Ödeme Hizmeti Veren Kuruluşların Faaliyet İzni Ve Kurumsal Yönetimine İlişkin Düzenlemeler

Nisan 2015 Selen Öztürk
% 0

Giriş

Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödem Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları hakkında Kanun[1] (“Ödeme Hizmetleri Hakkında Kanun”) ile buna bağlı olarak çıkarılan Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Kuruluşları ve Elektronik Para Kuruluşları hakkında Yönetmelik[2] (“Ödeme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik”) Türkiye’de faaliyet gösteren ödeme kuruluşlarının ve elektronik para kuruluşlarının faaliyetleri ile ödeme hizmetleri ve elektronik para ihracına ilişkin usul ve esasları düzenler. Gelişen bilgi sistemleri dünyasında ödeme hizmetlerinin düzenlenmesi önem taşımaktadır. Türkiye de bu gelişmelere ayak uydurmak adına yakın zamanda ödeme hizmetlerine ilişkin hukuki düzenlemelere gitmiştir. Ödeme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik faaliyet iznine tabi işlemler, kurumsal yönetim, fonlara ilişkin düzenlemeler, akdedilebilecek sözleşmeler gibi detaylı konuları içermektedir. Bu makalede ise ödeme kuruluşlarının alması gereken faaliyet izni ile ödeme kuruluşlarının uyması gereken kurumsal yönetim ilkeleri incelenecektir.

Ödeme Hizmeti ve Ödeme Kuruluşları

Ödeme Hizmetleri Hakkında Kanun’un 12. Maddesi uyarınca (i) ödeme hesabına para yatırılması ve ödeme hesabından para çekilmesine imkan veren hizmetler de dâhil olmak üzere ödeme hesabının işletilmesi için gerekli tüm işlemler, (ii) ödeme hizmeti kullanıcısının ödeme hizmeti sağlayıcısı nezdinde bulunan ödeme hesabındaki fonun aktarımını içeren doğrudan borçlandırma işlemi, ödeme kartı ya da benzer bir araçla yapılan ödeme işlemi ile düzenli ödeme emri dâhil para transferleri, (iii) ödeme aracının ihraç veya kabulü, (iv) para havalesi, (v) gönderen tarafından ödeme işleminin yapılmasına ilişkin onayın bilişim veya elektronik haberleşme cihazı aracılığıyla verildiği ve ödemenin bir bilişim veya elektronik haberleşme işletmecisine yapıldığı ödeme işlemi ve (vi) fatura ödemelerine aracılık edilmesine yönelik hizmetler ödeme hizmeti olarak değerlendirilir.

Ödeme Hizmetleri Hakkında Kanun’un 13. Maddesinde ödeme hizmeti sağlayabilecek kurumlar sınırlı olarak sayılır. Buna göre bankalar, elektronik para kuruluşları ve ödeme kuruluşları dışındaki kuruluşlar ödeme hizmeti sağlayamaz.

 

Kuruluşlarının Yerine Getirmesi Gereken Koşullar

Ödeme hizmetleri alanında faaliyette bulunacak kuruluşların bu kapsamda yerine getirmeleri gereken belirli şartlar bulunur. Bu şartlar Ödeme Hizmetleri Hakkında Kanun’un 14. Maddesinde belirtilir. Buna göre ödeme kuruluşunun (i) anonim şirket şeklinde kurulması, (ii) sermayesinde yüzde on ve üzerinde paya sahip olanların ve kontrolü elinde bulunduranların 5411 sayılı Bankacılık Kanununda banka kurucuları için aranan nitelikleri haiz olması, (iii) pay senetlerinin nakit karşılığı çıkarılması ve tamamının nama yazılı olması, (iv) nakden ve her türlü muvazaadan ari ödenmiş sermayesinin yalnızca fatura ödemelerine aracılık edilmesine yönelik hizmetler yapan kuruluşlar için en az bir milyon Türk Lirası, diğer ödeme kuruluşları için ise en az iki milyon Türk Lirası olması, (v) ilgili işlemleri gerçekleştirebilecek yönetim, yeterli personel ve teknik donanıma sahip olması ve ilgili birimleri oluşturması, (vi) ödeme hizmetleri kapsamında yürütülecek faaliyetlerin sürekliliğine ve ödeme hizmeti kullanıcılarına ilişkin fon ve bilgilerin güvenliğine ve gizliliğine dair gerekli tedbirleri alması ve (vii) Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nun (“Kurum”) denetimini engellemeyecek şeffaf ve açık bir ortaklık yapısı ve organizasyon şemasına sahip olması gerekir.

Bu koşulları sağlayan kuruluşlar ödeme hizmeti yapabilmek amacıyla faaliyet izni başvurusunda bulunurlar. Faaliyet izni başvurusu kabul edilen kuruluşlar ise ödeme kuruluşu olarak faaliyette bulunmaya hak kazanır ve faaliyet izni verilmesine ilişkin karar Resmi Gazete’de yayımlanır.

Faaliyet İzni Başvurusu

Türkiye’de ödeme hizmetleri alanında faaliyette bulunmak isteyen ödeme kuruluşları bu bağlamda Kurum’a faaliyet izni başvurusunda bulunmalıdır. Faaliyet izni başvurusunda Kurum’a sunulacak belgeler Ödeme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik m. 8’de detaylı olarak açıklanmakla birlikte sunulacak belgelerin hem faaliyet başvurusunda bulunan şirket hem de şirketin doğrudan ve dolaylı olarak yüzde on ve üzeri paya sahip tüzel kişi ve gerçek kişi ortakları için de sunulması gerekir. Bu belgeler genel olarak şirketlerin müflis olmadığına, vergi ve prim borcu bulunmadığına, belirli suçlardan hüküm giymediğine dair belgeler ve şirketin sermayesine ilişkin sunulan belgelerdir.

Buna ek olarak, Ödeme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik faaliyet izni başvurusunda bulunan şirketin doğrudan ve dolaylı olarak yüzde on ve üzeri paya sahip ortakları ile kontrolü elinde bulunduran ortaklarının yurt dışında kurulu bir banka veya finans kuruluşu olması halinde aranacak belgeleri özel olarak düzenler. Bu durumda ilgili mevzuat uyarınca aranan belgeler ortağın yurt dışında kurulu bir banka olması sebebiyle bankacılık için öngörülen uluslararası kurallara uyması gerektiğinden, daha sınırlı olarak düzenlenir.

Ödeme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik m. 8/4 uyarınca faaliyet iznine ilişkin bilgi ve belgelerdeki eksikliklerin, eksikliğe ilişkin Kurum yazısının tebliğ tarihinden itibaren altı ay içinde giderilmemesi halinde faaliyet izni başvurusu geçersiz hale gelir.

Ödeme Kuruluşunun Kurumsal Yönetimine İlişkin Esaslar

Ödeme kuruluşları yapacakları faaliyet dolayısıyla gelişmiş bir yönetim ağına sahip olmalıdır. Bu bağlamda Ödeme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik’in 16 ila 21. Maddeleri ödeme kuruluşlarının kurumsal yönetimini düzenler. Ödeme kuruluşlarının yönetim kurulu genel müdür dahil üç kişiden az olamaz. Yönetim kurulu ödeme kuruşunun iç kontrol ve risk yönetimi birimlerinin faaliyetlerine ilişkin strateji ve politikaların belirlenmesi, bilgi sistemlerinin yönetimine ilişkin politikaların belirlenmesi, riskin belirlenmesi, yönetilmesi, izlenmesi ve raporlanmasına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi gibi işlemlerden sorumludur. Ödeme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik genel müdürler için ise özel koşullar öngörür. Buna göre genel müdür en az 7 yıl olmak üzere işletmecilik veya finans alanında mesleki deneyime sahip ve lisans düzeyinde eğitim görmüş olmalıdır.

Yönetim kurulu üyeleri ve genel müdür görevlerini yerine getirmeden önce belirli şartları da yerine getirmelidir. Buna göre yönetim kurulu üyeleri ve genel müdür müflis veya konkordato ilan etmiş olmadıklarına ilişkin taahhütnameleri ile birlikte Ödeme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik’in 18. Maddesinde sayılan diğer belgeleri de Kurum’a göndermelidir.

Ödeme kuruluşlarında kurumsal yönetimin önemli bir ayağını ise iç kontrol oluşturur. Faaliyetlerin etkin bir bicinde yürütülmesi ve sistemler arasında bir bütünlük sağlanabilmesi için iç kontrol sistemi oluşturulması gereklidir. İç kontrole ek olarak kurulması gereken bir diğer sistem ise risk yönetim sistemidir. Risk yönetim sistemi ödeme kuruluşunun faaliyetlerinin kapsamı ve yapısıyla uyumlu ve değişen koşullara uygun, maruz kalınabilecek tüm risklerin tanımlanmasını, ölçülmesini, izlenmesini, kontrol edilmesini ve raporlanmasını hedefler.

Bunlara ek olarak ödeme kuruluşlarının tabi olduğu en önemli düzenlemelerden biri Kurum tarafından yapılan denetimdir. Kurum, ödeme kuruluşlarının uzaktan gözetimini ve yerinde denetimini yapmakla yetkilidir. Bu düzenleme ile ödeme faaliyetlerini gerçekleştirecek ödeme kuruluşlarının faaliyetlerinin kontrolü ve düzgün bir biçimde yürütülmesi amaçlanır.

Sonuç

Gelişen teknoloji ile birlikte ödeme sistemleri de çeşitlilik göstermekte ve yeni ödeme hizmetleri ortaya çıkmaktadır. Bu bağlamda yürürlüğe giren Ödeme Hizmetleri Hakkında Kanun ve Ödeme Hizmetleri Hakkında Yönetmelik, ödeme kuruluşlarının kuruluş şartlarını, tabi oldukları faaliyet iznini ve kurumsal yönetimi düzenler. Yürürlüğe konan mevzuatla birlikte ödeme hizmetlerinin gelişmesinin amaçlandığı ve bu hizmetlerin hukuksal bir çerçeveye kavuştuğu söylenebilir.

[1] 27 Haziran 2013 tarihli ve 28690 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı.

[2] 27 Haziran 2014 tarihli ve 29043 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı.

Bu makalenin tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın bu makale kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz, yayımlanamaz, dağıtılamaz veya başka bir suretle yayılamaz. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın oluşturulan içerikler takip edilmekte olup, hak ihlalinin tespiti halinde yasal yollara başvurulacaktır.

Diğer İçerikler

Hukuk Postası
Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Karayolu ile Eşya Taşıması

Türkiye 7 Aralık 1993 tarihli 3939 sayılı Kanun ile Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı için Mukavele Sözleşmesi’ne (“CMR”) katılmayı uygun buldu ve CMR Türkiye’de 31 Ekim 1995 tarihinde yürürlüğe girdi. CMR’nin 1/1 maddesi uyarınca, tarafların tabiiyeti ve ikamet yerinden bağımsız olarak...

Ticaret Hukuku Ağustos 2017
Hukuk Postası
Adi Ortaklıklar

Türk hukukunda adi ortaklıklar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (“TBK”) 620 ve devamı maddelerinde düzenlenir. Adi ortaklık sözleşmesi, iki veya daha fazla kişinin emeklerini veya mallarını ortak bir amaca (nihai olarak kazanç elde etme amacına) ulaşmak üzere...

Ticaret Hukuku Nisan 2014
Hukuk Postası
Tüzel Kişilerin Tabiyeti
Ticaret Hukuku Ekim 2012
Hukuk Postası
Genel Kurul Kararlarının İptal Nedeni Olarak Örtülü Kazanç Aktarımı

Anonim şirketlerde örtülü kazanç aktarımı, geniş anlamda şirket malvarlığının ilişkili taraflara aktarılmasını konu alan ve birçok farklı görünümü barındıran bir kavram olarak karşımıza çıkar. Sermaye piyasaları hukukunda kanun seviyesinde ve...

Ticaret Hukuku Şubat 2022
Hukuk Postası
Türk ve Alman Hukukunda Elektronik İmza
Ticaret Hukuku Aralık 2021
Hukuk Postası
Bilgi Sistemleri Yönetimi
Ticaret Hukuku Mart 2018
Hukuk Postası
Genel Kurul Çağrı Davaları
Ticaret Hukuku Ağustos 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Taşıyanın Hapis Hakkı
Ticaret Hukuku Haziran 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Oy Hakkının Donması
Ticaret Hukuku Temmuz 2020
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Veto Hakkı
Ticaret Hukuku Ağustos 2020
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemi Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2020
Hukuk Postası
Rehinli Anonim Şirket Payının Devri
Ticaret Hukuku Mart 2020
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hacizli Payların Devri
Ticaret Hukuku Temmuz 2019
Hukuk Postası
Yönetim Kurulunda Temsil Edilme İmtiyazı
Ticaret Hukuku Mayıs 2019
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Organların Eksikliği
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Futbol Kulüplerinin Şirketleşmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
2016 York Anvers Kuralları
Ticaret Hukuku Mart 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Teknik İflasta Yenilikler
Ticaret Hukuku Eylül 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Primli Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2018
Hukuk Postası
Taksitle Satış Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Temmuz 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Haziran 2018
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemilerin İhtiyati Haczi
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Güncellenmiş FIDIC Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Nisan 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Türkiye’deki Hisse Opsiyon Planları
Ticaret Hukuku Haziran 2017
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Oy Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Mayıs 2017
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Rüçhan Hakkı
Ticaret Hukuku Nisan 2017
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sermayenin Kaybı
Ticaret Hukuku Eylül 2015
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Kefil Olma Ehliyeti
Ticaret Hukuku Şubat 2015
Hukuk Postası
Acentenin Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Ticaret Hukuku Aralık 2014
Hukuk Postası
Özel Denetim İsteme Hakkı
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Pay Devri mi, Malvarlığı Devri mi?
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Haklı Sebeple Fesih
Ticaret Hukuku Eylül 2014
Hukuk Postası
Sermaye Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2014
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şarta Bağlı Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Mart 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketin Haklı Sebeple Feshi
Ticaret Hukuku Şubat 2014
Hukuk Postası
Hâkimiyet Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Ocak 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil Yetkisi
Ticaret Hukuku Aralık 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Paysahipleri Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Kasım 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şubeler Ve İrtibat Büroları
Ticaret Hukuku Ağustos 2013
Hukuk Postası
TTK Hükümleri Uyarınca Ön Şirket
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirkette Çıkma Ve Çıkarılma
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletmenin Tür Değiştirmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticaret Sicili Yönetmeliği
Ticaret Hukuku Ocak 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Finansal Kiralama Sözleşmesi
Ticaret Hukuku Aralık 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kar Payı Avansı
Ticaret Hukuku Eylül 2012
Hukuk Postası
Ticaret Şirketlerinin Bakanlıkça Denetimi
Ticaret Hukuku Ağustos 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sona Erme Ve Tasfiye
Ticaret Hukuku Haziran 2012
Hukuk Postası
Yeni TTK’da Finansal Yardım Yasağı
Ticaret Hukuku Nisan 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kurumsal Yönetim İlkeleri
Ticaret Hukuku Mart 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Kuruluşunda Yenilikler
Ticaret Hukuku Şubat 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil ve İlzam
Ticaret Hukuku Ocak 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletme Rehninde Güncel Sorunlar
Ticaret Hukuku Kasım 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Faturaya Konan Vade Farkı Kaydı
Ticaret Hukuku Haziran 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlere Kayyum Atanması
Ticaret Hukuku Şubat 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Çeklerde Sil Baştan
Ticaret Hukuku Aralık 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde İmtiyazlı Paylar
Ticaret Hukuku Haziran 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Ücret
Ticaret Hukuku Mayıs 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Süre
Ticaret Hukuku Nisan 2009
Hukuk Postası
Çek Hukukunda İki Yenilik
Ticaret Hukuku Şubat 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Denetiminde Yeni Düzen
Ticaret Hukuku Şubat 2009

Yaratıcı hukuk çözümleri için iletişime geçin.