınca bu yatırımcıların şirket yönetimine katılımı resmi yönetim organına katılımla sınırlıdır. Bireysel katılım yatırımcısı girişim şirketinde yönetim kurulu dışında görev alamaz ve şirket personeli olarak çalıştırılamaz. Bununla birlikte, bireysel katılım yatırımcısı girişim şirketinden herhangi bir şekilde ücret ya da maaş alamaz. Dolayısıyla bireysel katılım yatırımcısının şirkete katılımı sınırlandırılmıştır.

Yönetmelik bireysel katılım yatırımcılarının girişim şirketlerine birlikte yatırım yapmalarına olanak sağlar. Bu ortak yatırımlar Yönetmelikte “bireysel katılım yatırımcısı ortak yatırımları” tanımıyla düzenlenir. Bu hallerde Yönetmelik uyarınca ortaklar Türk Ticaret Kanunu’nun anonim şirket hükümlerine tabi olacaklardır.

Yönetmelikte ayrıca yukarıda değinildiği üzere bireysel katılımcı ağları öngörülmüştür. Bu ağlar Yönetmelikte girişimcilerin bireysel katılım yatırımcıları ile bir araya geldiği yapılar olarak tanımlanmıştır. Yönetmelik bireysel katılımcı ağlarının akreditasyonunu, akreditasyon kriterlerini ve akreditasyon sonucu ağlara verilen hakları düzenler. Bireysel yatırımcılar bu akredite ağlar aracılığıyla Müsteşarlığa başvuru yapmaktadır. Bu ağlar Müsteşarlığa başvuruların yapılması, sonuçlandırılmasında ve kendi ağlarına üye bireysel katılım yatırımcısının izlenmesi, denetimi ve bu üyelerle ilgili usulsüzlüklerin Müsteşarlığa raporlanmasında görev alır.

Yönetmelik girişim şirketleri için bir takım raporlama ve bildirim yükümlülükleri öngörmüştür. İlgili Yönetmelik uyarınca, bireysel katılım yatırımcılarının girişim şirketine ortak olmasından ve ortaklık banka hesabının nakdi sermayeyi yatırmasından itibaren iki yıllık süre boyunca girişim şirketi iş planına göre hangi aşamada olduğunu, gerçekleştirdiği yatırımı gösteren faaliyet raporunu Müsteşarlığa göndermekle yükümlüdür.

Sonuç

BKSY finansman erişiminde sıkıntı yaşayan girişimler için finansal bir araç olan bireysel katılım sermayesini düzenleyerek, finansman sıkıntısı yaşayan ancak inovasyon odaklı, yaratıcı fikirler taşıyan girişimciler ve girişimci şirketlerin desteklenmesini amaçlamaktadır. Yönetmelikle beraber bireysel katılım sermayesinin kurumsallaştırılması ve devlet destekleri ile beraber de yatırımların teşviki amaçlanmaktadır.