İstanbul Uluslararası Tahkim Merkezi mi Oluyor?

Kasım 2009

2 Ekim 2009 tarihli ve 27364 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yüksek Planlama Kurulu’nun 29 Eylül 2009 tarihli 2009/31 sayılı kararı ile İstanbul’un Uluslararası Finans Merkezi olması yolunda ilk adım atılmış oldu.

Dünyanın 17. büyük ekonomisi olan Türkiye, genç ve dinamik nüfusu, nitelikli işgücü, jeopolitik avantajları, hızlı büyüyen ve gelişen ekonomisi, kültürel ve tarihsel birikimi, gelişmiş piyasaları, finansal ürün, hizmet ve uygulama çeşitliliği, finans sektöründeki güçlü düzenleme çerçevesi ile önümüzdeki 40 yıllık süreç içerisinde dünyanın en büyük ilk on ekonomisi içinde yer alacaktır.

İstanbul, Türkiye’nin doğal finans merkezi konumundadır. Türkiye, bölgesel konumu itibarıyla Orta Doğu, Orta Asya, Kuzey Afrika ve Doğu Avrupa bölgeleri için de önemli ekonomik büyüklüğe sahip bir ülke konumundadır. Bölge finansal kaynaklarının toplanması ve yine bu bölgelere yönlendirilmesi konusunda İstanbul’un önemli bir merkez olma potansiyeli bulunmaktadır.

İstanbul’un uluslararası finans merkezi olması yolunda hukuki alanda, finans alanındaki uyuşmazlıkların süratli ve etkin bir şekilde çözümüne yönelik iyileştirmeler yapılması, kurumsal bir tahkim merkezinin oluşturulması ve İstanbul Finans Merkezi (“İFM”) Projesinde katkısı bulunacağı öngörülen tasarıların kanunlaşma süreçlerinin hızlandırılması gerekmektedir.

1)

Yargı Sisteminde İyileştirme

İstanbul’un uluslararası finans merkezi olması yolunda, uyuşmazlıkların süratli ve etkin bir şekilde çözümüne yönelik olarak yargı sisteminde iyileştirmeler sağlanacaktır. Bu kapsamda, ayrı bir ihtisas mahkemesi kurulmasına nazaran daha kolay ve ekonomik olması nedeniyle, mevcut mahkemelerden birinin görevlendirilmesi suretiyle ihtisaslaşması sağlanacaktır. Söz konusu mahkemelerde görev yapacak hakimlerin eğitim alanları, özellikle finansal alanda karşılaştırmalı hukuk da dahil olmak üzere, artan ihtiyaçlar doğrultusunda genişletilecek ve hizmet içi eğitimleri sürekli hale getirilecektir. Savcılık ve kolluk teşkilatında, özellikle finansal ve bilişim alanında işlenen suçlara karşı etkin mücadele edebilmek için uzmanlaşma sağlanacaktır. Mahkemelerde bulunan iş yükünün azaltılması ve hakimlerin esasa yönelik çalışma ve incelemeler yapabilmesi amacıyla nitelikli uzman ara kadrolar oluşturulması hedeflenmektedir.

Uyuşmazlıkların mahkeme yoluyla çözümünde, genel usul kurallarından farklı ve çözümü kolaylaştıran hükümlere yer verilmesi için ayrı bir çalışma yapılacaktır. Bu kapsamda özellikle, bilirkişilerin nitelikleri, seçimi, sorumlulukları ve listelerinin oluşturulması; bilirkişi raporunun kapsamı ve raporun verileceği sürelere ilişkin hususların halen TBMM Genel Kurulunda bulunan Hukuk Muhakemeleri Kanunu Tasarısında ele alınması yönünde girişimlerde bulunulacaktır.

Yabancı mahkeme kararlarının tanınması ve tenfizinde mahkemelerce kararların esasına girilerek inceleme yapılması ve böylece sürecin uzaması şeklinde ortaya çıkan uygulamadan kaynaklanan aksaklıklar giderilecektir.

2) Kurumsal Tahkim Merkezi ve Arabuluculuk

İstanbul’da bağımsız ve özerk yapıya sahip uluslararası alanda rekabet edebilecek düzeyde kurumsal bir tahkim merkezinin oluşturulması ve arabuluculuk sisteminin etkin bir şekilde kullanılması sağlanacaktır.

Oluşturulacak tahkim merkezi maliyet, hız ve kararların kesinleşme süreci gibi konularda uluslararası alanda rekabet edebilecek düzeyde olacak ve bu merkezle ilgili tanıtım çalışmaları yapılacaktır. Tahkim merkezinde kabul edilecek hakem listesi dışından da taraflara tercih edecekleri hakemleri seçme imkanı tanınacaktır. Tahkime ilişkin Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda yer alan hükümler ile Milletlerarası Tahkim Kanununda yer alan hükümler birleştirilerek tek bir tahkim düzenlemesi yoluna gidilecektir. Uyuşmazlıkların mahkeme yoluna başvurmadan daha kısa sürede çözülebilmesi için arabuluculuk sistemi de geliştirilecektir. Ayrıca, kurulacak tahkim merkezinde, kurumsal olarak arabuluculuk imkanı da sunulacaktır. Hakem kararlarının tanınması ve tenfizinde mahkemelerce kararların esasına girilerek inceleme yapılması ve böylece sürecin uzaması şeklinde ortaya çıkan uygulamadan kaynaklanan aksaklıklar giderilecektir.

3) Kanunlaşma Sürecinin Hızlandırılması

İFM Projesinde katkısı bulunacağı öngörülen tasarıların kanunlaşma süreçlerinin hızlandırılması yönünde çalışmalar yapılacaktır.

İlgili mevzuatın geliştirilmesine ilişkin olarak, TBMM Genel Kurulunda bulunan Türk Ticaret Kanunu Tasarısı, Türk Borçlar Kanunu Tasarısı, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Tasarısı ile TBMM ihtisas komisyonları gündeminde bulunan Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Tasarısı; Kişisel Verilerin Korunması Kanunu Tasarısı; Ticari Sır, Banka Sırrı ve Müşteri Sırrı Hakkında Kanun Tasarısı; Devlet Sırrı Kanunu Tasarısı; Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanun Tasarısı; Tebligat Kanunu ile Adli Sicil Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı ve Çek Kanunu Tasarısının kanunlaşma süreçlerinin hızlandırılması yönünde girişimlerde bulunulacaktır. Ayrıca, Başbakanlıkta bulunan Genel İdare Usulü Kanunu Tasarısının kanunlaşma süreci ile Adalet Bakanlığında devam eden İdari Yargılama Usulünde İstinaf Kanun Yoluna ilişkin çalışmanın; Sermaye Piyasası Kurulunda devam eden Sermaye Piyasası Kanununa ilişkin çalışmanın ve diğer ilgili kurumların konuya ilişkin çalışmalarının hızlandırılması sağlanacaktır.