Anonim Şirketlerin Yönetim Kurulunda Değişiklikler

Mart 2011
% 0

Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun (“Yeni TTK”) anonim şirketlere ilişkin hükümleri bakımından önemli değişikliklere uğrayan bölümlerinden biri de, Yönetim Kurulu’na (“YK”) ilişkin hükümlerdir. Yeni TTK kapsamında kurumsal yönetim ilkelerinin en çok etkilediği organ, YK oldu. YK, yapısal ve işlevsel yönden yeni hükümlerle düzenledi. Profesyonel yönetim ve şeffaflığı sağlamaya yönelik düzenlemeler getirildi. Bunların yanı sıra, YK’nın işleyişini kolaylaştıracak hükümler, kanun kapsamına alındı.

Yönetim Kurulunun oluşumu

Yeni TTK’nın YK’nın oluşumu konusunda öngördüğü yeniliklerden ilki, yürürlükteki Türk Ticaret Kanunu (“TTK”) kapsamındaki YK’nın en az üç üyeden oluşması yönündeki zorunluluğun kaldırılması oldu. Tek kişilik anonim şirket kurulabilmesi imkânı ile paralel olarak, Yeni TTK m. 359/1 uyarınca, tek kişilik YK oluşturulması da mümkün hale geldi. Ayrıca, temsile yetkili en az bir üyenin yerleşme yerinin Türkiye’de bulunması ve Türk vatandaşı olması şartı öngörüldü. YK üyelerinin pay sahibi olmaları yönündeki zorunluluk kaldırıldı. 

YK’nın daha nitelikli üyelerden oluşmasını temin etmek amacıyla, YK üyelerinin en az dörtte birinin yüksek öğrenim görmüş olması şartı öngörüldü. Bununla beraber; söz konusu şart, tek kişilik YK’lar bakımından uygulanmaz.

Yeni TTK’nın öngördüğü bir başka yenilik, belirli pay ve pay sahibi gruplarına ve azlığa YK’da temsil edilme hakkı tanınması oldu. Yeni düzenleme ile; kârda, oyda, tasfiye payında veya herhangi bir malvarlığı hakkında imtiyazlı olan bir pay grubuna YK’da temsil hakkı tanınmasına olanak sağlandı. Söz konusu olanak, TTK’da öngörülmemekte olup, Yargıtay içtihatları uyarınca uygulama alanı bulur. Yargıtay’ın yerleşik içtihadı “grup imtiyazı”nın tanınması yönünde olduğundan, Yeni TTK’nın mevcut Yargıtay uygulamasını kanun kapsamına aldığı görülür. 

Tüzel kişilerin yönetim kurulu üyesi olabilme imkânı

TTK uyarınca, ancak gerçek kişiler YK üyesi olabilir. Tüzel kişiler YK üyesi olamadığından; tüzel kişileri temsil etmek üzere gerçek kişiler belirlenir ve YK üyeliği sıfatı da bu gerçek kişilere ait olur. Yeni TTK ile, tüzel kişilerin de YK üyesi olabilmesi imkânı sağlandı. Böylece, tüzel kişilerin YK üyesi olarak sorumlu tutulmalarının önü açılmış oldu. Mevcut düzenlemede, YK üyesi sıfatı tüzel kişinin temsilcisinin üzerinde olduğundan, tüzel kişilerin YK üyesi olarak sorumluluğuna gidilemez. Bu durum, mali açıdan kuvvetli tüzel kişilerin sorumlu tutulamaması şeklinde bir olumsuz uygulamaya yol açabilir. Yeni düzenleme ile, YK üyesi sıfatı tüzel kişide olduğundan, sorumluluk da yine tüzel kişide kalır. Ancak, tüzel kişi YK toplantılarına bizzat katılamayacağından, toplantılara tüzel kişiyi tarafından atanan bir gerçek kişi katılır.

Yönetim Kurulu toplantıları

YK’nın toplantı ve karar yeter sayıları, TTK’nın 330. maddesinde düzenlenir. Söz konusu madde, toplantı yeter sayısı bakımından “yarıdan bir fazla” ifadesini kullandığından, karışıklıklara neden olurdu. Bu karışıklıklar, Yeni TTK’nın 390. maddesi ile giderildi. İlgili maddede, “yarıdan bir fazla” ifadesi yerine, “üye tam sayısının çoğunluğu” ifadesi kullanıldı. Böylece, üye sayısı tek sayı olan YK’lar bakımından doğabilecek karışıklıkların önüne geçildi.

Toplantı yapılmadan, belli bir karar metninin YK üyeleri arasında dolaştırılması ve YK üyeleri tarafından imzalanması yoluyla alınan kararlar bakımından mevcut olan belirsizlik, ortadan kaldırıldı. TTK’daki düzenleme, YK üyelerinin imzalarının aynı kâğıtta bulunmasının gerekip gerekmediği konusunda açık değildi. Yeni TTK; imzaların aynı kâğıtta yer almasının gerekmediğini açıkça belirtti, fakat YK üyeleri tarafından imzalanan tüm metinlerin karar defterine yapıştırılması zorunluluğunu getirdi.  

Yeni TTK’nın teknolojik gelişmelere uyum sağlama amacı, YK’nın elektronik ortamda toplantı yapabilme imkânı ile somutlaştırıldı. Yeni TTK m.1527 ile YK toplantılarının tamamen elektronik ortamda yapılması veya bazı üyelerin fiziken mevcut bulundukları bir toplantıya bir kısım üyelerin elektronik ortamda katılması yoluyla düzenlenmesi imkanı getirildi. Böylece, YK üyeleri fiziki olarak aynı ortamda bulunmayan anonim şirketler bakımından kolaylık sağlanmış oldu. Elektronik ortamda toplantı yapılabilmesi, esas sözleşmede bu yönde bir düzenlemenin bulunması şartıyla mümkündür. Söz konusu toplantılarda, kanunda veya esas sözleşmede öngörülen toplantı ve karar yeter sayılarına uyulması şarttır.

Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri

Yeni TTK ile, yönetim hakkı ile temsil yetkisi birbirinden ayrıldı. Yönetim hakkının devrinin, ancak esas sözleşmede öngörülmek suretiyle gerçekleştirilebileceği ve gerekli düzenlemelerin bir iç yönerge ile yapılacağı hükme bağlandı. Böylece, YK üyelerinin, executive (yürütme yetkisini haiz olan) ve non-executive (yürütme yetkisini haiz olayan) YK üyeleri olarak iki gruba ayrılması imkânı getirildi. Yeni TTK ile, tüm YK üyelerinin non-executive konuma geçebileceği esnek bir rejim benimsendi. 

YK’ya, faaliyetlerin gidişini izlemek, kendisine sunulacak konularda rapor hazırlamak, kararlarını uygulatmak veya iç denetim amacıyla komiteler ve komisyonlar kurabilme imkânı tanındı. Böylece, YK’nın daha profesyonel bir şekilde işlemesi sağlandı.

Yeni TTK m.375 aracılığıyla, YK’nın devredilemez görev ve yetkileri açıkça sayıldı. Bu madde kapsamında kalan yetkilerin, bizzat YK tarafından kullanılması şartı açıkça öngörüldü. Dolayısıyla, söz konusu maddedeki yetkilerin komisyonlara devredilmesi de mümkün değildir.

Komitelere ilişkin düzenlemeler kapsamında, “riskin erken saptanması ve yönetimi komitesi” adı altında yeni bir kurum düzenlendi. Bu komitenin kurulması, şirketin varlığını, gelişmesini ve devamını tehlikeye düşüren sebeplerin erken teşhisi, bunun için gerekli önlemler ile çarelerin uygulanması ve riskin yönetilmesi amaçlarıyla öngörüldü. Bu komite, pay senetleri borsada işlem gören şirketlerde zorunlu olarak, diğer şirketlerde ise denetçinin gerekli görmesi halinde kurulur. Bu komite tarafından, iki ayda bir raporlar düzenlenerek YK’ya sunulur, raporların bir örneği de denetçilere ibraz edilir. 

Yönetim Kurulu üyelerinin sorumluluğu

“Ultra vires” ilkesinin yumuşatılması ile beraber, YK üyelerinin sorumluluğu kapsamında da önemli değişiklikler oldu. Yeni TTK m.371/2 uyarınca, temsile yetkili olanların, üçüncü kişilerle, işletme konusu dışında yaptığı işlemler de şirketi bağlar. Ancak, üçüncü kişinin işlemin işletme konusu dışında bulunduğunu bildiği veya bilebilecek durumda bulunduğu ispat edildiği takdirde, şirket işlemle bağlı olmaz. Ayrıca, şirket esas sözleşmesinin ilan edilmiş olması, bu hususun ispatı açısından, tek başına yeterli değildir. Şirketin amaç ve konu maddesi dışında kalan işlemler bakımından şirket, işlemi yapan YK üyesine rücu edebilir. Dolayısıyla, amaç ve konu maddesi, şirketin rücu hakkının sınırlarını belirlemesi konusunda etkili hale geldi.

YK üyelerinin özen borcu açıkça ifade edildi; “görevlerini tedbirli bir yöneticinin özeniyle yerine getirme” ölçüsü benimsendi. Şirketin menfaatlerini dürüstlük kurallarına uyarak gözetmek yükümlülüğü getirilerek, sadakat borcu açıkça öngörüldü.

YK üyelerinin sorumluluğu bakımından hâkim olan teselsül sistemi değişikliğe uğrayarak “farklılaştırılmış teselsül” sistemi benimsendi. Yeni sistem uyarınca, birden çok YK üyesinin aynı zararı tazminle yükümlü olduğu durumlarda, üyelerden her birinin kusuruna ve durumun gereklerine göre, zararın şahsen kendisine yükletilebildiği ölçüde diğerleriyle birlikte müteselsilen sorumlu olması söz konusu olur. YK üyeleri tarafından verilen zararlar, müteselsil sorumlular tarafından birlikte verilen zararlar ve üyelerin kişisel olarak sorumlu oldukları zararlar olarak farklı farklı değerlendirildi. Böylece, birlikte verilen zarar ve tek başına verilen zarar ayrımı yapılarak, farklı tazminat yükümlüsü gruplar ortaya çıkabilir.

Sorumluluğa ilişkin düzenlemeler kapsamında son olarak, YK üyelerinin görevleri sırasında oluşan zararlar nedeniyle sigortalanmaları imkânı, kanun kapsamında düzenlendi. Yeni TTK m.361 uyarınca, YK üyelerinin, görevlerini yaparken kusurlarıyla şirkete verebilecekleri zarar, şirket sermayesinin %25’ini aşan bir bedelle sigorta ettirilmiş ise, bu husus halka açık şirketlerde Sermaye Piyasası Kurulu’nun ve ayrıca pay senetleri borsada işlem görüyorsa borsanın bülteninde duyurulur ve kurumsal yönetim ilkelerine uygunluk değerlendirmesinde dikkate alınır.

Sonuç

Yeni TTK kapsamında, YK’ya ilişkin temel ve önemli değişikliklere yer verildi. YK üyelerinin belli bir eğitim düzenine sahip olması, komitelerle çalışmasına olanak sağlanması gibi hükümlerle, YK’nın profesyonelleşmesinin önü açıldı. Sorumluluk hükümlerindeki değişiklikler ve sorumluluk sigortası aracılığıyla, TTK’nın sorumluluk siteminde köklü değişiklikler yapıldı. Toplantı yeter sayısının açıklığa kavuşturulması, devredilemeyen yetkilerin sayılması gibi hükümlerle, pratikte görülmekte olan sorunların önlenmesi yolunda önemli adımlar atıldı. Bu değişikliklerin, YK’nın işleyişini kolaylaştıracağı, daha profesyonel ve şeffaf bir yönetime olanak sağlayacağı ve TTK döneminde ortaya çıkan sorunları ortadan kaldırmaya yardımcı olacağı kuşkusuzdur. 

Bu makalenin tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın bu makale kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz, yayımlanamaz, dağıtılamaz veya başka bir suretle yayılamaz. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın oluşturulan içerikler takip edilmekte olup, hak ihlalinin tespiti halinde yasal yollara başvurulacaktır.

Diğer İçerikler

Hukuk Postası
Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Karayolu ile Eşya Taşıması

Türkiye 7 Aralık 1993 tarihli 3939 sayılı Kanun ile Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı için Mukavele Sözleşmesi’ne (“CMR”) katılmayı uygun buldu ve CMR Türkiye’de 31 Ekim 1995 tarihinde yürürlüğe girdi. CMR’nin 1/1 maddesi uyarınca, tarafların tabiiyeti ve ikamet yerinden bağımsız olarak...

Ticaret Hukuku Ağustos 2017
Hukuk Postası
Adi Ortaklıklar

Türk hukukunda adi ortaklıklar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (“TBK”) 620 ve devamı maddelerinde düzenlenir. Adi ortaklık sözleşmesi, iki veya daha fazla kişinin emeklerini veya mallarını ortak bir amaca (nihai olarak kazanç elde etme amacına) ulaşmak üzere...

Ticaret Hukuku Nisan 2014
Hukuk Postası
Tüzel Kişilerin Tabiyeti
Ticaret Hukuku Ekim 2012
Hukuk Postası
Genel Kurul Kararlarının İptal Nedeni Olarak Örtülü Kazanç Aktarımı

Anonim şirketlerde örtülü kazanç aktarımı, geniş anlamda şirket malvarlığının ilişkili taraflara aktarılmasını konu alan ve birçok farklı görünümü barındıran bir kavram olarak karşımıza çıkar. Sermaye piyasaları hukukunda kanun seviyesinde ve...

Ticaret Hukuku Şubat 2022
Hukuk Postası
Türk ve Alman Hukukunda Elektronik İmza
Ticaret Hukuku Aralık 2021
Hukuk Postası
Bilgi Sistemleri Yönetimi
Ticaret Hukuku Mart 2018
Hukuk Postası
Genel Kurul Çağrı Davaları
Ticaret Hukuku Ağustos 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Taşıyanın Hapis Hakkı
Ticaret Hukuku Haziran 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Oy Hakkının Donması
Ticaret Hukuku Temmuz 2020
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Veto Hakkı
Ticaret Hukuku Ağustos 2020
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemi Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2020
Hukuk Postası
Rehinli Anonim Şirket Payının Devri
Ticaret Hukuku Mart 2020
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hacizli Payların Devri
Ticaret Hukuku Temmuz 2019
Hukuk Postası
Yönetim Kurulunda Temsil Edilme İmtiyazı
Ticaret Hukuku Mayıs 2019
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Organların Eksikliği
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Futbol Kulüplerinin Şirketleşmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
2016 York Anvers Kuralları
Ticaret Hukuku Mart 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Teknik İflasta Yenilikler
Ticaret Hukuku Eylül 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Primli Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2018
Hukuk Postası
Taksitle Satış Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Temmuz 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Haziran 2018
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemilerin İhtiyati Haczi
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Güncellenmiş FIDIC Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Nisan 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Türkiye’deki Hisse Opsiyon Planları
Ticaret Hukuku Haziran 2017
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Oy Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Mayıs 2017
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Rüçhan Hakkı
Ticaret Hukuku Nisan 2017
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sermayenin Kaybı
Ticaret Hukuku Eylül 2015
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Kefil Olma Ehliyeti
Ticaret Hukuku Şubat 2015
Hukuk Postası
Acentenin Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Ticaret Hukuku Aralık 2014
Hukuk Postası
Özel Denetim İsteme Hakkı
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Pay Devri mi, Malvarlığı Devri mi?
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Haklı Sebeple Fesih
Ticaret Hukuku Eylül 2014
Hukuk Postası
Sermaye Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2014
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şarta Bağlı Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Mart 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketin Haklı Sebeple Feshi
Ticaret Hukuku Şubat 2014
Hukuk Postası
Hâkimiyet Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Ocak 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil Yetkisi
Ticaret Hukuku Aralık 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Paysahipleri Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Kasım 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şubeler Ve İrtibat Büroları
Ticaret Hukuku Ağustos 2013
Hukuk Postası
TTK Hükümleri Uyarınca Ön Şirket
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirkette Çıkma Ve Çıkarılma
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletmenin Tür Değiştirmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticaret Sicili Yönetmeliği
Ticaret Hukuku Ocak 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Finansal Kiralama Sözleşmesi
Ticaret Hukuku Aralık 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kar Payı Avansı
Ticaret Hukuku Eylül 2012
Hukuk Postası
Ticaret Şirketlerinin Bakanlıkça Denetimi
Ticaret Hukuku Ağustos 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sona Erme Ve Tasfiye
Ticaret Hukuku Haziran 2012
Hukuk Postası
Yeni TTK’da Finansal Yardım Yasağı
Ticaret Hukuku Nisan 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kurumsal Yönetim İlkeleri
Ticaret Hukuku Mart 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Kuruluşunda Yenilikler
Ticaret Hukuku Şubat 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil ve İlzam
Ticaret Hukuku Ocak 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletme Rehninde Güncel Sorunlar
Ticaret Hukuku Kasım 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Faturaya Konan Vade Farkı Kaydı
Ticaret Hukuku Haziran 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlere Kayyum Atanması
Ticaret Hukuku Şubat 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Çeklerde Sil Baştan
Ticaret Hukuku Aralık 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde İmtiyazlı Paylar
Ticaret Hukuku Haziran 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Ücret
Ticaret Hukuku Mayıs 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Süre
Ticaret Hukuku Nisan 2009
Hukuk Postası
Çek Hukukunda İki Yenilik
Ticaret Hukuku Şubat 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Denetiminde Yeni Düzen
Ticaret Hukuku Şubat 2009

Yaratıcı hukuk çözümleri için iletişime geçin.