Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik

Ekim 2015 Özgür Kocabaşoğlu
% 0

Giriş

Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (“Yönetmelik”), Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (“BDDK”) tarafından 04.02.2015 tarihli ve 29257 sayılı Resmi Gazete’de yayımlandı ve 01.01.2015 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlüğe girdi. Yönetmelik, faktoring şirketleri ve bankalarca yapılacak faktoring işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirler ve aşağıda Yönetmeliğin getirmiş olduğu yenilikler incelenir.

Mükerrer Fatura Kullanımının Önlenmesi ve Fatura İptali

Yönetmeliğin “Mükerrer Fatura Kullanımının Önlenmesi ve Fatura İptali” başlıklı ikinci bölümü, Türkiye’de kurulmuş ve faaliyette olan faktoring şirketleri ve bankalar için çeşitli yükümlülükler ve birtakım esaslar öngörür. Öncelikle, Yönetmeliğin 4. maddesi, bir faturaya dayanmayan işlemleri engellemeye yönelik bir düzenleme getirir. Bu bağlamda, söz konusu düzenlemede, finansmanın yalnızca müşterilere, onların mal veya hizmet satışları karşılığında sağlanacağı belirtilir. Bunun yanı sıra, söz konusu finansman ile bu finansmandan elde edilen (komisyon, faiz gibi) gelirlerin toplamı, faturada belirtilen meblağı geçemez. Ödeme oranının fatura tutarının %100’ü olduğu hallerde faiz ve komisyon gibi elde edilen gelirler müşterilerden ayrıca tahsil edilebilir. Müşteriler, faturada belirtilen meblağ ile kambiyo senedi veya benzeri araçlarda belirtilen meblağ arasında kalan ve rakamların yukarı yuvarlanmasıyla ortaya çıkan ufak farklardan mesul tutulamazlar. Buna ek olarak, Türkiye’de kurulmuş olan faktoring şirketleri ve bankalar, müşterilerine yabancı para cinsinden ödeme araçlarının ödeme gününde oluşan kur farkları için ilave fatura düzenleyemezler.

Yönetmeliğin 5. maddesi faktoring şirketleri ve bankalar tarafından bir istihbarat sistemi kurulmasını öngörür. Buna göre, Türkiye’de kurulmuş olan faktoring şirketleri ve bankalar hem müşterileri hem de onların faturaları için düzenlenen maddede istihbarat çalışmasını gerçekleştirmekle yükümlüdürler. İlgili hüküm uyarınca, faktoring şirketleri ve bankalar, müşterilerinin yapmış oldukları sözlü beyanla bağlı olmayacaklar, aksine, müşterilerinin verdikleri bilgiler hususunda istihbarat yürütmekle yükümlü olacaklardır. Söz konusu istihbarat asgari surette aşağıdaki hususlardan oluşur:

i) İlgili mevzuatta yer alan, faturanın şekli ve düzenine ilişkin hükümler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi,

ii) Faturalara ilişkin gerekli istihbarat ve araştırma yapılmasını sağlayacak bir iç kontrol sisteminin ve bu faturaların mükerrer olup olmadığının kontrolünü gerçekleştiren bir Merkezi Fatura Kaydı Sistemi kurulması,

iii) Müşterilerin mali durumları değerlendirilerek, bunların işlem geçmişleri de dikkate alınmak suretiyle, gerektiğinde fatura borçlusu ve kambiyo senedi keşidecisine başvurularak, borcun teyit edilmesini sağlayacak yöntemler geliştirilmesi.

Her ne kadar bu hususlar Yönetmelikte sıralanan ve sağlanması gereken asgari unsurlar olsa da, faktoring şirketleri ve bankalar istihbarat konusunda bu unsurlarla sınırlı değildirler. Söz konusu kuruluşlar, yukarıda sayılanların yetersiz kalması durumunda istihbarat amacıyla başka yöntemlere de başvurabilirler.

Mükerrer faturaların kullanımının engellenmesi amacıyla, Yönetmeliğin 6. maddesi özel bir hüküm öngörür. Hükme göre, Türkiye’de kurulmuş ve faaliyet gösteren faktoring şirketleri ve bankalar, müşteri tarafından (veya müşteri yetkililerince) imzalanmış alacak bildirim formunu ve fatura bilgilerini temin ederek Merkezi Fatura Kaydı Sistemi’nde bu faturaların mükerrer olup olmadığının kontrolünü gerçekleştireceklerdir. Bunun yanı sıra, faktoring şirketleri ve bankalar, fatura aslı imajlarını yapılacak denetimlerde tevsik etmek üzere muhafaza etmekle yükümlüdürler. Düzenlemede yer alan “fatura aslı imajları” ibaresi Türk hukuk sistemine yeni bir kavram getirmektedir. İmaj ibaresinin fatura aslının herhangi bir yolla elde edilmiş görüntüsü olarak yorumlanması mümkündür. Bu yoruma göre Yönetmelik, faktoring şirketleri ve bankalara, faturaların görüntülerini (scan copy veya dijital fotoğraf) elektronik ortamda saklama imkanı getirmektedir. Ancak fotokopi de esasen asıl nüshadan alınmış bir imaj olduğundan aynı hükmün fatura asıllarının fotokopi (kağıda basılı) suretleri olarak da yorumlanması mümkündür. Hükmün uygulamasının zamanla netlik kazanacağı kanaatindeyiz.

Yönetmelik ile getirilen bir diğer yenilik ise fatura iptallerine ilişkindir. Yönetmeliğin 7. maddesi uyarınca, faktoring işlemleri gerçekleştiren bankalar ve fakoring şirketleri, fatura iptallerinin bildirilmesi ve iptal edilen faturaların yerine yenilerinin düzenlenmesi durumlarında yeni faturaların kendilerine ibraz edilmesi hususunda müşterilerden taahhüt almakla yükümlüdürler. Aynı hükmün ikinci fıkrasına göre ise, faktoring şirketleri veya bankalar, müşterilerini bu hususta bilgilendirecek ve söz konusu taahhütnameyi BDDK tarafından hazırlanacak standart “bildirim formu” şeklinde alacaklardır.

Alınan Kambiyo Senedi veya Diğer Senetler

Yönetmeliğin, “Alınan Kambiyo Senetleri ve Diğer Senetler” başlıklı üçüncü bölümünde faktoring şirketleri ve bankaların faturalı alacaklara istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerden almaları halinde gözetmeleri gereken usul ve esaslara yer verilir. Bu hallerde, faktoring şirketleri ve bankalar, alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde, kambiyo senedi veya diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi olduğunu teyit etmekle yükümlüdürler. Aynı zamanda, bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir.

Bunun yanı sıra, Yönetmeliğin 8. maddesi faktoring şirketleri ve bankaların müşterilerinden ek teminat olarak devralınan ve fatura veya fatura yerine geçen belgeler ile ilişkili olmayan kambiyo senedi veya diğer senetlerin tahsil edilebilmesi için uyulması gereken birtakım şartlar öngörür.

Doğacak Alacakların Devri

Yönetmeliğin 9. maddesi uyarınca, doğacak alacaklar ile ilgili olarak faktoring işlemlerinin gerçekleştirilebilmesi için, (i) devralınan alacakların fatura veya fatura yerine geçen belgeler ile tevsik edilebilir bir alacak olması ve (ii) alacağın doğduğu anda bu durumun fatura veya fatura yerine geçen belgeler ile tevsik edildiğinin faktoring şirketi veya banka tarafından takip edilmesi gerekir.

Aynı hükmün ikinci fıkrası, mal veya hizmet satışına bağlı olarak doğacak alacağın devredilebilmesi için gerekli birtakım şartlar öngörür. Bu şartlar aşağıdaki gibidir.

i) Faktoring şirketleri ve bankaların, müşterileri ile aralarında doğacak alacağın devrine yönelik bir sözleşme yapmaları ve bu sözleşmede işin tanımının, alacağın niteliğinin, azami faktoring limiti ile ödeme şartlarının açıkça belirtilmiş olması gerekir.

ii) Sözleşmedeki doğacak alacağa ilişkin belirtilen hususların, müşteri ile borçlu arasında imzalanan sözleşme, sipariş formu, proforma fatura veya akreditif belgeleri ile varsa bunlara ilave olarak doğacak bir alacak olacağını gösteren diğer belgelerle tevsik edilmesi gerekir.

iii) Borçlu ve müşteri arasında mal veya hizmet satışından kaynaklanan bir ticari ilişki bulunduğunu ve devre konu alacakların da bu ticari ilişki çerçevesinde doğacağını ispat eden tüm belgelerin doğruluğunun ve tutarlılığının değerlendirilmesi ve belgelendirilmesi gerekir.

iv) Alacağın doğmasını müteakip düzenlenecek fatura veya fatura yerine geçen belgelerin kuruluş tarafından müşteriden temin edilerek işlem dosyasına eklenmesi gerekir.

Belgelerin Saklanması

Yönetmeliğin 10. maddesi uyarınca, Türkiye’de kurulu faktoring şirketleri ve bankalar, gerçekleştirdikleri faktoring işlemleri ile ilgili ve yürüttükleri istihbarat çalışmaları ve incelemeler sonucu elde edilen bilgi ve belgeleri ilgili kurumun tabi olduğu mevzuatta öngörülen sürelerden az olmamak kaydıyla en az beş yıl süreyle saklamakla yükümlüdürler. Bu hükümde öngörülen beş yıllık saklama yükümlülüğü, faktoring işlemi yapan bankalar için bir yenilik değildir. Zira 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nun 42. maddesi uyarınca, Türkiye’de faaliyet gösteren bankalar, yaptıkları işlemler ile ilgili belgeleri on yıl süreyle saklamakla yükümlüdür. Dolayısıyla, Yönetmelik’te belirtilen beş yıllık minimum saklama yükümlülüğü yalnızca faktoring şirketleri için bir yenilik teşkil etmektedir.

Sonuç

Sonuç olarak, Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik, Türkiye’de kurulu olan faktoring şirketleri ve bankalar için, istihbarat yükümlülüğü, en az beş senelik saklama yükümlülüğü ve mal veya hizmet satışına bağlı olarak doğacak alacakların devralınması gibi hususlarla ilgili yeni usul ve esaslar içermektedir. Söz konusu Yönetmelik, faktoring hizmeti sunan faktoring şirketleri ve bankalar için önem taşımaktadır ve dikkate alınmalıdır.

Bu makalenin tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın bu makale kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz, yayımlanamaz, dağıtılamaz veya başka bir suretle yayılamaz. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın oluşturulan içerikler takip edilmekte olup, hak ihlalinin tespiti halinde yasal yollara başvurulacaktır.

Diğer İçerikler

Hukuk Postası
Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Karayolu ile Eşya Taşıması

Türkiye 7 Aralık 1993 tarihli 3939 sayılı Kanun ile Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı için Mukavele Sözleşmesi’ne (“CMR”) katılmayı uygun buldu ve CMR Türkiye’de 31 Ekim 1995 tarihinde yürürlüğe girdi. CMR’nin 1/1 maddesi uyarınca, tarafların tabiiyeti ve ikamet yerinden bağımsız olarak...

Ticaret Hukuku Ağustos 2017
Hukuk Postası
Adi Ortaklıklar

Türk hukukunda adi ortaklıklar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (“TBK”) 620 ve devamı maddelerinde düzenlenir. Adi ortaklık sözleşmesi, iki veya daha fazla kişinin emeklerini veya mallarını ortak bir amaca (nihai olarak kazanç elde etme amacına) ulaşmak üzere...

Ticaret Hukuku Nisan 2014
Hukuk Postası
Tüzel Kişilerin Tabiyeti
Ticaret Hukuku Ekim 2012
Hukuk Postası
Genel Kurul Kararlarının İptal Nedeni Olarak Örtülü Kazanç Aktarımı

Anonim şirketlerde örtülü kazanç aktarımı, geniş anlamda şirket malvarlığının ilişkili taraflara aktarılmasını konu alan ve birçok farklı görünümü barındıran bir kavram olarak karşımıza çıkar. Sermaye piyasaları hukukunda kanun seviyesinde ve...

Ticaret Hukuku Şubat 2022
Hukuk Postası
Türk ve Alman Hukukunda Elektronik İmza
Ticaret Hukuku Aralık 2021
Hukuk Postası
Bilgi Sistemleri Yönetimi
Ticaret Hukuku Mart 2018
Hukuk Postası
Genel Kurul Çağrı Davaları
Ticaret Hukuku Ağustos 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Taşıyanın Hapis Hakkı
Ticaret Hukuku Haziran 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Oy Hakkının Donması
Ticaret Hukuku Temmuz 2020
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Veto Hakkı
Ticaret Hukuku Ağustos 2020
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemi Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2020
Hukuk Postası
Rehinli Anonim Şirket Payının Devri
Ticaret Hukuku Mart 2020
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hacizli Payların Devri
Ticaret Hukuku Temmuz 2019
Hukuk Postası
Yönetim Kurulunda Temsil Edilme İmtiyazı
Ticaret Hukuku Mayıs 2019
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Organların Eksikliği
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Futbol Kulüplerinin Şirketleşmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
2016 York Anvers Kuralları
Ticaret Hukuku Mart 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Teknik İflasta Yenilikler
Ticaret Hukuku Eylül 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Primli Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2018
Hukuk Postası
Taksitle Satış Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Temmuz 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Haziran 2018
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemilerin İhtiyati Haczi
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Güncellenmiş FIDIC Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Nisan 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Türkiye’deki Hisse Opsiyon Planları
Ticaret Hukuku Haziran 2017
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Oy Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Mayıs 2017
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Rüçhan Hakkı
Ticaret Hukuku Nisan 2017
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sermayenin Kaybı
Ticaret Hukuku Eylül 2015
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Kefil Olma Ehliyeti
Ticaret Hukuku Şubat 2015
Hukuk Postası
Acentenin Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Ticaret Hukuku Aralık 2014
Hukuk Postası
Özel Denetim İsteme Hakkı
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Pay Devri mi, Malvarlığı Devri mi?
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Haklı Sebeple Fesih
Ticaret Hukuku Eylül 2014
Hukuk Postası
Sermaye Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2014
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şarta Bağlı Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Mart 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketin Haklı Sebeple Feshi
Ticaret Hukuku Şubat 2014
Hukuk Postası
Hâkimiyet Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Ocak 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil Yetkisi
Ticaret Hukuku Aralık 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Paysahipleri Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Kasım 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şubeler Ve İrtibat Büroları
Ticaret Hukuku Ağustos 2013
Hukuk Postası
TTK Hükümleri Uyarınca Ön Şirket
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirkette Çıkma Ve Çıkarılma
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletmenin Tür Değiştirmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticaret Sicili Yönetmeliği
Ticaret Hukuku Ocak 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Finansal Kiralama Sözleşmesi
Ticaret Hukuku Aralık 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kar Payı Avansı
Ticaret Hukuku Eylül 2012
Hukuk Postası
Ticaret Şirketlerinin Bakanlıkça Denetimi
Ticaret Hukuku Ağustos 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sona Erme Ve Tasfiye
Ticaret Hukuku Haziran 2012
Hukuk Postası
Yeni TTK’da Finansal Yardım Yasağı
Ticaret Hukuku Nisan 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kurumsal Yönetim İlkeleri
Ticaret Hukuku Mart 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Kuruluşunda Yenilikler
Ticaret Hukuku Şubat 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil ve İlzam
Ticaret Hukuku Ocak 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletme Rehninde Güncel Sorunlar
Ticaret Hukuku Kasım 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Faturaya Konan Vade Farkı Kaydı
Ticaret Hukuku Haziran 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlere Kayyum Atanması
Ticaret Hukuku Şubat 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Çeklerde Sil Baştan
Ticaret Hukuku Aralık 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde İmtiyazlı Paylar
Ticaret Hukuku Haziran 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Ücret
Ticaret Hukuku Mayıs 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Süre
Ticaret Hukuku Nisan 2009
Hukuk Postası
Çek Hukukunda İki Yenilik
Ticaret Hukuku Şubat 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Denetiminde Yeni Düzen
Ticaret Hukuku Şubat 2009

Yaratıcı hukuk çözümleri için iletişime geçin.