Kurumsal Yönetim İlkeleri Tebliği II

Mayıs 2014

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (“TTK”) ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun kurumsal yönetim ilkeleri konusundaki düzenlemelerine paralel olarak, Seri:IV, No:56 sayılı “Kurumsal Yönetim İlkelerinin Belirlenmesine ve Uygulanmasına İlişkin Tebliğ” ile Seri:IV, No:41 sayılı “Sermaye Piyasası Kanununa Tabi Olan Anonim Ortaklıkların Uyacakları Esaslar Tebliği”ni yürürlükten kaldıran Seri:II, No:17.1 Kurumsal Yönetim Tebliği (“Tebliğ”) 03.01.2014 tarihli ve 28871 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmıştır. Tebliğ ile yapılan düzenlemelerin bir kısmı “Kurumsal Yönetim İlkeleri Tebliği I” başlıklı yazıya konu olmuş olup bu makale ile Tebliğ’de detaylı olarak düzenlenen ilkeler ele alınacaktır.

Giriş

Tebliğ ortaklıkların teminat vermesi ve ilişkili taraf işlemleri gibi bazı konuları detaylı olarak ele aldıktan sonra Ek 1 kapsamında kurumsal yönetim ilkelerine yer verir. Ek 1’de yer alan tüm ilkelere uyulması zorunlu olmayıp bazı ilkeler bir kılavuz rolünü oynar. Uyulması zorunlu olan ilkeler Tebliğ’de tek tek sayılır ve bunların özellikle pay sahipliği haklarının korunması ve şirket karar mekanizmalarının, özellikle de yönetim kurulunun, şeffaf, tarafsız ve hesap verebilir bir şekilde işlemesine yönelik olduğu görülür. Uyulmakla yükümlü olunan ilkelere aykırılık halinde Sermaye Piyasası Kurulunun (“Kurul”) uyum sağlanması için aksiyon alınmasını sağlamanın yanı sıra ilgili işlemin iptalini istemek gibi yetkileri vardır.

Pay Sahiplerinin Korunması

Pay sahiplerinin haklarının korunması özellikle açık ve etkili bilgi verilmesi ve genel kurullara katılımın desteklenmesi ve kolaylaştırılması ile sağlanabilir.

Ortaklık organları ve yatırımcı ilişkileri bölümü pay sahipliği haklarının korunması ve kullanımın kolaylaştırılması için etkin davranmalı ve pay sahipliği haklarını etkileyebilecek bilgiler kurumsal internet sitesinde güncel olarak bulunmalıdır.

Pay sahipliği haklarının kullanımı bakımından önem taşıyan genel kurulun (“GK”) toplanma ve karar alma usullerine Tebliğ Ek 1 madde 1.3 kapsamında detaylı şekilde yer verilmiştir. GK toplantıları konusundaki ilkelerden bir kısmına uyulması zorunludur. Tebliğ’in yaptırıma ilişkin 7. Maddesine göre uyum yükümlülüğüne aykırı işlemin iptali Kurul tarafından istenebilir. Genel kurul ile ilgili ilkeler özetlenecek olursa; öncelikle toplantı ilanının detaylı ve anlaşılabilir olması ve hakların kullanımını etkileyebilecek veya yönetim veya faaliyetlerde değişiklik yaratan hususların özellikle belirtilmesi gerekir. Burada dikkat edilmesi gerekenler Tebliğ’de açıkça belirtilir. Toplantı, gerek katılımın kolaylaştırılması gerekse gündemde yer alan konuların aktarılması anlamında tarafsız ve pay sahiplerinin katılımını etkin şekilde destekleyici bir şekilde gerçekleştirilmelidir. Bunun yanında işlem hacmi bakımından şirketin mali durumunu etkileyebilecek işlemler 1.3.9. ile belirlenerek bunların icra edilebilmesi için bağımsız yönetim kurulu üyelerinin çoğunluğunun oyu zorunlu olarak aranır. Bu kararın yönetim kurulu (“YK”) üyelerinin oybirliği ile alınmaması durumunda hem GK tarafından onaylanması hem de Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda (“KAP”) açıklanması gerekir.

Kamuyu Aydınlatma ve Şeffaflık

Şirketin kurumsal internet sitesinde mevzuat uyarınca açıklanması zorunlu bilgilerin yanı sıra imtiyazlı paylar hakkında detaylı bilgi, güncel ortaklık ve yönetim yapısı, esas sözleşmenin son hali, kar dağıtım politikası, faaliyet raporları ve finansal raporlar gibi menfaat sahipleri bakımından önem taşıyan bilgilere yer verilir.

Faaliyet raporunda karşılıklı iştirakler, şirket aleyhine açılan önemli davalar, YK üyelerinin şirket dışı faaliyetleri gibi şirketin bağımsız karar alma mekanizması açısından önem taşıyan konulara da yer verilmesi tercih edilir.

Menfaat Sahiplerinin Korunması

Menfaat sahipleri; Tebliğ kapsamında şirketin faaliyetlerinde ilgisi olan çalışanlar, alacaklılar, müşteriler, tedarikçiler, sendikalar, çeşitli sivil toplum kuruluşları gibi kişi, kurum veya çıkar grupları olarak tanımlanır.

Bu kapsamda hakların ihlali durumunda etkili ve hızlı tazmin ve şirketin hak ihlali oluşturabilecek işlemlerinin ilgili YK komitelerine bildiriminin iletilmesini kolaylaştırmak amaçlı önlemler alması prensibi benimsenir.

Bunun yanında menfaat sahiplerinin, şirket yönetimine katılımını destekleyen ve şirket faaliyetlerini aksatmayacak modeller geliştirilir.

Yönetim Kurulu

YK faaliyetlerinin şeffaf, hesap verebilir, adil ve sorumlu bir şekilde yürütülmesi amaçlanmış ve bu kapsamda uyulması zorunlu bazı yükümlülükler getirilmiştir. YK en az beş üyeden oluşur. Bunların çoğunluğu icrada görev almayan üyeler olmalıdır. En az toplam üye sayısının üçte biri ve her durumda iki üye bağımsız YK üyesi olmalıdır.

Bağımsız üye kıstasları madde 4.3.7 kapsamında detaylı olarak belirtilmiş olup ilgili kişinin şirket ile maddi veya kişisel bağlarının olmaması ve görevini yerine getirebilecek mesleki özelliklere sahip olması gözetilir.

Yönetim kurulu başkanı ve icra başkanı/genel müdürün yetkileri ayrıştırılarak bu ayrımın esas sözleşmede belirtilmesi esastır ve bu görevlerin aynı kişi tarafından yürütülmesine karar verilmesi durumunda, bu durum gerekçesi ile birlikte KAP’ta açıklanır.

Bağımsız üyenin seçimi, bağımsızlığını kaybetmesi gibi durumlar uyulması zorunlu prosedürler şeklinde düzenlenir. Bunların yanında YK kadın üye oranı için % 25’ten az olmayan bir hedef oran belirlenmesi ve buna ulaşmak için politika oluşturulması zorunlu tutulur.

Yönetim Kurulu Bünyesinde Oluşturulan Komiteler

YK’nın etkili çalışmasını sağlamak adına bünyesinde, “Denetimden Sorumlu Komite”, “Riskin Erken Saptanması Komitesi”, “Kurumsal Yönetim Komitesi”, “Aday Gösterme Komitesi” ve “Ücret Komitesi” oluşturulması zorunludur. Bunların çalışma esasları ve hangi üyelerden oluşacağı KAP’ta açıklanır. Komiteler en az iki üyeden oluşur ve sadece iki üyesi varsa her iki üyenin ve daha fazla ise çoğunluğunun, icrada görevli olmayan yönetim .kurulu üyelerinden olması gerekir.

Diğer yandan YK üyelerinin ve yöneticilerin ücretlendirilme esasları yazılı hale getirilir ve genel kurul onayına sunulur. Ücretlendirme politikasına şirketin kurumsal internet sitesinde yer verilmelidir. Bağımsız yönetim kurulu üyelerinin ücretlendirmesinde kâr payı, pay opsiyonları veya şirketin performansına dayalı ödeme planları kullanılamaz; bağımsızlıklarını koruyacak düzey ve şekilde bir ücretlendirme benimsenir.

Sonuç

Tebliğ, genel olarak uyulması zorunlu kurallar yerine kılavuzluk eden ilkelerden oluşur. Ancak şeffaflık ve tarafsızlığın sağlanması bakımından önem taşıyan konular zorunlu kurallara bağlanmış ve genel olarak riskli olabilecek işlemlerin yasaklanmasından ziyade kamuya açıklanması prensibi benimsenmiştir.

Ancak özellikle organ kararları bakımından zorunlu olan kurallara uyulmaması işlemin iptaline yol açabileceğinden bu hususlara dikkat edilmesinde fayda vardır.