Ercüment Erdem Av. Canan Doksat

Temmuz 2019 Dönemine İlişkin Vergi Mevzuatındaki Esaslı Gelişmeler

Temmuz 2019

Giriş

Temmuz 2019 döneminde, torba kanunlar kapsamında vergi mevzuatına ilişkin önemli ve esaslı düzenlemeler getirildi. Bu düzenlemelerden “Turizme Katkı Payı” ve “Varlık Barışı”, temel esaslar dâhilinde bu makalede ele alınır.

Turizm Payı

Öncelikle 15 Temmuz 2019 tarih ve 30832 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7138 sayılı Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı Hakkında Kanun (“7138 sayılı Kanun“) ile Türkiye Turizm Tanıtım ve Geliştirme Ajansı (“Ajans“) kurulmuştur. Anılan Kanun’un 6. maddesi uyarınca, Ajans’ın kuruluş amaçlarının gerçekleştirilmesi ve faaliyetlerin finansmanında kullanılmak üzere çeşitli işletmelerden turizm payı alınır. Turizm payı oranı aşağıdaki şekilde tespit edilmiştir:

  • Bileşik tesisler ile konaklama tesislerinden binde yedi buçuk,
  • Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan (“Bakanlık”) belgeli yeme, içme ve eğlence tesislerinden binde yedi buçuk,
  • Deniz turizmi tesisleri ile Bakanlıktan belgeli deniz turizmi araçlarından binde yedi buçuk,
  • Seyahat acentalarından (münferit uçak bileti satışları hariç) on binde yedi buçuk,
  • Havayolu işletmelerinden (ticari yolcu taşımacılığı faaliyetlerinden) on binde yedi buçuk,
  • Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından işletilenler hariç olmak üzere havalimanı ve terminal işletmelerinden binde iki.

Turizm payı net satış ve kira gelirlerinin toplamı üzerinden alınır. Bakanlık tarafından teşvik edilmesi uygun görülen turizm türlerinde faaliyet gösteren tesisler için bu oranlar yüzde elli indirimli olarak uygulanır (kış, termal, sağlık, kırsal ve nitelikli spor turizmi gibi).

Turizm payı, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu’na (“KDVK”) göre vergi mükellefinin tabi olduğu vergilendirme dönemini takip eden ayın yirmi dördüncü günü sonuna kadar ilgililerin gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesine beyan edilir. Gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunmayanlar tarafından Gelir İdaresi Başkanlığınca belirlenecek vergi dairesine beyan gerçekleştirilecektir. Ödeme ise beyanname verilen ayın yirmi altıncı günü akşamına kadar yapılır.

Varlık Barışı

19 Temmuz 2019 tarihli 30836 sayılı mükerrer Resmî Gazete’de yayımlanan 7186 sayılı Gelir Vergisi Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (“7186 Sayılı Kanun”) ile vergi mevzuatında önemli değişiklikler yapıldı. Söz konusu değişikliklerin en önemlilerinden biri ise Varlık Barışı düzenlemesi oldu. Varlık Barışı’na ilişkin temel esaslar aşağıdaki şekilde özetlenebilir.

Yurt Dışında Bulunan Varlıkların Bildirimi

Yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarını, 31 Aralık 2019 tarihine kadar Türkiye'deki banka veya aracı kuruma bildiren gerçek ve tüzel kişiler, anılan varlıkları serbestçe tasarruf edebilirler.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu (“VUK”) uyarınca defter tutan mükellefler ise yukarıdaki kapsamda Türkiye’ye getirdikleri varlıklarını, dönem kazancının tespitinde dikkate almaksızın işletmelerine dâhil edebilirler. Aynı zamanda, söz konusu varlıkları vergiye tabi kazancın ve kurumlar için dağıtılabilir kazancın tespitinde dikkate almaksızın işletmeden çekebilirler.

Yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları, yurt dışında bulunan banka veya finansal kurumlardan kullanılan ve 19 Temmuz 2019 tarihi itibarıyla kanuni defterlerde kayıtlı olan kredilerin en geç 31 Aralık 2019 tarihine kadar kapatılmasında kullanılabilir. Defter kayıtlarından düşülmesi şartıyla, borcun ödenmesinde kullanılan varlıklar için Türkiye’ye getirilme şartı aranmaksızın anılan Varlık Barışı düzenlemesinden yararlanılır.

19 Temmuz 2019 tarihi itibarıyla kanuni defterlerde kayıtlı olan sermaye avanslarının, yurt dışında bulunan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçlarının 19 Temmuz 2019 tarihinden önce Türkiye’ye getirilmek suretiyle karşılanmış olması hâlinde, söz konusu avansların defter kayıtlarından düşülmesi kaydıyla anılan Varlık Barışı düzenlemesinden yararlanılır.

Banka ve aracı kurumların, kendilerine bildirilen yurt dışındaki varlıklara ilişkin olarak %1 oranında hesapladıkları vergiyi, bildirimi izleyen ayın 15. günü akşamına kadar vergi sorumlusu sıfatıyla bir beyanname ile bağlı bulunduğu vergi dairesine beyan edip aynı süre içerisinde ödemeleri gerekir. Bu kapsamda ödenen vergiler, hiçbir suretle gider yazılamaz ve başka bir vergiden mahsup edilemez. Türkiye'ye getirilen varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararlar, gelir veya kurumlar vergisi uygulaması bakımından gider veya indirim olarak kabul edilmez.

Yurt İçi Varlıkların Kayıtlara Alınması

Yurt içi varlıklarla ilgili hüküm sadece kayıtların düzeltilmesini içerdiğinden, bu düzenlemeden yalnız gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri yararlanabilir. Buna göre, gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri sahip oldukları, Türkiye’de bulunan ancak kanuni defter kayıtlarında yer almayan para, altın, döviz, menkul kıymet ve diğer sermaye piyasası araçları ile taşınmazlarını, 31 Aralık 2019 tarihine kadar vergi dairelerine beyan edebilir. Beyan edilen bu varlıklar 31 Aralık 2019 tarihine kadar dönem kazancının tespitinde dikkate almaksızın kanuni defterlere kaydedilebilir. Bu takdirde, söz konusu varlıklar vergiye tabi kazancın ve kurumlar için dağıtılabilir kazancın tespitinde dikkate alınmaksızın işletmeden çekilebilir.

Gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerince vergi dairesine beyan edilen yukarıdaki varlıkların değeri üzerinden vergi dairesince %1 oranında vergi tarh edilecektir. Bu verginin tarhiyatın yapıldığı ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenmesi gerekir. Bu kapsamda ödenen vergiler, gider yazılamaz ve başka bir vergiden mahsup edilemez. Kanuni defterlere kaydedilen varlıkların elden çıkarılmasından doğan zararlar, gelir veya kurumlar vergisi uygulaması bakımından gider veya indirim olarak kabul edilmez.

İnceleme ve Tarhiyat Yapılmaması

Türkiye'deki banka veya aracı kuruma bildiren yurt dışı varlıklar ile gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerince vergi dairesine beyan edilen yurt içi varlıklar nedeniyle hiçbir suretle vergi incelemesi ve vergi tarhiyatı yapılmaz. Bu hükümden faydalanılabilmesi için (i) bildirilen veya beyan edilen tutarlara ilişkin tarh edilen verginin vadesinde ödenmesi ve (ii) yurt dışında bulunan varlıklarını bildirenlerin bu varlıkları, bildirimin yapıldığı tarihten itibaren 3 ay içinde Türkiye'ye getirmeleri veya Türkiye'deki banka ya da aracı kurumlarda açılacak bir hesaba transfer etmeleri gerekir.

Sonuç

Temmuz 2019 döneminin vergi mevzuatı açısından oldukça yoğun geçtiği ifade edilebilir. “Otomatik Bilgi Değişimi” uygulamaları da dikkate alındığında, özellikle yurt dışında gelir elde eden mükellefler açısından Varlık Barışı’nın değerlendirilmesi gerektiği düşünülür. Bunun yanı sıra, turizm sektöründe faaliyet göstermekte olan şirketlerin de yeni bir mali yükümlülük olan “turizm payı” ödemelerine ilişkin gerekli çalışmayı yapmaları gerekecektir.