Ürünlerin Deniz Yolu ile Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Anlaşma Birleşmiş Milletler Tarafından Onaylandı

Ocak 2009
% 0

Son zamanlarda deniz taşımacılığı alanında meydana gelen gelişmeler, deniz ayağı bulunan uluslararası taşımacılığa ilişkin daha modern ve bütünlükçü düzenlemelerin oluşturulmasına yol açmıştır. Hamburg ve Hague-Visby Kuralları gibi önceki mevzuatların yaygın uygulanırlığının bulunmaması ve günün şartlarına uymamaları sebebiyle, yeni bir düzenlemenin oluşturulması gereksinimi doğmuştur. Bu nedenle, Ürünlerin Kısmen veya Tamamen Deniz Yolu ile Taşınmasına İlişkin Anlaşma (“Anlaşma”) 11 Aralık 2008 tarihinde Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından onaylamıştır. Genel hatlarıyla Anlaşma, elektronik ticaret, taşıyanın sorumluluğu, denizcilik işlemleri tarafları ve tahkime ilişkin radikal yenilikler içermektedir.

Anlaşma’nın uluslararası hukuk düzeni üzerindeki etkisini anlayabilmek için öncelikle Anlaşma’nın önceki düzenlemelere nazaran daha kapsamlı olduğu bilinmelidir. Şöyle ki, önceki düzenlemelerin aksine Anlaşma, yalnızca limanlar arası faaliyetlere değil, çok türlü taşıma sözleşmelerine ilişkin düzenlemeler de getirmektedir. Başka bir deyişle, Anlaşma, teslim alma ve teslimat yeri ile yükleme ve boşaltma limanlarının farklı ülkelerde bulunduğu ve bu ülkelerden en az birinin Anlaşma’ya taraf olduğu düzenli hat taşımacılığında kullanılan bütün taşıma sözleşmelerine uygulanacaktır.

Anlaşma’nın getirdiği en önemli yeniliklerden birisi, elektronik taşıma belgelerini kabul eden elektronik ticarete ilişkin düzenlemelerdir. Bilindiği üzere, deniz taşımacılığında elektronik ticarete ilişkin birçok teknik boşluk bulunmaktadır ve Anlaşma bu boşlukları kapatarak elektronik ticareti geliştirecek modern kurallar oluşturmayı amaçlamaktadır. Anlaşma’nın 3. bölümü uyarınca, taşıma sözleşmelerinin elektronik kaydı veya diğer elektronik belgeler, taşıma belgeleri ve eşdeğer matbu evraklar ile aynı etkiye sahiptir. Örneğin, elektronik kayıtlar konşimento ile aynı hukuki değere sahip olacaktır.

Öte yandan Anlaşma, taşıyan ve yükletenin yükümlülüklerine dair detaylı kurallar içermektedir. Öncelikle, taşıyanın sorumluluğu ürünlerin taşıyan veya alt taşıyan tarafından teslim alınması ile teslim edilmesi arasında geçen dönem ile sınırlandırılmıştır. Bu dönem süresince taşıyana yüklenen sorumluluklara ilişkin kurallardan bazıları şu şekildedir:

  1. Taşıyan ürünleri düzgün ve dikkatli bir şekilde teslim almalı, yüklemeli, taşımalı, istiflemeli, elleçlemeli, muhafaza etmeli, gözetmeli, boşaltmalı ve teslim etmelidir;
  2. Taşıyan ve yükleten arasındaki sözleşmede teslimat zamanına (açıkça veya zımnen) yer verilmediği sürece, taşıyan, sırf gecikmeden kaynaklanan ekonomik kayıptan sorumlu olmayacaktır;
  3. Taşıyan ekonomik kayba karşı sorumluluğunu yükün değerinin bir buçuk katıyla kısıtlayabilecek ve fiziksel kayıp veya zarar tazmini için sorumluluğunu daha önceden belirlenecek maksimum bir değer ile sınırlandırabilecektir;
  4. Her ne kadar Hague-Visby Kuralları taşıyanın gerekli özen yükümlülüğünden doğan sorumluluğunu (due diligence) seferin başlangıcı ve öncesi ile sınırlandırıyor ise de, Anlaşma bu sorumluluğu tüm sefer süresine yaymaktadır.

Yükleten de ürünleri taşımaya uygun bir biçimde teslim etmek ve taşıyana ürünle ilgili gerekli bilgileri vermekle yükümlüdür. Belirtmek gerekir ki, taşıyanın gecikmeden doğan sorumluluğu Anlaşma’ya tâbi olsa dahi, yükletenin sorumluluğu milli hukuka tâbi olacaktır. 

Anlaşma’nın getirdiği bir başka yenilik de “Denizcilik İşlemleri Tarafları” kavramıdır. Denizcilik İşlemleri Tarafı, taşıyan dışındaki bir taraftır ve seferin deniz ayağının herhangi bir bölümünü gerçekleştirir veya tâli servis sağlar. Örneğin, yükleme işçileri ve terminaller artık taşeron olarak değil, denizcilik işlemleri tarafı olarak nitelendirileceklerdir. Bu taraflar, taşıyan ile aynı yükümlülük ve sorumluluklara tâbi olacak, fakat sorumlulukları sadece yükü muhafaza ettikleri dönem boyunca sürecektir. Taşıyan, her şekilde taşıma sözleşmesinin tamamen ifasından sorumlu olacak ve bu nedenle denizcilik işlemleri taraflarının fiillerinden de sorumlu tutulabilecektir. Özetle, Anlaşma taşıyanın sözleşmeden doğan sorumluluklarını arttırmaktadır.

Anlaşma’da, taşıma sözleşmelerindeki yetkili mahkemeye ve tahkime ilişkin kurallar bulunmaktadır. Hamburg Kuralları’na benzer olarak, Anlaşma tarafların yetkili mahkemeyi belirlemelerine ve tahkim hususunda karar vermelerine izin vermektedir. İlk olarak, davacı yükleme ile ilişkili herhangi bir yetkili mahkemede dava açma hakkına sahiptir. Davacının seçebileceği yetkili mahkemelerden bazıları şunlardır: taşıyanın ikametgâhının, teslim alma yerinin, teslimat yerinin ve yükleme ve boşaltma limanlarının bağlı olduğu yetkili mahkemeler. Ayrıca taraflar, belli bir yer mahkemesini de taşıma sözleşmelerinde yetkili kılabilirler; fakat bu mahkeme seçimi Anlaşma’da belirtilen kriterlere uygun olmak zorundadır. İkinci olarak, taraflar taşıma sözleşmelerine tahkim maddesi koyabilir ve ürünlerin taşınmasına ilişkin doğacak her türlü anlaşmazlığın tahkim ile çözümleneceğini kararlaştırabilirler. Taraflar, tahkim yerine de karar vermekte serbesttirler. Özellikle dikkat edilmelidir ki, yargı yetkisi ve tahkime ilişkin Anlaşma maddeleri sadece ilgili ülkenin bu maddelere katılmayı tercih etmesi (opt-in) durumunda geçerlilik kazanacaktır.

Sonuç olarak, Anlaşma’nın özellikle gelişmekte olan ülkelerin yükletenlerine yarar sağlaması beklenmektedir. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Anlaşma’yı 23 Eylül 2009’da Rotterdam’da gerçekleştirilecek bir açılış töreni ile üye ülkelerin imzasına açacaktır. Anlaşma’nın geçerlilik kazanması için gereken imza sayısı 20 olarak belirlenmiştir. Anlaşma, deniz taşımacılığına ilişkin hukuki düzeni modernize etmeyi amaçladığı için, uluslararası hukukta Anlaşma’nın kısa zamanda büyük bir etki yaratması beklenmektedir. 

Bu makalenin tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın bu makale kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz, yayımlanamaz, dağıtılamaz veya başka bir suretle yayılamaz. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın oluşturulan içerikler takip edilmekte olup, hak ihlalinin tespiti halinde yasal yollara başvurulacaktır.

Diğer İçerikler

Hukuk Postası
Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Karayolu ile Eşya Taşıması

Türkiye 7 Aralık 1993 tarihli 3939 sayılı Kanun ile Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı için Mukavele Sözleşmesi’ne (“CMR”) katılmayı uygun buldu ve CMR Türkiye’de 31 Ekim 1995 tarihinde yürürlüğe girdi. CMR’nin 1/1 maddesi uyarınca, tarafların tabiiyeti ve ikamet yerinden bağımsız olarak...

Ticaret Hukuku Ağustos 2017
Hukuk Postası
Adi Ortaklıklar

Türk hukukunda adi ortaklıklar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (“TBK”) 620 ve devamı maddelerinde düzenlenir. Adi ortaklık sözleşmesi, iki veya daha fazla kişinin emeklerini veya mallarını ortak bir amaca (nihai olarak kazanç elde etme amacına) ulaşmak üzere...

Ticaret Hukuku Nisan 2014
Hukuk Postası
Tüzel Kişilerin Tabiyeti
Ticaret Hukuku Ekim 2012
Hukuk Postası
Genel Kurul Kararlarının İptal Nedeni Olarak Örtülü Kazanç Aktarımı

Anonim şirketlerde örtülü kazanç aktarımı, geniş anlamda şirket malvarlığının ilişkili taraflara aktarılmasını konu alan ve birçok farklı görünümü barındıran bir kavram olarak karşımıza çıkar. Sermaye piyasaları hukukunda kanun seviyesinde ve...

Ticaret Hukuku Şubat 2022
Hukuk Postası
Türk ve Alman Hukukunda Elektronik İmza
Ticaret Hukuku Aralık 2021
Hukuk Postası
Bilgi Sistemleri Yönetimi
Ticaret Hukuku Mart 2018
Hukuk Postası
Genel Kurul Çağrı Davaları
Ticaret Hukuku Ağustos 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Taşıyanın Hapis Hakkı
Ticaret Hukuku Haziran 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Oy Hakkının Donması
Ticaret Hukuku Temmuz 2020
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Veto Hakkı
Ticaret Hukuku Ağustos 2020
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemi Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2020
Hukuk Postası
Rehinli Anonim Şirket Payının Devri
Ticaret Hukuku Mart 2020
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hacizli Payların Devri
Ticaret Hukuku Temmuz 2019
Hukuk Postası
Yönetim Kurulunda Temsil Edilme İmtiyazı
Ticaret Hukuku Mayıs 2019
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Organların Eksikliği
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Futbol Kulüplerinin Şirketleşmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
2016 York Anvers Kuralları
Ticaret Hukuku Mart 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Teknik İflasta Yenilikler
Ticaret Hukuku Eylül 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Primli Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2018
Hukuk Postası
Taksitle Satış Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Temmuz 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Haziran 2018
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemilerin İhtiyati Haczi
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Güncellenmiş FIDIC Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Nisan 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Türkiye’deki Hisse Opsiyon Planları
Ticaret Hukuku Haziran 2017
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Oy Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Mayıs 2017
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Rüçhan Hakkı
Ticaret Hukuku Nisan 2017
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sermayenin Kaybı
Ticaret Hukuku Eylül 2015
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Kefil Olma Ehliyeti
Ticaret Hukuku Şubat 2015
Hukuk Postası
Acentenin Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Ticaret Hukuku Aralık 2014
Hukuk Postası
Özel Denetim İsteme Hakkı
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Pay Devri mi, Malvarlığı Devri mi?
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Haklı Sebeple Fesih
Ticaret Hukuku Eylül 2014
Hukuk Postası
Sermaye Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2014
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şarta Bağlı Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Mart 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketin Haklı Sebeple Feshi
Ticaret Hukuku Şubat 2014
Hukuk Postası
Hâkimiyet Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Ocak 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil Yetkisi
Ticaret Hukuku Aralık 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Paysahipleri Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Kasım 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şubeler Ve İrtibat Büroları
Ticaret Hukuku Ağustos 2013
Hukuk Postası
TTK Hükümleri Uyarınca Ön Şirket
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirkette Çıkma Ve Çıkarılma
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletmenin Tür Değiştirmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticaret Sicili Yönetmeliği
Ticaret Hukuku Ocak 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Finansal Kiralama Sözleşmesi
Ticaret Hukuku Aralık 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kar Payı Avansı
Ticaret Hukuku Eylül 2012
Hukuk Postası
Ticaret Şirketlerinin Bakanlıkça Denetimi
Ticaret Hukuku Ağustos 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sona Erme Ve Tasfiye
Ticaret Hukuku Haziran 2012
Hukuk Postası
Yeni TTK’da Finansal Yardım Yasağı
Ticaret Hukuku Nisan 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kurumsal Yönetim İlkeleri
Ticaret Hukuku Mart 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Kuruluşunda Yenilikler
Ticaret Hukuku Şubat 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil ve İlzam
Ticaret Hukuku Ocak 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletme Rehninde Güncel Sorunlar
Ticaret Hukuku Kasım 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Faturaya Konan Vade Farkı Kaydı
Ticaret Hukuku Haziran 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlere Kayyum Atanması
Ticaret Hukuku Şubat 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Çeklerde Sil Baştan
Ticaret Hukuku Aralık 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde İmtiyazlı Paylar
Ticaret Hukuku Haziran 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Ücret
Ticaret Hukuku Mayıs 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Süre
Ticaret Hukuku Nisan 2009
Hukuk Postası
Çek Hukukunda İki Yenilik
Ticaret Hukuku Şubat 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Denetiminde Yeni Düzen
Ticaret Hukuku Şubat 2009

Yaratıcı hukuk çözümleri için iletişime geçin.