Türk Ticaret Kanunu Tasarısı’nda Birleşme ve Devralmalar

Nisan 2010
% 0

Mevcut Türk Ticaret Kanunu (“TTK”) birleşme ve devralmalar konusunda fevkalade yetersiz, uygulamaya ışık tutmayan, hatta neredeyse şirket birleşmelerini zorlaştıran, baltalayan hükümler içerir. Ancak, Türk Ticaret Kanunu Tasarısında (“Tasarı”) birleşme ve devralmalar meselesi çok ayrıntılı olarak düzenlenir.

Tasarı, kaynak olarak temeli veya yola çıkış noktası Avrupa Birliği’ndeki yönergeler olan İsviçre Birleşmeler Kanunu’nu dikkate alır.

Tasarı, özel kanunların birleşme ve devralmaya ilişkin hükümlerini saklı tutar. Bu, özellikle bankaların birleşmesi ve devralmasında öngörülen özel düzenleme ve sistem açısından önemlidir. Tasarı ile yeni gelen pek çok kavram bulunur. Bu yazıda, özellikle bu yeni kavramlara değinilir.

Birleşme Türleri

Birleşme türleri bakımından Tasarı bir farklılık getirmez. İki tür birleşme vardır: devralma şeklinde birleşme ve yeni kuruluş şeklinde birleşme.

Geçerli Birleşmeler. Tasarı, TTK’nın aksine farklı türlerin birleşmesine cevaz verir. Şirketlerin birleşmesinde üç ana model olarak, sermaye şirketleri, şahıs şirketleri ve kooperatiflerin ayrı ayrı, kiminle devreden şirket veya devralan şirket olarak ve nasıl birleşecekleri düzenlenir. TTK uyarınca, eğer bir şirket tasfiye halindeyse veya borca batıksa veya sermaye kaybına uğramışsa birleşmeye izin verilmez. Tasarı uyarınca, belli koşullarla birleşmeye katılan şirketlerden birinin tasfiye halinde olması veya sermaye kaybına uğramış ya da borca batık olması halinde dahi birleşme mümkündür. İsviçre Birleşmeler Kanununda yer alıp Tasarı’da yer almayan hüküm ise şudur: Ticaret şirketleriyle dernek, vakıf ve şahıs işletmelerinin birleşmesi düzenlenmez. Bu bilinçli bir tercihtir. Bir yandan bu birleşmelerin sayısal azlığı, diğer yandan TTK sistemi içinde hepsini düzenlemenin zorluğu bu tercihin nedenidir.

Hakların Korunması

Tasarı’da hakların korunması çok ayrıntılı düzenlemelerle güvence altına alınır. Denkleştirme akçesi denilen yeni bir düzenleme getirilir. Denkleştirme akçesi şudur: birleşme bir değişim oranına göre olacağı için, bu değişim oranında çoğu kez payların küsuratları olur. Meselâ, 1 TL 1 kuruş, 1 TL 2 kuruş gibi. Bu kuruşları her zaman senede bağlamak, hesaplamak kolay değildir. Bu nedenle, bunların yerine geçmek için bir miktar para ödenir. Buna denkleştirme akçesi denir. Bu ödeme sınırsız değildir, % 10’u veya 1/10’u aşamaz.

Çıkma-çıkarılma

TTK uyarınca, şirketler birleşmeye karar verdiğinde, ortağın bu birleşme kararına karşı bir oyu vardır. Ama sonunda şirketler birleşiyorsa ortak buna uymak zorundadır. Bu da, uygulamada, çoğu zaman, ortakların çeşitli davalar açarak birleşmeyi baltalamasına imkan veren bir süreçtir. Tasarı hem ortak açısından bu birleşmeden mutlu değilse ayrılma imkanı sağlar hem de şirkete sürekli sorun yaratan, şirket işlerini baltalayan, şirketin menfaatine aykırı hareket eden birtakım ortakları bu birleşme sırasında şirketten çıkarma olanağı verir. Böylece, anonim ortaklıkların bünyesine çok yabancı olan çıkma ve çıkarma kabul edilir.

Çıkma ve çıkarılma hakkı birleşme sözleşmesinde tanınır. Birleşme sözleşmesinde ortaklara çıkma hakkı verilebilir ve yine çıkarılacaksa aynı şey birleşme sözleşmesinde öngörülür. Bunun için bir miktar para veya başka bir şeyden oluşan bir ayrılma akçesi verilir. Bunun sebebi şudur; ortaklar birleşmeye katılsalardı yeni şirkette mevcut şirketteki paylarına eşdeğer paylara ve haklara sahip olacaklardı; ayrılmaları halinde mahrum kaldıkları paylara ve haklara denk oranda bir karşılık almaları gerekir. Ayrılma akçesinin nakit olması şart değildir, başka bir şey de olabilir. Örneğin, başka bir şirketin hisseleri olabilir. Dikkat etmek gerekir ki, ayrılma akçesi öngörülmüşse, birleşmede karar nisapları daha ağırlaşır ve daha ağırlaştırılmış yeter sayılarla karar almak gerekir.

Birleşme Belgeleri.

Birleşmeyi gerçekleştirmek için iki temel metin vardır. Bunlardan birisi birleşme sözleşmesi, diğeri de birleşme raporudur. Birleşme sözleşmesi Tasarıda ayrıntılı olarak düzenlenir; hangi hükümlerin yer alması gerektiği, asgari zorunlu unsurlarının neler olduğu belirtilir. Birleşme sözleşmesi yazılı olarak yapılır. Yönetim organı tarafından imzalanır ve genel kurullarda karara bağlanır. Birleşme raporunda ise birleşmenin amacı, ekonomik ve hukuki sonuçları, pay sahiplerine neler sağlandığı ve alacaklıların nasıl güvence altına alındığı anlatılır. Bir anlamda, birleşme raporunda birleşmenin gerekçesi açıklanır. Orta ve küçük ölçekli şirketlerde bundan vazgeçmek mümkündür.

Denetim.

Denetim, Tasarının çok önem verdiği unsurlardan biridir. Birleşme sözleşmesi, birleşme raporu, birleşmeye esas bilanço işlem denetçisi tarafından denetlenir. İşlem denetçisi bir denetleme raporu hazırlar. Yine küçük ölçekli ortaklıklarda bu denetimden vazgeçilebilir. Denetleme yanında, ortaklığın alacaklılarının ve birleşme nedeniyle menfaat sahibi olanların da inceleme hakkı vardır. Birleşmeye esas olan, dayanak olan tüm belgeler ve bilgiler sadece ortakların değil -özellik burada- intifa senedi sahiplerinin, menkul kıymet sahiplerinin, menfaat sahiplerinin, diğer ilgililerin, yani alacaklıların, herkesin incelemesine sunulur. Yine küçük ölçekli şirketlerde inceleme hakkının kullanılmasından vazgeçilebilir.

Birleşme Kararı.

Birleşme kararı birleşen şirketlerin genel kurullarında ayrı ayrı alınır. Farklı şirket türleri için farklı yeter sayılar vardır. Belirtmek gerekir ki; eğer ayrılma akçesi varsa her şirket açısından ağırlaştırılmış bir karar yetersayısı söz konusudur; kararın oyların yüzde 90’ıyla alınması gerekir.

Sermaye Artırımı.

Birleşme sonunda tabii ki, devralan şirketin bazı istisnalar dışında sermayesini artırması gerekir. Böylece, devraldığı şirketin pay sahiplerine artırdığı sermayeden pay verebilir ve onları tatmin edebilir. Dolayısıyla, bu sermaye artırımının birleşme sonucunda ödenmesi gereken denkleştirme bedeline uygun olması gerekir. Bu kural mutlak değildir. Çünkü sermaye artırımının gerekli olmadığı bazı birleşmeler de olabilir. Ana şirket, yavru şirket birleşmesi gibi.

Kolaylaştırılmış Birleşme

Birleşmede hem hazırlık, hem denetim, hem inceleme açısından öngörülen bu kadar çok aşama basitleştirilebilir. Örneğin, yavru şirket, ana şirketle birleşiyor veya bir şirket paylarının tamamına veya çoğunluk hissesine sahip olduğu bir şirketi devralıyorsa bu kadar formaliteye katlanmak gerekmez. Bu çerçevede öngörülen önemli bir yenilik kolaylaştırılmış birleşmedir. Buna göre, eğer birleşen şirketlerin, yani devrolunan şirketle devralan şirketin pay sahipliği yapıları bir birlik gösteriyorsa, o zaman bazı işlemlerden vazgeçilebilir. Bu nedenle birleşme raporu düzenlenmeyebilir; denetleme ve inceleme haklarından feragat edilebilir; birleşme sözleşmeleri genel kurullarda oylanmayabilir.

Tescil.

Birleşme kararlarının ticaret siciline tescil edilmesi gerekir. Şirketin sermaye artırımı kararı ve varsa diğer esas sözleşme değişiklikleri ticaret siciline tescil edilir. Tescille birleşme geçerlilik kazanır, külli intikal gerçekleşir, devrolunan şirket infisah eder, devrolunan şirketin ortakları devralan şirketin ortakları olur. Rekabetin Korunması Hakkında Kanun hükümleri saklıdır. Bir kontrol değişikliği söz konusu oluyorsa ve birleşmede belli eşikler aşılıyorsa Rekabet Kurulundan ayrıca bir onay almak da gerekir.

Alacaklıların Korunması.

Tasarı’da alacaklıların korunmasına ilişkin ayrıntılı hükümler getirilir. Alacaklıların teminat isteme hakları vardır; ama işlem denetçisinin raporu böyle bir teminat verilmesini gerekli görmeyebilir. Gerekli görse bile şirket teminat vermek yerine borcu ödeyebilir. Bir başka deyişle, alacaklıların alacakları için teminat vererek veya borcu ödeyerek birleşme işlemini devam ettirmek mümkündür. Bunun amacı, alacaklılar veya ortakların haklarını kullanmaları yoluyla birleşmenin sekteye uğraması veya birleşme sürecinin gecikmesinin önlenmesidir.

Şirket Payının ve Haklarının İncelenmesi Davası

Birleşmede genel kurul kararı için bir iptal davası açmak mümkündür. Ancak, bu dava farklıdır. Burada iddia edilen hakların çiğnendiği, ihlal edildiğidir. Bu iddia karşısında birleşme durmaz; denkleştirme talep etmek mümkündür. Dolayısıyla, bu davanın birleşmeyi geciktirici bir etkisi yoktur.

Birleşmeden Doğan Sorumluluk

Birleşmeye işlem denetçisi, yönetim organları dahil bir çok kişi müdahale eder ve bunların hepsinin sorumluluğu vardır. Bu bir kusur sorumluluğudur.

Sonuç

Birleşmenin ana yapısında, kurgusunda çok şey değişmediği söylenebilir, ama uygulamada sorun yaratan örneğin, birleşen şirketlerin nevilerinin aynı olması koşulu gibi konular ayıklanır. TTK’daki boşluklar doldurulur. Birleşme sözleşmesi ayrıntılı şekilde düzenlenir. Birleşmedeki usul ve aşamalar açıklığa kavuşturulur. Birleşmeye ilişkin hükümlere baktığınız zaman, önümüzde gayet açık bir yol haritası vardır. Hangi organın birleşmede nasıl bir rolü var, nasıl bir görevi var, bu da açıklığa kavuşturulur. Birleşme işlemlerinde bir şeffaflık sağlanır, çünkü pek çok yerde rapor, pek çok yerde denetim, pek çok yerde bunların ilanı, açıklanması, incelemeye tabi tutulması söz konusudur. Kanımca, bu birleşmeye ilişkin hükümlere bir slogan bulmak veya bir manşet atmak gerekse şu söylenebilir: birleşmeyi teşvik eden bir sistem kabul edilir. Alacaklıların ve ortakların hakları korunur, ama onların birleşmeyi bloke etmesine, birleşmeye mani olmasına da fırsat verilmez; denge sağlanır.

Bu makalenin tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın bu makale kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz, yayımlanamaz, dağıtılamaz veya başka bir suretle yayılamaz. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın oluşturulan içerikler takip edilmekte olup, hak ihlalinin tespiti halinde yasal yollara başvurulacaktır.

Diğer İçerikler

Hukuk Postası
Sermaye Şirketlerinde Haklı Nedenle Fesih Davası

Bir şirketin feshi, tescil ile kazanılan tüzel kişiliğin ortadan kalkmasına yol açarak, şirketin sona erme sebeplerinden biri olarak karşımıza çıkan infisahın, özellikli bir görünümüdür. Hâkimin inşai hükmüyle bir şirketin feshine ve bunun doğal sonucu olarak sona ermesine yol açan bu özel dava türü...


Ticaret Hukuku 30.06.2022
Hukuk Postası
Aile Şirketlerinde Yol Ayrımı

Kontrol veya yönetimin bir ailenin üyelerine ait olduğu şirketler, aile şirketi olarak kabul edilir. Aile üyeleri, şirket kontrolünü sağlayan payları elinde tutabildiği gibi yönetim yetkisini de elinde bulundurur. Aile şirketleri, aile üyeleri için fırsat, güvence ve gelir demektir...

Ticaret Hukuku 30.06.2022
Hukuk Postası
Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Karayolu ile Eşya Taşıması

Türkiye 7 Aralık 1993 tarihli 3939 sayılı Kanun ile Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı için Mukavele Sözleşmesi’ne (“CMR”) katılmayı uygun buldu ve CMR Türkiye’de 31 Ekim 1995 tarihinde yürürlüğe girdi. CMR’nin 1/1 maddesi uyarınca, tarafların tabiiyeti ve ikamet yerinden bağımsız olarak...

Ticaret Hukuku Ağustos 2017
Hukuk Postası
Adi Ortaklıklar

Türk hukukunda adi ortaklıklar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (“TBK”) 620 ve devamı maddelerinde düzenlenir. Adi ortaklık sözleşmesi, iki veya daha fazla kişinin emeklerini veya mallarını ortak bir amaca (nihai olarak kazanç elde etme amacına) ulaşmak üzere...

Ticaret Hukuku Nisan 2014
Hukuk Postası
Tüzel Kişilerin Tabiyeti
Ticaret Hukuku Ekim 2012
Hukuk Postası
Genel Kurul Kararlarının İptal Nedeni Olarak Örtülü Kazanç Aktarımı

Anonim şirketlerde örtülü kazanç aktarımı, geniş anlamda şirket malvarlığının ilişkili taraflara aktarılmasını konu alan ve birçok farklı görünümü barındıran bir kavram olarak karşımıza çıkar. Sermaye piyasaları hukukunda kanun seviyesinde ve...

Ticaret Hukuku Şubat 2022
Hukuk Postası
Türk ve Alman Hukukunda Elektronik İmza
Ticaret Hukuku Aralık 2021
Hukuk Postası
Bilgi Sistemleri Yönetimi
Ticaret Hukuku Mart 2018
Hukuk Postası
Genel Kurul Çağrı Davaları
Ticaret Hukuku Ağustos 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Taşıyanın Hapis Hakkı
Ticaret Hukuku Haziran 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Oy Hakkının Donması
Ticaret Hukuku Temmuz 2020
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Veto Hakkı
Ticaret Hukuku Ağustos 2020
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemi Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2020
Hukuk Postası
Rehinli Anonim Şirket Payının Devri
Ticaret Hukuku Mart 2020
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hacizli Payların Devri
Ticaret Hukuku Temmuz 2019
Hukuk Postası
Yönetim Kurulunda Temsil Edilme İmtiyazı
Ticaret Hukuku Mayıs 2019
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Organların Eksikliği
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Futbol Kulüplerinin Şirketleşmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
2016 York Anvers Kuralları
Ticaret Hukuku Mart 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Teknik İflasta Yenilikler
Ticaret Hukuku Eylül 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Primli Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2018
Hukuk Postası
Taksitle Satış Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Temmuz 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Haziran 2018
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemilerin İhtiyati Haczi
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Güncellenmiş FIDIC Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Nisan 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Türkiye’deki Hisse Opsiyon Planları
Ticaret Hukuku Haziran 2017
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Oy Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Mayıs 2017
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Rüçhan Hakkı
Ticaret Hukuku Nisan 2017
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sermayenin Kaybı
Ticaret Hukuku Eylül 2015
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Kefil Olma Ehliyeti
Ticaret Hukuku Şubat 2015
Hukuk Postası
Acentenin Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Ticaret Hukuku Aralık 2014
Hukuk Postası
Özel Denetim İsteme Hakkı
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Pay Devri mi, Malvarlığı Devri mi?
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Haklı Sebeple Fesih
Ticaret Hukuku Eylül 2014
Hukuk Postası
Sermaye Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2014
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şarta Bağlı Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Mart 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketin Haklı Sebeple Feshi
Ticaret Hukuku Şubat 2014
Hukuk Postası
Hâkimiyet Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Ocak 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil Yetkisi
Ticaret Hukuku Aralık 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Paysahipleri Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Kasım 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şubeler Ve İrtibat Büroları
Ticaret Hukuku Ağustos 2013
Hukuk Postası
TTK Hükümleri Uyarınca Ön Şirket
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirkette Çıkma Ve Çıkarılma
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletmenin Tür Değiştirmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticaret Sicili Yönetmeliği
Ticaret Hukuku Ocak 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Finansal Kiralama Sözleşmesi
Ticaret Hukuku Aralık 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kar Payı Avansı
Ticaret Hukuku Eylül 2012
Hukuk Postası
Ticaret Şirketlerinin Bakanlıkça Denetimi
Ticaret Hukuku Ağustos 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sona Erme Ve Tasfiye
Ticaret Hukuku Haziran 2012
Hukuk Postası
Yeni TTK’da Finansal Yardım Yasağı
Ticaret Hukuku Nisan 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kurumsal Yönetim İlkeleri
Ticaret Hukuku Mart 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Kuruluşunda Yenilikler
Ticaret Hukuku Şubat 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil ve İlzam
Ticaret Hukuku Ocak 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletme Rehninde Güncel Sorunlar
Ticaret Hukuku Kasım 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Faturaya Konan Vade Farkı Kaydı
Ticaret Hukuku Haziran 2010
Hukuk Postası
Anonim Şirketlere Kayyum Atanması
Ticaret Hukuku Şubat 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Çeklerde Sil Baştan
Ticaret Hukuku Aralık 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde İmtiyazlı Paylar
Ticaret Hukuku Haziran 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Ücret
Ticaret Hukuku Mayıs 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Süre
Ticaret Hukuku Nisan 2009
Hukuk Postası
Çek Hukukunda İki Yenilik
Ticaret Hukuku Şubat 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Denetiminde Yeni Düzen
Ticaret Hukuku Şubat 2009

Yaratıcı hukuk çözümleri için iletişime geçin.