Finansal Yeniden Yapılandırma Sözleşmelerinde Damga Vergisi İstisnası

31.12.2022 Cem Akar

Giriş

19.07.2019 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan 7186 sayılı Kanunu m. 17 ile 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’na (“BK”) eklenen geçici m. 32 ile finansal güçlük içinde bulunan ancak finans sektörüne olan borçlarının yeniden yapılandırılması yoluyla faaliyetine devam etmesi olanaklı bulunan firmalara, Türkiye Bankalar Birliği tarafından belirlenerek ilan edilecek olan çerçeve anlaşmalar kapsamında alacaklı kuruluşlarla anlaşarak borçlarını yapılandırma imkânı getirilmiştir.

15.07.2021 tarih ve 31542 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4299 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile de yukarıda özetlenen finansal borçların yapılandırılması uygulamasının geçerlilik süresi, ilgili maddenin Cumhurbaşkanı’na verdiği yetki çerçevesinde, 2 yıl uzatılmıştır.

Söz konusu finansal yeniden yapılandırma işlemlerine ayrıca çeşitli vergi istisnaları tanınır. Bu kapsamda, bu makale içeriğinde öncelikle temel damga vergisi düzenlemelerine ve ardından finansal yeniden yapılandırma işlemlerinde belirli kağıtlar için öngörülen damga vergisi istisnasına dair açıklamalara yer verilir.

Finansal Yeniden Yapılandırma Sözleşmelerinde Damga Vergisi İstisnası
% 0

Finansal Yeniden Yapılandırma Uygulamasındaki Vergi İstisnalarının Gerekçesi

Finansal güçlük içinde bulunan, ancak malî sisteme olan borçlarının yeniden yapılandırılması yoluyla faaliyetine devam etmesi olanak dahilinde olan firmaların geri ödeme yükümlülüklerini yerine getirebilmelerine ve istihdama katkıda bulunmaya devam etmelerine imkân verilmesini sağlamak amacıyla 7186 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun (“7186 sayılı Kanun”) ile BK geçici m. 32 eklendiği anlaşılır.

BK geçici m. 32 uyarınca Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (“Kurum”) tarafından çıkarılan ve ilk olarak 15.08.2018 tarih ve 30510 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Finansal Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması Hakkında Yönetmelik’e göre hazırlanan çerçeve anlaşmalarda belirlenen borçluların, maddede belirtilen finansal kuruluşlar tarafından kullandırılan kredilere ilişkin dahil oldukları risk grubundaki diğer borçlularla bir bütün olarak veya kısmen yeniden yapılandırmaya tabi tutulabileceği ifade edilir. Söz konusu madde kapsamında yapılacak finansal yeniden yapılandırmalara ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelik hükümleri çerçevesinde hazırlanan çerçeve anlaşmalar ile belirleneceği belirtilir.

Anılan “finansal yeniden yapılandırma” müessesesinin amacını yerine getirebilmesi adına, söz konusu müessese kapsamında gerçekleştirilen işlemler ile imzalanan bazı kağıtlara başta kurumlar vergisi, BSMV, KKDF ve damga vergisi istisnası olmak üzere çeşitli vergisel istisnalar tanınır.

Damga Vergisine Dair Temel Düzenlemeler

Damga vergisinin konusuna, 488 sayılı Damga Vergisi Kanun’a (“DVK”) ekli (1) sayılı tabloda yer alan kâğıtlar girmektedir. DVK m. 1 uyarınca damga vergisine tabi kâğıt, (i) yazılıp imzalanmak veya imza yerine bir işaret konulmak suretiyle düzenlenen ve (ii) herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek olan belgeler ile elektronik imza kullanmak suretiyle manyetik ortamda ve elektronik veri şeklinde oluşturulan belgeler olarak tanımlanır. DVK’ya ekli (2) sayılı tabloda ise damga vergisinden istisna olan kağıtlar belirtilir.

Damga vergisinde vergileme maktu esasta vergileme ve nispi esasta vergileme olmak üzere iki yöntemle gerçekleşir. Nispi yöntemle vergilemede, kağıtlarda yer alan “belli para” Damga Vergisi Kanun’a ekli (1) sayılı tabloda ilgili kağıt için belirlenmiş olan oranlar ile çarpılmak suretiyle kağıt üzerinden ödenmesi gereken damga vergisi hesaplanır.

Finansal Yeniden Yapılan Sözleşmelerinde Damga Vergisi İstisnası

BK geçici m. 32’ye uygun olarak yapılan çerçeve anlaşmalar ve bu anlaşmalar kapsamında düzenlenen sözleşmelerde belirlenen esaslar uyarınca yapılacak işlemler, (i) Harçlar Kanununa göre alınan harçlardan (yargı harcı dahil) ve (ii) düzenlenecek kâğıtlar (çerçeve anlaşmalar ve sözleşmeler dahil) 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu’na göre alınan damga vergisinden müstesna tutulur.

Söz konusu düzenlemede yer alan istisnaların, alacaklı kuruluşların çerçeve anlaşmaları ve bu anlaşmalar kapsamında düzenlenen sözleşmeler kapsamındaki işlemleri dolayısıyla doğrudan veya dolaylı edindikleri varlıkları ve teminatları, alacaklı kuruluşların kendi aralarında veya borçluya devri hariç, elden çıkardıkları hâllerde uygulanmayacağı belirtilir.

Finansal Yeniden Yapılan Sözleşmelerinde Damga Vergisi İstisnasına İlişkin İdari Yazı ve Özelgeler

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığı tarafından yayımlanan 27.12.2019 tarihli 23294678-010.07.02-E.4900229 sayılı yazıda[1], BK m. geçici 32 hükmüne ilişkin olarak, çerçeve anlaşma kapsamında imzalanan sözleşme kapsamında yapılacak işlemlerde (i) alacaklı kuruluşların borçludan doğrudan veya dolaylı edindikleri varlıklar veya teminatlar ile (ii) bu edinimlerin alacaklı kuruluşların kendi aralarında veya borçluya devri işlemlerinin istisna hükmü kapsamında olduğu ifade edilir. Öte yandan söz konusu yazıda; temdit, taksitlendirme teminata bağlama, ilave kredi kullandırma ve diğer yöntemlerle gerçekleştirilen diğer refinansman işlemlerinin BK m. Geçici 32 istisnası kapsamında değerlendirilmeyeceği belirtilir.

İlgili yazı ile tapu Müdürlüklerine, uygulamaya ilişkin olarak aşağıdaki şekilde görüş iletilir:

“Söz konusu çerçeve anlaşma kapsamında imzalanan ve tapu müdürlüğüne ibraz edilen sözleşmenin tarafı alacaklı kuruluşlar (5411 sayılı Kanunun Geçici 32’nci maddesinde sayılanlar) tarafından, sözleşmenin Kanunun yürürlük tarihinden itibaren 2 yıl içerisinde yapıldığının, talep edilen tapu işleminin, 5411 Sayılı Bankacılık Kanununun Geçici 32’nci maddesi ve Finansal Sektöre Olan Borçların Yeniden Yapılandırılması Hakkında Yönetmelik kapsamında olduğunun ve harçtan/vergiden istisna tutulması gerektiğinin yazı ile bildirilmesi durumunda, yukarıda açıklanan Kanun ve Yönetmelik hükümleri kapsamında müdürlükçe değerlendirilmek suretiyle tapu harcı ve damga vergisinden muaf tutulması gerekmektedir.”

Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Gelir Kanunları Gelir Vergileri Grup Müdürlüğü’nün 03.02.2021 tarihli 90792880-155.15[1627]-43650 sayılı özelgesinde[2] ise, "devir sözleşmesi" başlıklı kâğıdın alacaklı bankalar ile kredi borçluları arasında yapılan "Finansal Yeniden Yapılandırma Sözleşmesi" kapsamında düzenlenmiş olması halinde, söz konusu kağıdın damga vergisinden istisna tutulmasının mümkün olduğu ve kredi teminatı olarak alınan ticari işletme rehninin bankaya devrine yönelik olarak devir sözleşmesi ile temlik alınan alacakların teminatını teşkil etmesi halinde, söz konusu ticari işletme rehninin bankaya devrine ilişkin düzenlenen kağıtlardan da damga vergisi aranılmayacağı belirtilir.

Önceki dönemlerde verilen, Büyük Mükellefler Vergi Dairesi Başkanlığı’nın 20.02.2012 tarih ve B.07.1.GİB.4.99.16.02-HARÇ-123-57 sayılı özelgesinde[3] ise özetle aşağıdaki şekilde görüş verilmiştir:

  • 4743 sayılı Kanun’da belirtilen şartlar dahilinde düzenlenmiş finansal yeniden yapılandırma çerçeve anlaşması ve finansal yeniden yapılandırma için düzenlenen sözleşmeler ve bunlar uyarınca yapılacak işlem ve düzenlenen kağıtlardan olması halinde, düzenleme şeklinde ticari işletme rehni sözleşmesinin tadili sözleşmesinin 4743 sayılı Kanun m. 3 uyarınca damga vergisi ve harca tabi tutulmaması gerekir.
  • Sadece bankalar ve fon dahil diğer mali kurumların alacakları ile diğer varlıklarının satın alınması, tahsili, yeniden yapılandırılması ve satılması ile ilgili olması dolayısıyla bankalar ve fon dahil diğer mali kurumlar dışında gerçek ve tüzel kişilere ait alacakların kapsamaması ve varlık yönetim şirketinin kurulduğu takvim yılı ve bunu izleyen beş yıl içerisinde düzenlenmiş olması durumunda, ise 5411 sayılı Kanunu m. 143 uyarınca, damga vergisi ve harca tabi tutulmaması gerekir.

Sonuç

Mevzuatta belirtilen şekilde akdedilen finansal yeniden yapılandırma sözleşmeleri ve bu sözleşmeler kapsamında düzenlenecek sözleşmeler ile söz konusu sözleşmelerde belirlenen hükümler uyarınca yapılacak işlemler damga vergisinden ve Harçlar Kanunu’na göre alınacak harçlardan muaftır.

Nitekim idarenin birçok özelgesinde de sadece finansal yeniden yapılandırma sözleşmelerinin değil bu sözleşme ile akdedilen sözleşmelerle ile alınan alacakların teminatını teşkil etmesi halinde damga vergisinden ve Harçlar Kanunu’na göre alınacak harçlardan muaf olduğu ifade edilir.

Dolayısıyla, anılan istisnanın amacı doğrultusunda dar yorumlanmaması gerektiği; ancak işlem özelinde ilgili kağıdın damga vergisi yükümlülüğü açısından değerlendirilmesi gerektiği düşünülür.

Kaynakça

Bu makalenin tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın bu makale kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz, yayımlanamaz, dağıtılamaz veya başka bir suretle yayılamaz. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın oluşturulan içerikler takip edilmekte olup, hak ihlalinin tespiti halinde yasal yollara başvurulacaktır.

Diğer İçerikler

7420 Sayılı Kanun Kapsamında Sermaye Azaltımında Vergilendirme
Hukuk Postası
7420 Sayılı Kanun Kapsamında Sermaye Azaltımında Vergilendirme

09.11.2022 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan 7420 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ("7420 Sayılı Kanun") ile vergi mevzuatında önemli değişiklikler ve düzenlemeler yapıldı. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’na...

Vergi Hukuku 30.11.2022
Serbest Bölgelerdeki Şirketlerin Damga Vergisi Yükümlülüğü
Hukuk Postası
Serbest Bölgelerdeki Şirketlerin Damga Vergisi Yükümlülüğü

Serbest Bölgeler, ihracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek, doğrudan yabancı yatırımları ve teknoloji girişini hızlandırmak, işletmeleri ihracata yönlendirmek ve uluslararası ticareti geliştirmek amacıyla kurulan bölgelerdir. Sayılan amaçların gerçekleştirilebilmesi amacıyla...

Vergi Hukuku 31.08.2022
Sermaye Tamamlama Fonunun Vergisel Açıdan İncelenmesi
Hukuk Postası
Sermaye Tamamlama Fonunun Vergisel Açıdan İncelenmesi

15 Nisan 2022 tarih ve 31810 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7394 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun...

Vergi Hukuku Mayıs 2022
Ekonominin Dijitalleşmesi ve Küresel Asgari Kurumlar Vergisi
Hukuk Postası
Ekonominin Dijitalleşmesi ve Küresel Asgari Kurumlar Vergisi

Son yıllarda ekonomideki artan dijitalleşme ile birlikte birçok yeni iş modeli ortaya çıkmış ve geleneksel iş modelleri büyük ölçüde değişime uğramıştır. Söz konusu değişim ile birlikte uluslararası işletmelerin elde ettiği gelirlerin vergilendirilmesi konusunda...

Vergi Hukuku Mart 2022
Vergi İade Davalarında Yürütmenin Durdurulması Talebi için Öngörülen Teminat Yükümlülüğü
Hukuk Postası
Vergi İade Davalarında Yürütmenin Durdurulması Talebi için Öngörülen Teminat Yükümlülüğü

22.01.2022 tarih ve 31727 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7351 sayılı Kanun ile (“7351 Sayılı Kanun”) vergi mevzuatında esaslı değişiklikler yürürlüğe girdi. Vergi mevzuatına yönelik değişikliklerin yanı sıra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun...

Vergi Hukuku Şubat 2022
Son Gelişmeler Işığında Sosyal Medya İçerik Üreticileri Kazançlarının Vergilendirilmesi
Hukuk Postası
Son Gelişmeler Işığında Sosyal Medya İçerik Üreticileri Kazançlarının Vergilendirilmesi

Sosyal medya, dijital dünya ve internet teknolojisinin gelişmesi ile birlikte ortaya çıkmış ve günümüzde tüm dünyayı önemli ölçüde etkilemiştir. Yeni medyanın baş aktörlerinden biri de sosyal medya içerik üreticileridir. Söz konusu kişiler, sosyal paylaşım ağları üzerinden reklam gelirleri...

Vergi Hukuku Aralık 2021
Dijital Reklam Hizmetlerinde Stopaj Vergisi Sorunu
Hukuk Postası
Yeni Bir Vergi Uyuşmazlık Konusu: Değerli Konut Vergisi
Hukuk Postası
Şirketlerin Kendi Payını İktisabında Stopaj Uygulaması
Hukuk Postası
Dünden Bugüne Özel Tüketim Vergisi
Hukuk Postası
Dünden Bugüne Özel Tüketim Vergisi

1990’lı yıllarda global ekonomi açısından önemli gelişmeler yaşandı. 1900’ların ikinci yarısına geçilirken, Amerika Birleşik Devletleri Merkez Bankası’nın faizleri yükseltmesi ve sıcak paranın yönünü Doğu Asya ülkelerinden batıya çevirmesi, 1998 yılında Asya ülkelerinde yaşanan ekonomik kriz neticesinde...

Vergi Hukuku Eylül 2020
Kaydi Altın Satışları ve BSMV
Hukuk Postası
Kaydi Altın Satışları ve BSMV
Vergi Hukuku Temmuz 2020
Kısmi Bölünmede Sermaye Azaltımının Vergilendirilmesi
Hukuk Postası
Limited Şirket Vergi Borçlarında Sorumluluk
Hukuk Postası
Kur Farklarında KDV
Hukuk Postası
Kur Farklarında KDV
Vergi Hukuku Şubat 2019
Sermaye Azaltımının Vergisel Boyutu
Hukuk Postası
Taşınmazların Kısmi Bölünme Suretiyle Devri
Hukuk Postası
Damga Vergisi Kanunu’ndaki Güncel Değişiklikler
Hukuk Postası
Vergi Cezalarını Ortadan Kaldıran Haller
Hukuk Postası

Yaratıcı hukuk çözümleri için iletişime geçin.