Yabancı Sermaye Piyasası Araçlarının Ve Depo Sertifikalarının Türkiye Sermaye Piyasalarında Satışı

Aralık 2010

Giriş

Yabancı sermaye piyasası araçlarının ve depo sertifikalarının Sermaye Piyasası Kurulu (“Kurul”) kaydına alınmasına, halka arz ve satışına ilişkin esasları düzenleyen Seri: III, No: 44 sayılı Yabancı Sermaye Piyasası Araçlarının ve Depo Sertifikalarının Kurul Kaydına Alınmasına ve Satışına İlişkin Esaslar Tebliği (“Tebliğ”) 23.10.2010 tarihli 27738 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu Tebliğ ile 20.03.1996 tarihli ve 22586 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Seri: III, No: 20 sayılı Yabancı Sermaye Piyasası Araçlarının Kurul Kaydına Alınmasına ve Satışına İlişkin Esaslar Tebliği (“Mülga Tebliğ”) yürürlükten kaldırılmıştır. Aşağıda Tebliğ ile getirilen esaslı yeniliklere ve Mülga Tebliğ ile aralarındaki esaslı farklılıklara değinilecek ve ilgililere genel bilgi verilecektir.

Yenilikler, Farklar

Tebliğ, a) Yabancı sermaye piyasası araçlarının ve depo sertifikalarının halka arzı, b) Yabancı sermaye piyasası araçlarının ve depo sertifikalarının tahsisli olarak ve/veya nitelikli yatırımcılara satışı, c) Payları İstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda (“İMKB”) işlem gören yabancı ortaklıkların bedelli ve bedelsiz pay ihracını esas almakta ve bunlara ilişkin hükümleri incelemektedir.

Tebliğ’de göze çarpan en önemli değişiklik, yabancı hisse senetlerinin Türkiye’de halka arz yoluyla satışının depo sertifikaları vasıtasıyla yapılması şartının kaldırılmış olmasıdır.

Türkiye’de halka arz edilecek yabancı sermaye piyasası araçlarının; (1) a) İhraç edildikleri ülkenin en az bir borsasında kote edilmiş olması(ki burada artık Kurulca kabul edilen bir borsa şartı kalkmıştır). b) Kote edilmemiş olması halinde ise kotasyon başvurusunun yatırımcının korunması veya benzer bir gerekçeyle reddedilmemiş olması gerekir. (2) Yabancı sermaye piyasası araçları, Türk Lirası veya T.C. Merkez Bankasınca günlük alım satım kurları ilan edilen yabancı paralar üzerinde düzenlenmiş olmalıdır. (3) Yabancı sermaye piyasası araçlarının ihraç edildikleri ülkede; bunların Türkiye’de satışına, sağladığı mali haklar ile ilgili işlem ve ödemelerin Türkiye’de yapılmasına ve yönetimsel hakların kullanılmasına ilişkin herhangi bir kısıtlama bulunmamalıdır. (4) Bununla beraber, yabancı sermaye piyasası araçları devir veya tedavülünü kısıtlayıcı veya sahibinin haklarını kullanmasını engelleyici kayıtlara tabi tutulmamış olmalı ve üzerlerinde bir takyidat bulunmamalıdır. (5) Yabancı ortaklığın derecelendirme kuruluşlarından, Mülga Tebliğ’de yer alan “en az orta kalite” şartının aksine “yatırım yapılabilir” düzeyde bir derecelendirme notu alması ve bu notun güncel olması gerekmektedir. (6) Kurul ayrıca yatırımcıların korunması amacını gözeterek ek ön şartlar getirebilir. Burada değinmekte fayda vardır ki, esas faaliyet konusu menkul kıymetlere yatırım yapmak olan yabancı yatırım ortaklıkları bu Tebliğ kapsamında değerlendirilmemiş ve onlar Seri: VII, No: 14 sayılı Yabancı Yatırım Fonu Paylarının Kurul Kaydına Alınmasına ve Satışına İlişkin Esaslar Tebliğine tabi tutulmuşlardır.

Bu Tebliğ ile artık yabancı ortaklığın kuruluşundan itibaren en az 2 yıl geçmiş olması, uluslararası muhasebe standartlarına göre hazırlanmış ve denetlenmiş son yıl mali tablosuna göre kar elde etmiş olması, önceden ihraç etmiş olduğu hisse senetlerinin başvuru tarihinden itibaren en az 1 yıl önce kote edilmiş olması ve bu süre içinde de 100 gün işlem görmüş olmasına ilişkin şart aranmamaktadır.

Ek olarak, yatırım ortaklığının sermayesinin başvuru tarihi itibarı ile Türkiye’deki yatırım ortaklıkları için öngörülen tutardan az olmasına ilişkin şart kaldırılmıştır.

Tebliğ’de temsilci kavramı dikkati çekmektedir. Mülga Tebliğ’de sadece aracı kuruluş (ki bu kavram aracı kurum ve bankaları ifade etmektedir) ifadesi kullanılırken Tebliğ ile temsilci kavramı getirilmiş ve buna göre yabancı sermaye piyasası araçlarının Kurul kaydına alınmasını talep eden yabancı ortaklıklar[1] ile aralarında vekalet veya başka bir nitelikte sözleşme ilişkisi bulunan, halka arza aracılık ve yatırım danışmanlığı yetki belgesinin her ikisine birlikte sahip olan Türkiye’de yerleşik aracı kurumları veya mevduat kabul etmeyen bankaları ifade ettiği belirtilmiştir.

Yabancı sermaye piyasası araçlarının ve depo sertifikalarının Kurul kaydına alınmasına ilişkin başvuru sahibinin aracı kuruluşlara (temsilcilere) ek olarak yabancı ortaklık ve depocu kuruluş da olabileceği hüküm altına alınmıştır.

Yabancı sermaye piyasası araçlarının halka arzı halinde yabancı ortaklık ile söz konusu araçların depo sertifikası vasıtası ile halka arzı halinde depocu kuruluş[2] ile temsilci arasında bir sözleşme düzenlenir. Bu sözleşmenin süresi bakımından Tebliğ ile bir yenilik getirilmemiştir; sözleşmenin süresinin en az yabancı sermaye piyasası aracının vadesi kadar olması gerekmektedir. İzahname ve sirküler arasındaki bilgilerin gerçeği dürüst bir şekilde yansıtmamasından yabancı ortaklıklar ve temsilciler müteselsil olarak sorumludurlar[3].

Tebliğ, Mülga Tebliğ’de hüküm altına alınan ve aracı kuruluşların kayda alınma başvurusundan önce Kurul’a, sermaye piyasası araçları ve depo sertifikaları ve bunları ihraç eden yabancı ortaklıkların uygunluğu hakkında görüş almak üzere yapabilecekleri ön başvuru konusunda herhangi bir hüküm getirmemiştir. Bu bağlamda artık bu imkânın kalktığı söylenebilir.

Temsilcinin yabancı ortaklığın genel kurulunun tarihini, gündemini, depo sertifikası sahibinin yapması gereken işlemleri en az iki gazetede ilan etme yükümlülüğü ve bu gazetelerin Kurul’a gönderilme yükümlülüğü kalkmıştır. Göze çarpan diğer bir fark ise depo sertifikalarında yabancı hisse senetlerinin bahşettiği oy hakkının, depocu kuruluş tarafından talimat verilmedikçe depo sertifikası sahiplerinin yararlarını gözettiğinden bahisle resen vekil sıfatıyla kullanılamayacak olmasıdır.

İMKB’ye yapılacak kotasyon başvurusunun satış süresinin sonundan itibaren 15 gün içinde değil; yabancı ortaklıklar tarafından Kurula yapılacak kayda alınma başvurusu ile aynı zamanda yapılması gerekmektedir.
Kamuyu aydınlatma bakımından ise ilgili mali tablolar ve benzeri hususlarda yabancı ortaklığın internet sitesine atıfta bulunulabileceği ve o internet sitesi hakkında bilgiye de yer verileceği günümüz internet dünyasının öneminin bir yansıması olarak karşımıza çıkmaktadır.

Sonuç

Kanaatimizce Tebliğ, yabancı ortaklıkların ihraç ettikleri hisse senetlerinin Türkiye’de halka arz yoluyla satışı ve yabancı sermaye piyasası araçlarının Türkiye sermaye piyasalarına girmesi konusunda teşvik sağlamaktadır.


[1] Türkiye’de yerleşik sayılmayan gerçek ve tüzel kişilerden ilgili ülke mevzuatına göre sermaye piyasası araçlarını ihraç eden ortaklık ile yatırım ortaklıklarıdır.
[2] Depocu kuruluşlar, depo sertifikası çıkaran ve Merkezi Kayıt Kuruluşuna üye bankalardır.
[3] İzahname hukuki bir belge (hukuki delil niteliği vardır) sirküler ise ticari bir belgedir. Sirküler ise yatırımcılara bilgi vermek amacıyla hazırlanır. Her halükarda, izahname ve sirküler arasında bir farklılık olamaz.