Ercüment Erdem Av. Fatih Işık

ICC Seri Tahkim Kuralları

Ekim 2016

Giriş

Milletlerarası Ticaret Odası Uluslararası Tahkim Mahkemesi (“ICC”), Milletlerarası Ticaret Odası Tahkim Kuralları’na (“ICC Kuralları”) önemli değişiklikler getirdi. Bu değişiklikler arasında, ICC Kuralları’na seri tahkim kurallarının dahil edilmesi de bulunmaktadır. Yayınlanan basın açıklamasında değişikliklerin, “ICC tahkimlerinin etkinlik ve şeffaflığının artırılmasını amaçladığı” ifade edilmektedir. Yenilenen ICC Kuralları’nın yürürlük tarihi 1 Mart 2017 olarak belirlenmiştir[1].

Seri Tahkim Nedir?

Seri tahkim, uyuşmazlıkların daha az masraf ile ve daha kısa sürede çözümlenmesi amacıyla tahkim kurumlarının son dönemde benimsemeye başladıkları bir tahkim usulüdür ve genellikle dava konusunun nispeten düşük olduğu uyuşmazlıklarda uygulanır. Bu kapsamda tahkim sürecinin bir bütün halinde kısaltılmasını amaçlar. Tarafların seri tahkim yoluna başvurması halinde, daha az usuli aşama, daha kısa süreler ve daha düşük masraf ve harcamalar söz konusudur.

Amerikan Tahkim Derneği Tahkim Kuralları, İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları, Stockholm Ticaret Odası Tahkim Enstitüsü Tahkim Kuralları, Singapur Tahkim Merkezi Uluslararası Tahkim Kuralları ve Bombay Uluslararası Tahkim Merkezi Kuralları, seri tahkim usulünü kabul eden uluslararası tahkim kurumlarının bazılarıdır.

Örneğin, İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları’nın seri tahkime ilişkin hükümlerine göre[2], toplam dava konusunun 300.000 Türk Lirası’nı geçmediği davalar seri tahkim kuralları uyarınca yürütülür. Uyuşmazlık, tek hakem tarafından incelenir ve tek hakem, dava dosyası kendisine iletildikten sonra 3 ay içinde ve yazılı son dilekçenin sunulmasından veya duruşmaların tamamlanmasından itibaren 1 ay içinde uyuşmazlık hakkındaki kararını verir.

ICC Seri Tahkim Kuralları’nın Özellikleri

ICC önünde yürütülecek seri tahkim usulü, ICC Kuralları m. 30 ve Ek-6’da yer alan Seri Tahkim Usulü Kuralları (birlikte “Seri Tahkim Kuralları”)’na tabidir. ICC Kuralları m. 30’da, taraflar ICC Kuralları’nın uygulanmasına karar vermiş ise ve Seri Tahkim Kuralları ile taraflar arasındaki tahkim anlaşması çelişiyorsa, Seri Tahkim Kuralları’nın uygulanacağı açıkça ifade edilmiştir. Ancak bunun için, tahkim anlaşmasının, Seri Tahkim Kuralları yürürlüğe girdikten sonraki bir tarihte yapılması gerekir.

Yenilenen ICC Kuralları’na göre, 2.000.000 Amerikan Doları’nın altındaki uyuşmazlıklar kendiliğinden Seri Tahkim Kuralları’na tabidir. Taraflar, Seri Tahkim Kuralları’nın uygulanmamasını arzu ederse, bu kuralların uygulanmayacağını açıkça ifade etmelidir. Taraflar, 2.000.000 Amerikan Doları’nın üstündeki uyuşmazlıklarının Seri Tahkim Kuralları uyarınca çözümlenmesini de kararlaştırabilir; ancak bu anlaşmanın herhangi bir tereddüde yol açmayacak şekilde yapılması gerekir. Bununla birlikte, uygulanma şartlarının var olmasına rağmen ICC Tahkim Divanı, Seri Tahkim Kuralları’nın uygulanmamasına karar verebilir. Bu kararı, taraflardan birinin talebi üzerine veya re’sen, taraflar ve hakem mahkemesinin de görüşünü aldıktan sonra verebilir. Bu durumda Seri Tahkim Kuralları uygulanmayacaktır.

Seri Tahkim Kuralları’na göre uyuşmazlık tek hakem tarafından çözümlenir. Taraflar tahkim anlaşmalarında uyuşmazlığın birden fazla hakem aracılığıyla çözümlenmesini kararlaştırmış olsalar dahi, dosya tek hakeme tevdi edilir. Taraflar tek hakemi Sekreterlikçe belirlenecek süre içerisinde seçebilir. Tarafların hakem seçimi üzerinde anlaşamaması halinde tek hakem, ICC Tahkim Divanı tarafından atanır. Seri Tahkim Kuralları’nın uygulandığı bir uyuşmazlıkta görev belgesi hazırlanmaz. Tek hakem, duruşma yapmadan, belge talebi sürecini yürütmeden ve tanıkları dinlemeden (olgu tanıkları ve uzman tanıklar), sadece dosya üzerinde karar verebilir. Bu süreçlerin uygulanmasına karar verilmesi halinde ise yazılı beyanların ve tanık ifadelerinin sayısı, uzunluğu ve kapsamının sınırlanması yine tek hakemin takdirindedir.

Karar verme süresi, dosyanın hakeme tevdiinden değil, usule ilişkin ilk toplantının yapılmasından başlar. Bu kapsamda tek hakem kararını, usule ilişkin toplantının yapılmasından itibaren 6 ay içinde verir. Süre uzatımı, ancak istisnai durumlarda ve kabul edilebilir gerekçelerin varlığı halinde yapılabilir.

Sonuç

Diğer bazı tahkim kurumlarının ardından ICC de seri tahkim usulünü kuralları arasına almıştır. Burada amaç, kullanıcılara zaman ve masraf konusunda daha etkin bir usulün sunulmasıdır. Ancak, yapılan değişiklikler şimdiden bazı tartışmaları doğurmuştur. Yukarıda da değinildiği üzere, ICC Kuralları m. 30’un, Seri Tahkim Kuralları’nı taraf anlaşmalarının üstünde tutması ve uyuşmazlıkların, taraflar arasındaki tahkim anlaşmasından bağımsız bir şekilde tek hakem aracılığıyla çözümlenmesi, tahkimde taraf iradelerinin önemi göz önüne alındığında daha pek çok tartışmaya sebep olabilir.

[1]              Yenilenen kurallara http://www.iccwbo.org/Data/Documents/Business-Services/Dispute-Resolution-Services/Arbitration/Arbitration-Rules/ICC-Rules-of-Arbitration-2017-Revision/ adresinden ulaşılabilir (Erişim Tarihi 11.11.2016).

[2]              İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları hakkında bkz. H. Ercüment Erdem, İstanbul Tahkim Merkezi Tahkim Kuralları, http://www.erdem-erdem.av.tr/yayinlar/hukuk-postasi/istanbul-tahkim-merkezi-tahkim-kurallari/ (Erişim Tarihi: 11.11.2016).