Kaşe İmza Hukuken Geçerli Midir?

Şubat 2011

İmza, bir kimsenin yazdığı bir yazı veya düzenlediği bir belge altına, o yazıyı veya belgeyi kendisinin yazdığını veya düzenlediğini onaylamak ve içeriğini kabul etmek için koymuş olduğu ad ve işarettir.

Günümüzde ticari hayatın yoğun temposu içerisinde seri halinde mevcut evrakın fazlalığı sebebiyle, ıslak imza yerine imza kaşe uygulamalarına çok sık rastlanmaktadır. İmza kaşelerin ıslak imzanın yerini tutup tutmadığına ilişkin birçok tartışma yaşanmasıyla birlikte, özellikle sözleşmelere atılan imza kaşenin geçerli olup olmayacağı sorununa değinmekte fayda görülmektedir.

İmzaya ilişkin hukuki düzenleme Borçlar Kanunu (“BK”) ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (“HUMK”) ’nda yer almaktadır. Bu düzenlemelere ilişkin açıklamalar aşağıda yer almaktadır.

  1. 1. BK m.14 uyarınca, üzerine borç alan kimsenin imzasının kendi el yazısıyla yazılması gerekmektedir. Ancak örf ve adetçe kabul gören durumlarda ve özellikle çok miktarda tedavüle çıkan kıymetli evrakın imzası gerektiği takdirde, bir alet vasıtasıyla atılan imza geçerli sayılır.
  2. 2. Yine BK m.15 uyarınca imza atamayan kişiler (okuma-yazma bilmeyen veya görme engelli kişiler) imza yerine parmak izi veya usulüne uygun olarak onaylanmış olması koşuluyla el ile yapılmış bir işaret veya mühür kullanabilmektedir.
  3. 3. HUMK m.297/2’de ise imza atmaya muktedir olmayan veya okuma yazma bilmeyen bir kimse imza atamayacağından, bu kişinin imza yerine parmak izi veya mühür kullanabileceği, senetteki parmak izi veya mührün borçluya aidiyeti veya bizzat borçlu tarafından basıldığının ihtiyar kurulunca veya o yerde tanınmış iki tanık tarafından onaylanması gerektiği ifade edilmektedir.

Yukarıda yer alan maddeler uyarınca gerek Yargıtay içtihatları gerekse uygulama doğrultusunda imza atmaya muktedir olan kişilerde, imzanın el ile atılması kural olup, hatta kıymetli evrak tanziminde zorunludur. Bu kişiler tarafından parmak izi, kaşe imza veya mühür kullanılması halinde, bu parmak izi, kaşe imza veya mührün resmi makamlarca usulüne uygun olarak onaylanması halinde bile geçerli olamayacağı sonucuna varılmaktadır. Anılan sebeplerle, günümüzde çok sık rastlandığı şekilde, sözleşmelerde şirket yetkilisine ait imza yerine imza kaşesinin kullanılması hukuka uygun değildir. Bu konuya ilişkin olarak ileride sözleşmeye ilişkin herhangi bir ihtilaf söz konusu olduğu takdirde imza kaşesinin hukuka uygun olmadığının karşı tarafça ileri sürülerek tartışılması muhtemeldir.

Vergi uygulamaları açısından da faturada imzanın bulunması zorunludur. Ancak Maliye İdaresi, iş yoğunluğu ve gün içerisinde düzenlenen fatura sayısının çok olması dikkate alınarak imzaya yetkili olanların imzalarının noterce onaylanarak fatura üzerine anlaşmalı matbaada bastırılarak kullanılabilmesi yönünde muktezalar vermektedir. Her ne kadar bu doğrultuda, imza kaşesinin geçerli olabileceği düşünülse de, mukteza görüş verilen kuruma özgü olup o kurumu sorumluluktan muaf tutacağından, konuya ilişkin olarak ve kişi veya kuruma özgü mukteza alınmasında fayda görülmektedir.