Yerinde İncelemenin Engellenmesi Cezalarına Farklı Bir Bakış: Ankara II. İdare Mahkemesi Kararı

31.07.2022 Nil Zeren Özdemir
Yerinde İncelemenin Engellenmesi Cezalarına Farklı Bir Bakış: Ankara II. İdare Mahkemesi Kararı
% 0

Giriş

Yerinde İncelemelerde Dijital Verilerin İncelenmesine İlişkin Kılavuz (“Kılavuz”) ile Rekabet Kurulu’na (“Kurul”) tanınan teşebbüse ait dijital ortamlarda inceleme yetkisinin kapsamı genişletilirken, günümüzde teşebbüs çalışanları tarafından dijital verilerin silinmesi gerekçesiyle teşebbüse verilen idari para cezası miktarlarında artış devam etmektedir. Nitekim Rekabet Kurulu tarafından 2020 yılından yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması gerekçesiyle verilen toplam idari para cezası miktarı 2021 yılında 47 kat artmıştır.[1]

Dijitalleşmenin gelişmesiyle her ne kadar adli bilişim cihazları marifetiyle silinen veriler geri getirilebilse veya verilere başka vasıtalarla erişim mümkün olsa da, çeşitli Kurul kararlarında teşebbüs çalışanlarının özel telefonları dahil olmak üzere dijital ortamlarda gerçekleştirdikleri salt silme işleminin dahi Kurul tarafından yerinde incelemenin engellenmesi ve zorlaştırılması olarak değerlendirildiği görülür.

Mobil cihazların Kurul tarafından incelenmesi hususu dijitalleşmenin bir gerekliliği olarak görülse de rekabet uzmanlarının yerinde inceleme yetkisinin sınırının ortaya konulması ve yerinde incelemenin engellenmesi davranışının somutlaştırılması bakımından aşağıda incelenen Ankara II. İdare Mahkemesi’nin[2] kararı önem arz eder.

Yasal Dayanak

Kurul’un rekabet ihlali bulgularına erişerek teşebbüsler hakkında önaraştırma ve soruşturmalara zemin oluşturan yerinde inceleme yapma yetkisi 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (“4054 sayılı Kanun”) 15. maddesinde düzenlenir. Kılavuz ile getirilen değişiklikle Kurul’a, teşebbüse ait veri bulunduran her türlü dijital ortamda incelemede bulunma ve elde edilen verileri kopyalama imkanı tanınır. Çeşitli Kurul kararlarında Kurul’un teşebbüs çalışanlarının özel cep telefonlarında arama yapma yetkisi bahse konu düzenlemeye dayandırılır.

Yerinde incelemenin doğası gereği habersiz yapılması gerekse de, “baskın” olarak gerçekleştirilen bir inceleme sırasında kişilerin özel cep telefonlarında yer alan bilgilerinin kişilerin düştüğü panik haliyle silinmesi durumunda dahi Kurul tarafından 4054 sayılı Kanun’un 16.maddesine dayanarak teşebbüs hakkında yıllık cirosunun binde beşi oranında idari para cezası uygulanan kararlar mevcuttur.

Yerinde İncelemenin Engellenmesine İlişkin Kurul Kararı

Kurul tarafından işgücü piyasasına yönelik yürütülen soruşturma kapsamında Sahibinden Bilgi Teknolojileri Pazarlama ve Ticaret A.Ş.’nin (“Sahibinden”) şirket merkezinde gerçekleştirilen yerinde incelemede teşebbüsün yetkililerinden elde edilen iki adet mobil cihazda Whatsapp uygulmasında yer alan birtakım yazışmaların silindiği tespit edilir. Yapılan teknik incelemeler sonucunda bir teşebbüs yetkilisine ait mobil cihazda veri silindiği tespit edilmekle birlikte silme işleminin inceleme günü yapılmadığının anlaşılması üzerine söz konusu silme işleminin yerinde incelemenin engellenmesi fiilini oluşturmadığı değerlendirilir. Bununla birlikte, mobil cihazı elde edilen diğer teşebbüs yetkilisinin “HRBP" ve "HRBP'lerle" isimli Whatsapp gruplarında yer alan yazışmaları “Sohbeti Temizle” işlemiyle sildiği ve silme işleminin yerinde incelemeye başlandıktan sonra gerçekleştiği tespit edilir.Teşebbbüs yetkilisi tarafından silinen yazışmalara başka bir teşebbüs yetkilisinin mobil cihazından ulaşılmıştır. Buna rağmen Kurul tarafından meslek personelinin yerinde incelemede elde etmesi olası delil ve bulgulara erişiminin zorlaştırılması ve engellenmesi gerekçesiyle teşebbüs hakkında idari para cezasına hükmedilir.

Ankara II. İdare Mahkemesi Tarafından Yapılan Değerlendirme

Anılan Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada mahkeme, Kurul’un yerinde inceleme yetkisinin teşebbüslere haber verilmeksizin, ansızın ve süratli kullanılması gerektiğini kabul etmekle birlikte idarenin idari yaptırım kararını veririken somut bilgi ve belgelere dayanması gerektiğini değerlendirir. Bu doğrultuda mahkeme Kurul tarafından para cezasına hükmedilmesini gerektiren eylemin tüm unsurlarıyla ortaya konulması gerektiğini vurgular. Burada önemle belirtilmesi gereken mahkemenin kararında teşebbüs yetkilisi tarafından mobil cihazında inceleme başladıktan sonra silme işleminin gerçekleştirildiği değerlendirilirken, teşebbüsün incelemeye başlanmadan önce çalışanlarına "Bugün mesai saatleri içerisinde Rekabet Kurumu uzmanları, resmi bir inceleme yapacaktır. Bu doğrultuda 'e-postalarınızı ve telefon yazışmalarınızı' silmemenizi önemle rica ederiz” şeklinde mail atarak kayıtlarının silinmemesi ve istenen her türlü belgenin görevlilere verilmesi hususunda bilgilendirme yapmasının mahkeme nezdinde olumlu değerlendirilmesidir. Mahkeme tarafından yapılan değerlendirmede teşebbüs yetkilisi tarafından silinen yazışmalara diğer çalışanların telefonlarından ulaşılması ve silinen yazışmaların teşebbüse ilişkin olmadığı dikkate alınarak, eylemin idari para cezasına dayanak oluşturmadığı kanaatine varılır. Bununla birlikte teşebbüsün delil karatmaya yönelik bir eylemde bulunduğuna dair somut bilgi ve belgeye ulaşılmadığından hareketle mahkeme Kurul’un idari para cezasının davacı şirket açısından telafisi güç veya imkansız bir zarar doğuracağı sebebiyle idarenin kararına karşı yürütmenin durdurulmasına karar verir.

Sonuç

Uygulamada ve yargı kararlarında çalışanların yerinde inceleme sırasında mobil cihazlarında yapılan her türlü silme işleminin adli bilişim yöntemleriyle geri getirilse dahi yerinde incelemenin geciktirilmesi ve görevli meslek personelinin olası delillere erişiminin engellendiği gerekçesiyle teşebbüslere sık sık idari yaptırım uygulandığı görülür. Kurul çeşitli kararlarında bu hususta silinen verilere başka yöntemlerle ulaşılmış olmasının yerinde incelemenin engellenmesi/zorlaştırması niteliğine bir etkisi bulunmadığını değerlendirir. Kurul böyle bir durumun kabulü halinde silinen verilerin adli bilişim yöntemleriyle tespit edilememesi halinde teşebbüsler bakımından bir ödüllendirmenin söz konusu olabileceğini kabul eder.[3]

Kurul’un yerinde inceleme yetkisi 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin ortaya konulmasında faydalanılan en önemli araçlardan biridir. Bununla birlikte orantılılık ve hukuki belirlilik ilkeleri gereğince idarenin işlemlerini somut bilgi ve belgelere dayandırması ve meşru hedefe ulaşmada mümkün olan en hafif şiddetteki önleme başvurması yükümlülüğü bakımından söz konusu karar bu konuda verilmiş önceki idari yargı kararlarından farklılaşır. Ankara II. İdare Mahkemesi kararına karşı her ne kadar yargı yolu açık olsa da idarenin yerinde inceleme yetkisinin sınırlarının çizilmesi bakımından anılan karar önem arz eder.

Kaynakça

Bu makalenin tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın bu makale kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz, yayımlanamaz, dağıtılamaz veya başka bir suretle yayılamaz. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın oluşturulan içerikler takip edilmekte olup, hak ihlalinin tespiti halinde yasal yollara başvurulacaktır.

Diğer İçerikler

Fransız Rekabet Otoritesi’nin Meta Taahhüt Kararı
Hukuk Postası
Fransız Rekabet Otoritesi’nin Meta Taahhüt Kararı

Fransız Rekabet Otoritesi (Autorité de la Concurrence), çevrimiçi reklamcılık sektörüne ilişkin olarak Criteo SA’nın (“Criteo”) şikayeti üzerine başlatılan rekabet hukuku incelemesi çerçevesinde, Fransa pazarındaki rekabetçi endişeleri ortadan kaldırmak amacıyla Meta Platforms Inc., Meta Platforms Ireland Ltd...

Rekabet Hukuku 31.07.2022
Karşılaştırmalı Hukuk Çerçevesinde Hub and Spoke Karteli
Hukuk Postası
Karşılaştırmalı Hukuk Çerçevesinde Hub and Spoke Karteli

Türk rekabet hukuku bakımından görece yeni bir ihlal türü olan hub and spoke karteli, bir pazarda yatay düzeydeki faaliyetleri ile tedarikçi veya perakendeci seviyesinde rakip olan iki bağımsız teşebbüsün, üretim veya dağıtım zincirinin farklı bir seviyesinde faaliyet gösteren bir başka teşebbüs aracılığıyla...

Rekabet Hukuku Nisan 2022
Türk Rekabet Hukukunda İlk Uzlaşma Kararı
Hukuk Postası
Türk Rekabet Hukukunda İlk Uzlaşma Kararı

Uzlaşma mekanizması, Türk rekabet hukuku uygulamasına henüz yeni girmiştir. İlgili mekanizma 16.06.2020 tarihinde 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’da (“Kanun”) yapılan değişiklikle yürürlüğe konmuş olup, yalnızca iki yıldan az bir süredir uygulamadadır...

Rekabet Hukuku Nisan 2022
E-Pazaryeri Platformları Sektör İncelemesi Nihai Raporu’nun Getirdikleri
Hukuk Postası
E-Pazaryeri Platformları Sektör İncelemesi Nihai Raporu’nun Getirdikleri

E-pazaryeri platformları, ekonomiden aldıkları pay ve büyüme hızlarındaki artış nedeniyle dünya üzerindeki birçok rekabet otoritesinin olduğu gibi Rekabet Kurumu’nun (“Kurum”) da merceği altındadır. Kurum’un e-pazaryeri platformları hakkındaki inceleme sürecinin ilk adımı...

Rekabet Hukuku Nisan 2022
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’e Getirilen Değişiklikler
Hukuk Postası
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’e Getirilen Değişiklikler

4 Mart 2022 tarihli ve 31768 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’de Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ (“Değişiklik Tebliği”) ile Rekabet Kurulu’ndan (“Kurul”) izin alınması gereken işlemlere ilişkin...

Rekabet Hukuku Mart 2022
Çevrimiçi Satışlara Yeni Bir Bakış: Rekabet Kurulu’nun BSH Kararı
Hukuk Postası
Çevrimiçi Satışlara Yeni Bir Bakış: Rekabet Kurulu’nun BSH Kararı

Rekabet Kurulu’nun (“Kurul”) BSH Ev Aletleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (“BSH”) tarafından yetkili bayilerinin çevrimiçi pazaryerleri üzerinden satış yapmasının yasaklanması uygulamasına menfi tespit veya muafiyet tanınması talebini değerlendirdiği gerekçeli kararı yayınlandı...

Rekabet Hukuku Mart 2022
E-Pazaryeri Platformları Sektör İncelemesi Ön Raporu Bölüm 2: “Şahmaran’ın Hikayesi”
Hukuk Postası
E-Pazaryeri Platformları Sektör İncelemesi Ön Raporu Bölüm 2: “Şahmaran’ın Hikayesi”

Bir Mezopotamya efsanesi olan Şahmaran’ın Tarsus’ta geçtiği varsayılır. Efsaneye göre yılanların şahı, ölümsüz ve bilge “Şahmaran”dır. Şahmaran, yılanları ile birlikte mağarasında yaşayan güzel bir kadın olarak anlatılır. Yerin yedi kat altında yaşar, gövdesi yılan, başı...

Rekabet Hukuku Şubat 2022
Rekabet Hukuku Çerçevesinde Online Satışlar
Hukuk Postası
Rekabet Kurulu’nun Zincir Marketler ve Tedarikçileri Hakkındaki Kararı
Hukuk Postası
Rekabet Kurulu’nun Zincir Marketler ve Tedarikçileri Hakkındaki Kararı

COVID-19 salgını sürecinde, perakende gıda ve temizlik ürünleri ticareti ile iştigal eden zincir marketler ile üretici ve toptancı seviyesindeki tedarikçi teşebbüslerin fiyatlama davranışlarındaki rekabetçi endişeler nedeniyle Rekabet Kurumu...

Rekabet Hukuku Ocak 2022
Rekabet Kurulu’nun Güncel Kararları Işığında Yerinde İncelemeler
Hukuk Postası
Rekabet Kurulu’nun Güncel Kararları Işığında Yerinde İncelemeler

Rekabet Kurulu’nun (“Kurul”) son dönemde yayınlanan kararlarına bakıldığında, yerinde incelemenin engellenmesi veya zorlaştırılmasına ilişkin verilen kararların sayısında geçmişe kıyasla önemli bir artış olduğu gözlemlenir. Bu durum, Kurul kararlarına da yansıdığı üzere...

Rekabet Hukuku Aralık 2021
Avrupa Komisyonu’ndan Bankalara Kartel Cezası
Hukuk Postası
Avrupa Komisyonu’ndan Bankalara Kartel Cezası

Avrupa Komisyonu, 2019 yılından bu yana Credit Suisse, UBS, Barclays, RBS ve HSBC’nin döviz spot ticaret (spot trading - Forex) piyasasındaki danışıklı davranışlarını soruşturuyordu. Komisyon, 02.12.2021 tarihli son basın açıklaması ile soruşturmanın sonuçlandığını duyurdu...

Rekabet Hukuku Aralık 2021
Hub and Spoke Kartelleri
Hukuk Postası
Hub and Spoke Kartelleri
Rekabet Hukuku Kasım 2021
E-Pazaryeri Platformları Sektör İncelemesi Ön Raporu Bölüm 1: “Kaptan bir cisim yaklaşıyor”
Hukuk Postası
E-Pazaryeri Platformları Sektör İncelemesi Ön Raporu Bölüm 1: “Kaptan bir cisim yaklaşıyor”

Son yıllarda rekabet hukuku alanındaki değişim tam anlamıyla baş döndürücü. Özellikle dijitalleşme rekabet hukuku kurallarının adeta yeniden yazılmasını gerektiriyor. Rekabet hukuku e-ticaret ve dijital platformlar konusundaki tüm arayışların merkezinde...

Rekabet Hukuku Kasım 2021
Rekabet Hukukunda İhtiyati Tedbir: Türk Rekabet Kurulu’nun Perakendeciler, WhatsApp ve Trendyol Kararları
Hukuk Postası
Rekabet Hukukunda İhtiyati Tedbir: Türk Rekabet Kurulu’nun Perakendeciler, WhatsApp ve Trendyol Kararları

Rekabet Hukukunda İhtiyati Tedbir: Türk Rekabet Kurulu’nun Perakendeciler, WhatsApp ve Trendyol Kararları

Rekabet Hukuku Ekim 2021
Uzlaşma Yönetmeliği Yürürlüğe Girdi
Hukuk Postası
Uzlaşma Yönetmeliği Yürürlüğe Girdi
Rekabet Hukuku Temmuz 2021
İnsan Kaynakları Uygulamalarındaki Rekabet Hukuku Endişeleri
Hukuk Postası
Rekabet Kurulu’nun Yeni Kartel Kararı
Hukuk Postası
Rekabet Kurulu’nun Yeni Kartel Kararı
Rekabet Hukuku Eylül 2020
Yerinde İncelemelere İlişkin Hukuki Zemin Hazırlanması
Hukuk Postası
Rekabetin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklikler
Hukuk Postası
Sahibindencom Dosyası; Bir Zümrüdü Anka Hikayesi
Hukuk Postası
Rekabet Kurulu’nun Nihai ve Ara Kararları
Hukuk Postası
Facebook Dosyasında İkinci Perde
Hukuk Postası
Facebook Dosyasında İkinci Perde
Rekabet Hukuku Eylül 2019
Avrupa Komisyonu’nun Spot Döviz Ticareti Karteli Kararları
Hukuk Postası
Rekabet Kurumu’nun 12 Banka Kararında Beklenen İkinci Yarı
Hukuk Postası
Rekabet Kurulu’nun Sahibinden.com Kararı
Hukuk Postası
Rekabet Hukukunda Yeni Ufuklar; Dizel Emisyon Skandalı
Hukuk Postası
Rekabet Hukukunda Dosyaya Giriş Hakkı Uygulamaları
Hukuk Postası
Türk Bira Pazarında Kartlar Yeniden Dağıtılıyor
Hukuk Postası
Rekabet Kurulu’nun Trafik Sigortası Kararı
Hukuk Postası
Coty Kararı Işığında Seçici Dağıtım Sistemleri
Hukuk Postası
Aşırı Fiyatlama
Hukuk Postası
Aşırı Fiyatlama
Rekabet Hukuku Haziran 2017
Amazon Kararı ve E-Kitap Taahhütleri
Hukuk Postası
Amazon Kararı ve E-Kitap Taahhütleri
Rekabet Hukuku Haziran 2017
Booking.com Kararı
Hukuk Postası
Booking.com Kararı
Rekabet Hukuku Ocak 2017
Fiyat / Marj Sıkıştırması
Hukuk Postası
Fiyat / Marj Sıkıştırması
Rekabet Hukuku Kasım 2016
Elektrik Dağıtım Sektöründe Güncel Sorunlar: ELDER Kararı
Hukuk Postası
Rekabet Hukuku Çerçevesinde Azinlik Hisse Devirleri
Hukuk Postası
Etkilenen Pazar
Hukuk Postası
Etkilenen Pazar
Rekabet Hukuku Ağustos 2015

Yaratıcı hukuk çözümleri için iletişime geçin.