ÇSY (ESG) Bülteni 2025 4. Çeyrek

Türkiye’deki Önemli Gelişmeler ve Düzenlemeler

Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği Yürürlüğe Girdi

14 Ocak 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan ve sanayi kaynaklı emisyonların çevre ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin önlenmesi ve kontrol altına alınmasına yönelik usul ve esasları düzenleyen Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği[1] (Yönetmelik), 01 Aralık 2025 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdi. Yönetmelik, endüstriyel tesislerin faaliyetleri sırasında ortaya çıkan hava, su ve toprak emisyonlarına ilişkin izin, izleme, ölçüm, raporlama ve denetim süreçlerini bütüncül bir çerçevede düzenler.

Yönetmelik ile belirli endüstriyel faaliyetleri yürüten işletmelerin çevre izin ve lisans süreçlerini tamamlayabilmesi için Sanayide Yeşil Dönüşüm (SYD) Belgesi alması zorunlu hale getirildi. SYD belgesi sahibi işletmelerin, çevre uyumlarına göre puanlandırılarak A’dan F’ye olacak şekilde ikincil mevzuat hükümleri doğrultusunda sınıflandırılması öngörüldü.

Yönetmelik kapsamında, mevcut ve yeni kurulacak endüstriyel tesisler bakımından uygulanacak emisyon sınır değerleri Yönetmelik’te tanımlanan mevcut en iyi teknikler kavramı esas alınarak belirlenirken, tesislerin çevresel performanslarının izlenmesine ve emisyonların azaltılmasına yönelik yükümlülükler netleştirildi. Yönetmelik’in geçiş hükümleri uyarınca, yürürlük tarihinde faaliyette olan veya çevre etki değerlendirmesi başvurusu bulunan tesisler, çevre izin ve lisans belgesinin düzenlenmesini takiben 90 gün içinde başvuru yapmak ve 31 Aralık 2028'e kadar F, 31 Aralık 2030'a kadar ise D seviyesinde SYD Belgesi almakla yükümlüdür.

Yönetmelik ayrıca, yetkili idareler tarafından yürütülecek denetim süreçlerini, ihlaller halinde uygulanacak idari yaptırımları ve tesislerin çevresel izin süreçlerine ilişkin uyum takvimini düzenler.

Çeşitli Sektörler İçin Mevcut En İyi Teknikler Tebliğleri Yayımlandı

30 Kasım 2025 tarihli ve 33093 sayılı Resmî Gazete’de çeşitli sektörler hakkında çevre ve insan sağlığını bütüncül şekilde korumak, sanayi kaynaklı emisyonları/hava-su/atık/gürültü/koku kirliliğini kaynağında azaltmak, kaynak verimliliğini artırmak ve sanayide yeşil dönüşüm ile döngüsel ekonomi hedeflerine uygun üretim sağlamak amacıyla en iyi teknikler belirlendi. 

İlgili sektörler aşağıdakilerdir;

• Atık İşleme[2]
• Enerji Üretimi[3]
• Kimya Endüstrisi[4]
• Metal Üretimi ve İşlenmesi[5]
• Mineral Endüstrisi[6]
• Diğer Üretim Faaliyetleri[7].

Yukarıda anılan tebliğler kapsamında;

• Hava, su ve toprak emisyon seviyeleri, emisyonların izlenmesine ve azaltılmasına yönelik teknik gereklilikler ile enerji, su ve ham madde kullanımına ilişkin çevresel performans kriterleri düzenlendi,
• Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği kapsamında getirilen SYD uygulamasının kriterleri belirlendi, ve
• Anılan sektörlerde faaliyet gösteren tesisler bakımından emisyonların kaynağında önlenmesi, kaynak verimliliğinin artırılması ve çevresel performansın iyileştirilmesi hedeflendi. 

İklim Kanunu ve Çevre Kanunu Kapsamında İdari Para Cezaları 2026 Yılı İçin Güncellendi

27 Aralık 2025 tarihinde yayınlanan 33120 sayılı Resmî Gazete ile İklim Kanunu ve Çevre Kanunu kapsamında uygulanacak idari para cezaları, 2025 yılı yeniden değerleme oranı olan %25,49 doğrultusunda güncellendi. 

Buna göre, 7552 Sayılı İklim Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ[8] uyarınca çeşitli ihlallere ilişkin idari para cezası alt ve üst sınırları belirlendi. İdari para cezaları için genel üst sınır 62.745.000 TL olarak düzenlendi. 

Benzeri şekilde, 2872 Sayılı Çevre Kanunu’nun 20’nci Maddesinin Birinci Fıkrasının (K) Bendi Uyarınca Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Tebliğ[9] ile biyolojik çeşitliliğin tahrip edilmesi ile sulak alanlara ilişkin koruma ve kullanım esaslarına aykırılık hallerinde 699.245 TL, sulak alanların doldurulması veya kurutulmasına ilişkin yasaklara aykırılık hâlinde ise 3.496.768 TL tutarında idari para cezası uygulanacağı düzenlendi. 

AB’deki Önemli Gelişmeler ve Düzenlemeler

Sürdürülebilir Finans Açıklama Tüzüğü’ne İlişkin Değişiklik Taslağı Önerildi

20 Kasım 2025 tarihinde Avrupa Birliği (AB) Komisyonu tarafından yayımlanan düzenleme taslağı (“Taslak”) ile Sürdürülebilir Finans Açıklama Tüzüğü’nde[10] (SFDR) değişiklik yapılması önerildi.[11]

Mevcut SFDR’de yer alan Madde 8 ve Madde 9 hükümleri açıklama yükümlülüklerini düzenlemek amacıyla tasarlanmıştı. Ancak uygulamada bu maddelerin, finansal ürünleri sınıflandırmak için birer etiket olarak kullanılmaya başlandığı gözlemlendi. Bu durum, ürünlerin sürdürülebilirlik niteliklerinin gerçekte olduğundan farklı algılanmasına, dolayısıyla yeşil aklama endişelerine yol açmıştı. Taslak ile mevcut Madde 8 ve Madde 9 açıklama gereklilikleri yerine üç ürün kategorisinden oluşan yeni bir sınıflandırma sistemi getirilmesi önerildi: (i) sürdürülebilirlik hedeflerine doğrudan katkı sağlayan finansal ürünler için “sürdürülebilir” kategorisi, (ii) henüz sürdürülebilir olmayan; ancak bu yönde dönüşüm sürecindeki şirketlere yatırım yapan ürünler için “geçiş” kategorisi ve (iii) çeşitli ÇSY yaklaşımlarını entegre eden diğer finansal ürünler için “ÇSY temelleri” kategorisi. Ayrıca kurum düzeyindeki açıklama yükümlülüklerinin tamamen kaldırılması ve ürün düzeyindeki açıklamaların sadeleştirilerek yatırımcılara sunulan bilgilerin daha anlaşılır ve karşılaştırılabilir hale getirilmesi öngörüldü. Taslak, Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi’nin değerlendirmesine sunularak yasama sürecine dâhil edildi.

AB’de ÇSY Raporlama ve Özen Yükümlülüğü Kuralları Sadeleştirildi

16 Aralık 2025 tarihinde Avrupa Parlamentosu, işletmeler bakımından sürdürülebilirlik raporlama ve özen yükümlülüğü kurallarının sadeleştirilmesini amaçlayan düzenlemeleri kabul etti.[12] Parlamento tarafından onaylanan metin ile, Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlaması Direktifi[13] ve Kurumsal Sürdürülebilirlik Özen Yükümlülüğü Direktifi[14] kapsamındaki yükümlülüklerin uygulanacağı şirketlerin belirlenmesine ilişkin eşik değerler yeniden düzenlenirken, özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler üzerindeki dolaylı raporlama ve uyum yükünün azaltılması hedeflendi. Kabul edilen düzenleme kapsamında, sürdürülebilirlik raporlama ve özen yükümlülüğüne ilişkin yükümlülüklerinin, esas olarak büyük ölçekli işletmeler ve belirli riskli sektörlerde faaliyet gösteren şirketler bakımından uygulanması öngörülerek, AB sürdürülebilirlik mevzuatının sadeleştirilmesi ve uygulanabilirliğinin artırılması amaçlandı.

AB Komisyonu Otomotiv Sektörünün Temiz ve Rekabetçi Dönüşümüne Yönelik Önlemler Açıklandı

12 Aralık 2025 tarihinde Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan basın açıklaması ile, Avrupa otomotiv sektörünün temiz, dijital ve rekabetçi dönüşümünü desteklemeye yönelik kapsamlı bir politika paketi açıklandı.[15] Açıklanan paket kapsamında, otomotiv sektörünün karbonsuzlaşma hedefleri doğrultusunda elektrikli ve düşük emisyonlu araçlara geçişinin hızlandırılması, batarya üretimi ve kritik ham maddelere erişimin güçlendirilmesi, temiz mobiliteye yönelik yatırımların teşvik edilmesi ve tedarik zincirlerinin dayanıklılığının artırılması amaçlandı. 

Komisyon ayrıca, sektörün küresel rekabet gücünün korunması amacıyla önceki düzenlemelerine bazı esneklikler tanımıştır. 2035 yılı sıfır karbon emisyonu hedefinde esnemeye giderek otomotiv üreticilerinin uyması gereken sınırı %90 seviyesine indirdi. Bu sayede, otomotiv üreticilerinin 2035 yılı itibarıyla tam elektrikli ve hidrojenli araçlar üretme zorunluluğu yerine hibrit ve düşük karbonlu içten yanmalı motorlu araçlara da izin verildi. Benzer şekilde, yıllık olarak uygulanan raporlama yükümlülüğü 2025-2027 yılı için üç yıllık periyoda yayılarak üreticilerin uyum takvimi geniş bir çerçeveye alındı.

AB’de Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasına İlişkin Uygulama Rejimi 2025/2083 Sayılı Tüzük ile Sadeleştirildi

8 Ekim 2025 tarihinde Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi tarafından kabul edilen 2025/2083 sayılı Tüzük ile (Tüzük), Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizmasını (CBAM) düzenleyen 2023/956 sayılı Tüzük’te uygulamaya yönelik önemli değişiklikler yapıldı. Söz konusu Tüzük ile, CBAM rejiminin getirdiği idari yükün azaltılması, uyum maliyetlerinin orantılı hâle getirilmesi ve mekanizmanın etkinliğinin artırılması amaçlandı. Bu kapsamda, özellikle düşük hacimli ithalat yapan işletmeler bakımından muafiyet rejimi yeniden düzenlenerek, gönderim bazlı eşik yerine ithalatçıların yıllık toplam ithalat miktarına dayalı yeni bir eşik sistemi benimsendi.

Tüzük ile ayrıca, CBAM kapsamındaki malların ithalatına ilişkin yetkilendirme, raporlama ve doğrulama süreçlerine dair usul ve esaslar netleştirilirken, geçiş döneminde ithalatçıların yükümlülüklerini yerine getirebilmelerini teminen uygulama esneklikleri öngörüldü. Bunun yanında, gümrük temsilcilerinin CBAM kapsamındaki sorumlulukları açıkça düzenlenerek, raporlama ve denetim mekanizmalarının güçlendirilmesi hedeflendi. 

AB’de Mikroplastik Kirliliğini Azaltmaya Yönelik Yeni Mevzuat Yürürlüğe Girdi

16 Aralık 2025 tarihinde Avrupa Birliği’nde yürürlüğe giren yeni bir regülasyon[16] ile, plastik peletlerden kaynaklanan mikroplastik kirliliğinin kaynağında azaltılması amaçlandı. Düzenleme kapsamında, yıllık belirli miktarın üzerinde plastik pelet işleyen üreticiler, dönüştürücüler, geri dönüşüm tesisleri, depolayıcılar ve taşıyıcılar bakımından sızıntıların önlenmesi, kontrolü ve temizlenmesine yönelik yükümlülükler öngörüldü. Mevzuat, büyük ve orta ölçekli işletmeler için daha kapsamlı uyum ve doğrulama gereklilikleri getirirken, küçük işletmeler bakımından basitleştirilmiş uygulama hükümleri içeriyor. Söz konusu düzenleme, AB’nin çevrenin ve insan sağlığının korunmasına yönelik hedefleri ile uyumlu olarak, sürdürülebilir üretim ve tedarik zincirlerinin teşvik edilmesi amacıyla mikroplastik emisyonlarının kaynağında azaltılmasını öngören politika çerçevesinin bir parçası olarak yürürlüğe girdi.

AB Ormansızlaşma Tüzüğü’nün Uygulama Takvimine İlişkin - Revizyon Kabul Edildi

18 Aralık 2025 tarihinde Avrupa Konseyi tarafından kabul edilen revizyon ile, tedarik zinciri kaynaklı ormansızlaşmanın önlenmesini amaçlayan AB Ormansızlaşma Tüzüğü’nün (EUDR) uygulama takviminde değişikliğe gidilerek mikro, küçük, ortak ve büyük ölçekli işletmeler bakımından uygulama tarihi ileri bir tarihe ertelendi. Kabul edilen düzenleme ile başta tarım, gıda, ormancılık ve ormansızlaşma riski taşıyan emtiaların üretimi, ticareti ve ithalatı alanlarında faaliyet gösteren şirketler olmak üzere, yükümlü işletmelerin tedarik zinciri izlenebilirliği, risk değerlendirmesi, beyan ve raporlama yükümlülüklerine uyum sağlayabilmeleri amacıyla ek hazırlık süresi tanınması hedeflendi. 

Diğer Ülkelerdeki Önemli Gelişmeler ve Düzenlemeler

ISSB Tarafından IFRS S2 Standardına İlişkin Değişiklikler Yayımlandı

11 Aralık 2025’te Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu (ISSB) tarafından yayımlanan duyuru ile, iklimle bağlantılı açıklamalara ilişkin IFRS S2 standardında değişiklikler kabul edildi.[17] Kabul edilen değişiklikler ile, şirketlerin sera gazı emisyonlarına ilişkin açıklamalarında orantılılık ilkesinin güçlendirilmesi, belirli veri gerekliliklerinin uygulanmasında esneklik sağlanması ve özellikle tedarik zinciri kaynaklı emisyonların raporlanmasına ilişkin uygulamada karşılaşılan zorlukların giderilmesi amaçlandı. ISSB tarafından yapılan açıklamada, söz konusu değişikliklerin IFRS S2 standardının temel yapısını ve iklim risklerinin açıklanmasına ilişkin genel yaklaşımı değiştirmediği, ancak standardın farklı sektörler ve yargı alanlarında uygulanabilirliğini ve tutarlılığını artırmaya yönelik olduğu belirtildi. Bu kapsamda, değişikliklerin küresel ölçekte iklimle bağlantılı finansal açıklamaların karşılaştırılabilirliğini desteklemesi hedeflendi.

Tokyo Metropoliten Hükümeti Tarafından Dayanıklılık Taksonomisi Kapsamında Sertifikalandırılmış İlk İklim Tahvilleri İhraç Edildi

10 Ekim 2025 tarihinde yayımlanan duyuru ile, Tokyo Metropoliten Hükümeti tarafından yapılan açıklama doğrultusunda dayanıklılık taksonomisi esas alınarak sertifikalandırılan dünyanın ilk iklim tahvillerinin ihraç edildiği bildirildi.[18] Söz konusu tahvil ihracı ile sel kontrolü, aşırı hava olaylarına karşı altyapının güçlendirilmesi ve iklim risklerine karşı kentsel dayanıklılığın artırılmasına yönelik projelerin finansmanının sağlanması hedeflendi. İhraç edilen tahvillerin, İklim Tahvilleri Standardı (Climate Bonds Standard) tarafından geliştirilen ve iklim değişikliğine uyum projelerinin çevresel katkısını değerlendirmeyi amaçlayan dayanıklılık taksonomisi çerçevesinde sertifikalandırıldığı belirtildi.

2025 Son Çeyreğinden Dava Gelişmeleri ve Kararlar

ABD’de Fosil Yakıt Yatırımlarından Çıkışa İlişkin Uygulama Yargı Tarafından Hukuka Uygun Bulundu

21 Ekim 2025 tarihinde New York Eyaleti Temyiz Mahkemesi tarafından verilen karar ile, New York City kamu emeklilik fonlarının fosil yakıt şirketlerinden yatırımlarını çekmesine ilişkin uygulamaya karşı açılan davanın kesin olarak reddedildiği kamuoyuna duyuruldu.  Dava; dava ehliyeti eksikliği gerekçesiyle reddedildi, bu karar üst mahkeme tarafından onandı ve nihayetinde New York Temyiz Mahkemesi davacıların temyiz izni talebini reddederek kararı kesinleştirdi.[19] Mahkeme, New York City Saymanı tarafından yürütülen yatırım politikasının, emeklilik fonlarının uzun vadeli mali çıkarlarının korunması ve iklimle bağlantılı finansal risklerin yönetilmesi amacıyla alındığını belirterek, söz konusu kararın yetki aşımı veya hukuka aykırılık teşkil etmediğine hükmetti. Söz konusu fonlar, net sıfır uygulama planlarını kabul ederek yatırım portföylerinin karbonsuzlaştırılmasına yönelik stratejik bir yol haritası benimsemişti. Karar ile, kamu fonlarının iklim risklerini ve sürdürülebilirlik kriterlerini yatırım kararlarına dâhil etmesinin hukuken mümkün olduğu teyit edilirken, fosil yakıt yatırımlarından çıkış politikalarının ÇSY kapsamında yargısal denetime dayanıklı olduğu ortaya konuldu.

Fransa’da Total Energies’in “Net Sıfır” İddiaları Yanıltıcı Bulunarak Yeşil Yıkama Kararı Verildi

23 Ekim 2025 tarihinde Paris Mahkemesi tarafından verilen karar ile, Total Energies’in “2050 yılına kadar net sıfır karbon” hedefine ulaşacağı yönündeki reklam ve beyanlarının, tüketicileri şirketin gerçek çevresel etkisi konusunda yanılttığına ve yeşil aklama teşkil ettiğine hükmedildi.[20] Mahkeme, Greenpeace Fransa ve diğer sivil toplum kuruluşları tarafından açılan davada, şirketin fosil yakıt yatırımlarına devam ederken karbon nötrlüğü iddiasında bulunmasını AB Tüketici Hukuku ilkelerine aykırı buldu. Karar uyarınca Total Energies’in yanıltıcı bulunan bu reklam kampanyalarını durdurmasına ve ilgili beyanlarını dijital mecralardan kaldırmasına hükmedildi. Bu karar, çok uluslu enerji şirketlerinin sürdürülebilirlik iddialarının somut verilerle desteklenmesi gerektiğini ve genel geçer “çevreci” sloganların ÇSY kapsamında yargısal denetime tabi olduğunu gösteren bir örnek olarak dikkat çekti.

Türkiye’de Yeşil Aklama Kararı: Reklam Kurulu Uygulaması

Reklam Kurulu Başkanlığı’nın 9 Ekim 2025 tarihli ve 362 sayılı toplantısında 2025/2515 sayılı dosyada[21] yeşil yıkama kararı verdi. Glint Herbal Clean Kimya A.Ş.'nin “Glint” markalı temizlik ürünlerine ilişkin internet sitesi ve ambalaj tanıtımlarında yer alan çevresel ve sağlık beyanlarının yanıltıcı nitelikte olduğuna hükmedildi. Reklam Kurulu, şirketin “%100 bitkisel ve doğal”, “kimyasal içermez”, “çevre dostu formül”, “Eco Label”, “Carbon Footprint Standard”, “Water Footprint Standard” gibi çevresel iddialarının Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği uyarınca çevre konusunda beyanlar içeren reklamlara ilişkin hükümlere aykırılık teşkil ettiğini tespit etti. Sunulan güvenlik bilgi formunun ürünün bitkisel ya da doğal olduğuna ilişkin iddiaları ispatlamada yetersiz kaldığı ve söz konusu iddiaların ispatı kapsamında ilişkin bitmiş ürüne ilişkin herhangi bir analiz raporu sunulmadığına dikkat çekildi. Reklam Kurulu ayrıca, söz konusu iddiaların akademik kuruluşlarca kabul görmüş bilimsel çalışmalara dayalı bulgularla desteklenmediğini ve ispat külfetine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmediğini belirledi. 

Bülteni pdf formatında indirmek için tıklayınız.