Pay Devir Sözleşmelerinde Beyan ve Tekeffüllerden Sorumluluk

Aralık 2019 Melisa Sevinç Atılganer
% 0

Giriş

Satım sözleşmelerinde, satılanın ayıplarından kaynaklanan sorumluluk ve bunların satım sözleşmesine etkisine ilişkin düzenlemelere 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu’nda (“TBK”) detaylı olarak yer verilir. Bununla birlikte, esas itibariyle 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’na (“TTK”) konu payların satımına ilişkin sözleşmeler bakımından özel bir düzenleme bulunmaz.

Her ne kadar pay satım sözleşmelerinin konusunu pay teşkil etse de[1] çoğu kez alıcının pay devir sözleşmesi ile amacı, payın ait olduğu şirketin faaliyetlerinin devralınmasıdır. Bu kapsamda paya ilişkin niteliklere ek olarak şirketin, faaliyetlerini esaslı ölçüde etkileyecek nitelikleri de alıcı bakımından azami düzeyde önem arz eder.

Çalışma kapsamında pay devir sözleşmesine konu payların ait olduğu hedef şirkete ilişkin beyan ve tekeffüllere aykırılığın pay devir sözleşmesi bakımından sonuçları ile satıcının bunlardan kaynaklanan sorumluluğu incelenecektir.

Satım Sözleşmelerinde Beyan ve Tekeffüllerden Sorumluluk

TBK madde 219 uyarınca, “Satıcı, alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi, nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur”.

Şu halde satım sözleşmesi tahtındaki tekeffül sorumluluğu kanuni ve sözleşmesel olarak ortaya çıkar. Kanuni tekeffül, satım konusu malda normal olarak bulunması gereken özelliklerin bulunmamasından veya değerini azaltan bir kısım ayıpların bulunmasından kaynaklanan sorumluluktur[2].

Sözleşmesel tekeffül ise satıcının, satıma konu malda bulunduğunu bildirdiği özellikler için sorumlu olmasıdır.

TBK madde 227 uyarınca satıcının ayıptan sorumlu olduğu hallerde alıcının seçimlik olarak;

  • Satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme,
  • Satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinde indirim isteme,
  • Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere satılanın onarılmasını isteme ve
  • İmkân varsa, satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme hakları bulunur.

Pay Devir Sözleşmelerinde Beyan ve Tekeffüllerden Sorumluluk

Pay devir sözleşmelerinde esas itibariyle satışa konu şey pay olduğundan satıcının temel tekeffül sorumluluğu esas itibariyle paya ilişkin ayıplar kapsamında doğar. Pay devir sözleşmesi tahtındaki beyan ve tekeffüllere aykırılığa ilişkin özel bir düzenleme bulunmamaktadır. Söz konusu sorumluluk yukarıda açıklanan genel hükümlere tabidir. Bu kapsamda satıcı öncelikle, satışa konu payların hedef şirket tarafından usulüne uygun şekilde ihraç edildiğini, şayet mevcutsa pay senetlerinin usulüne uygun şekilde düzenlendiğini ve doğrudan paya ilişkin benzeri diğer hususları taahhüt eder.

Bununla birlikte, yukarıda da açıklandığı gibi alıcının pay devir sözleşmesi ile amacı genel itibariyle payların ait olduğu şirketin faaliyetlerinin devralınması olduğundan şirket ve faaliyetlerine ilişkin nitelikler de alıcı bakımından önem arz eder. Bu nedenle pay devir sözleşmelerinde esas itibariyle satıcının tekeffül veya garanti ettiği hususları içeren geniş bir katalog yer almaktadır. Söz konusu tekeffül ve garantilerin nelerden ibaret olduğu taraf menfaatlerine, varılan mutabakata göre değişmektedir[3].

Bu kapsamda, pay devir sözleşmelerinde devredilen şirketin usulüne uygun olarak kurulduğu, faaliyetlerini yürütmek için gerekli izin ve ruhsatlara sahip olduğu, faaliyetlerini sürdürmek için gerekli malvarlığı unsurları üzerinde hukuka uygun kullanım hakkı bulunduğu, faaliyetlerini mevzuata uygun şekilde yürüttüğü ve benzeri niteliklerine ilişkin beyan ve tekeffüllere yer verilir.

Sözleşmede düzenlenen beyan ve tekeffüllerin, paya değil de şirkete ilişkin olması halinde, (pay devir sözleşmelerinin temel konusunu payın teşkil etmesi nedeniyle), TBK madde 219/1 hükmü anlamında satılana ilişkin olarak alıcıya bildirilen özel nitelik, “zikir ve vaat edilen husus”, olarak kabul edip edilemeyecekleri hususunda doktrinde görüş birliği bulunmamaktadır[4].

Bu kapsamda Tekinalp, hedef şirket paylarının çoğunluğunun devri halinde devredenin maddi ve hukuki ayıplar ile malvarlığındaki eksikliklerden sorumlu olduğuna işaret eder[5].

Tekinalp’e paralel olarak Buz da ortaklığın paylarının satımının kural olarak mal satımı değil hak satımı teşkil ettiği ve ancak ortaklığın paylarının tamamının veya tamamına yakınının devri halinde, ekonomik olarak bir işletmenin satımına benzer bir durum söz konusu olacağını savunur. Buz, bu halde işletmeye ilişkin ayıpların paya ilişkin ayıplar olarak nitelendirilebileceğini ve satıcının bunlardan sorumlu olacağını değerlendirir[6].

Buna karşın Ayoğlu, şirkete ilişkin beyan ve tekeffüllerin TBK madde 219/1 hükmü anlamında satılana ilişkin olarak alıcıya bildirilen özel nitelik olarak kabul edilemeyeceğini değerlendirir[7].

Pay devir sözleşmesine payları konu olan şirket paylarının kıymetli evraka bağlanmış olup olmamasının pozitif düzenlemelerde bir ayrıma konu edilmemesi bu hususun, bu kapsamda yapılacak değerlendirmede önem arz etmediğini not etmek gerekir[8].

Şu halde söz konusu beyan ve tekeffüllerin sonuçlarına ilişkin düzenlemeler kaleme alınırken pay devir sözleşmelerine ilişkin doktrinel görüş ayrılığı göz önüne alınmalıdır. Bu bağlamda ilgili beyan ve tekeffüllere aykırılığın da sözleşmede detaylı şekilde düzenlenmesi tarafların gerçek iradesine ulaşılması bakımından önemlidir.

Sözleşmede düzenlenen beyan ve tekeffüllere ilişkin sonuçlar, alıcı tarafından hedef şirket ve satışa konu paylar üzerinde hukuki, ekonomik, vergisel ve çeşitli diğer kapsamlarda inceleme gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğine bağlı olarak da farklılık gösterir.

Hedef şirkete ilişkin gerçekleştirilen incelemelerin sorumluluğa etkilerine ilişkin detaylı bilgi için “Şirket Birleşme ve Devralmalarında Ayıba Karşı Tekeffül ve Hukuki İnceleme” başlıklı makalemize başvurunuz[9].

Sonuç

Pay devir sözleşmelerinin esas konusunu pay oluşturur. Bununla birlikte, çoğunlukla pay devir sözleşmesinde alıcı tarafından payların ait olduğu şirketin faaliyetlerinin devralınması saiki ve amacı ile hareket eder. Bu kapsamda paya ilişkin niteliklere ek olarak hedef şirketin nitelikleri de alıcı açısından azami önem taşır.

Buna karşın TTK ve TBK’da pay devir sözleşmeleri bakımından satıcının hedef şirketin niteliklerinden kaynaklanan sorumluluğuna ilişkin özel bir düzenleme yer almamaktadır.

TBK’nın satım sözleşmesine ilişkin hükümlerinin ortaklık paylarının devrine ilişkin sözleşmeler bakımından yetersiz kalması nedeniyle genellikle taraflar sözleşmede ortaya çıkması muhtemel sorunları ayrıntılı olarak düzenleme yoluna gitmektedirler[10]. Bu kapsamda pay devir sözleşmelerinde hedef şirkete ilişkin beyan ve tekeffüller, satıcının bunlara ilişkin sorumluluğunun kapsamı ile bunların sonuçları tarafların iradesine uygun şekilde detaylı olarak kaleme alınmalıdır.

[1] Ayoğlu, T.: Sermaye Şirketleri Özelinde Şirketler Hukuku Uyuşmazlıklarının Çözümünde Tahkim. On İki Levha Yayıncılık, İstanbul (2018), s. 25.

[2] Ayan, Nurşen: “Taşınır Satımında Satıcının Kanundan Doğan Ayıba Karşı Tekeffül Borcu”, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/262681 (Erişim tarihi: 22.12.2019).

[3] Buz, Vedat: “Ortaklık Paylarının Devrinde Ayıba Karşı Tekeffül Hükümlerinin Uygulanabilirliği Sorunu”, Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, 35. cilt, S. 3, 2019, s. 70.

[4] Söz konusu taahhütlerin, TBK madde 219 kapsamında sonuç doğurmayacağına ilişkin görüş için bkz. Ayoğlu, s. 257. Aksi görüş için bkz. Esin, İsmail G.; Lokmanhekim, S. Tunç. “M&A Transactions Under Turkish Law”, s. 39-40 (aktaran Ayoğlu, s. 257).

[5] Poroy/ Tekinalp/ Çamoğlu, Ortaklıklar Hukuku I, Yeniden Yazılmış 14. Bası, s. 626-627.

[6] Buz, s. 84.

[7] Ayoğlu, s. 257.

[8] Ayoğlu, s.247.

[9] Orak Çelikboya, Leyla: “Şirket Birleşme ve Devralmalarında Ayıba Karşı Tekeffül ve Hukuki İnceleme”, Erdem&Erdem Hukuk Postası, Ocak 2012.

[10] Buz, s. 69.

Bu makalenin tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın bu makale kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz, yayımlanamaz, dağıtılamaz veya başka bir suretle yayılamaz. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın oluşturulan içerikler takip edilmekte olup, hak ihlalinin tespiti halinde yasal yollara başvurulacaktır.

Diğer İçerikler

Hukuk Postası
Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Karayolu ile Eşya Taşıması

Türkiye 7 Aralık 1993 tarihli 3939 sayılı Kanun ile Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı için Mukavele Sözleşmesi’ne (“CMR”) katılmayı uygun buldu ve CMR Türkiye’de 31 Ekim 1995 tarihinde yürürlüğe girdi. CMR’nin 1/1 maddesi uyarınca, tarafların tabiiyeti ve ikamet yerinden bağımsız olarak...

Ticaret Hukuku Ağustos 2017
Hukuk Postası
Adi Ortaklıklar

Türk hukukunda adi ortaklıklar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (“TBK”) 620 ve devamı maddelerinde düzenlenir. Adi ortaklık sözleşmesi, iki veya daha fazla kişinin emeklerini veya mallarını ortak bir amaca (nihai olarak kazanç elde etme amacına) ulaşmak üzere...

Ticaret Hukuku Nisan 2014
Hukuk Postası
Tüzel Kişilerin Tabiyeti
Ticaret Hukuku Ekim 2012
Hukuk Postası
Genel Kurul Kararlarının İptal Nedeni Olarak Örtülü Kazanç Aktarımı

Anonim şirketlerde örtülü kazanç aktarımı, geniş anlamda şirket malvarlığının ilişkili taraflara aktarılmasını konu alan ve birçok farklı görünümü barındıran bir kavram olarak karşımıza çıkar. Sermaye piyasaları hukukunda kanun seviyesinde ve...

Ticaret Hukuku Şubat 2022
Hukuk Postası
Türk ve Alman Hukukunda Elektronik İmza
Ticaret Hukuku Aralık 2021
Hukuk Postası
Bilgi Sistemleri Yönetimi
Ticaret Hukuku Mart 2018
Hukuk Postası
Genel Kurul Çağrı Davaları
Ticaret Hukuku Ağustos 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Taşıyanın Hapis Hakkı
Ticaret Hukuku Haziran 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Oy Hakkının Donması
Ticaret Hukuku Temmuz 2020
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Veto Hakkı
Ticaret Hukuku Ağustos 2020
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemi Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2020
Hukuk Postası
Rehinli Anonim Şirket Payının Devri
Ticaret Hukuku Mart 2020
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hacizli Payların Devri
Ticaret Hukuku Temmuz 2019
Hukuk Postası
Yönetim Kurulunda Temsil Edilme İmtiyazı
Ticaret Hukuku Mayıs 2019
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Organların Eksikliği
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Futbol Kulüplerinin Şirketleşmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
2016 York Anvers Kuralları
Ticaret Hukuku Mart 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Teknik İflasta Yenilikler
Ticaret Hukuku Eylül 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Primli Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2018
Hukuk Postası
Taksitle Satış Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Temmuz 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Haziran 2018
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemilerin İhtiyati Haczi
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Güncellenmiş FIDIC Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Nisan 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Türkiye’deki Hisse Opsiyon Planları
Ticaret Hukuku Haziran 2017
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Oy Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Mayıs 2017
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Rüçhan Hakkı
Ticaret Hukuku Nisan 2017
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sermayenin Kaybı
Ticaret Hukuku Eylül 2015
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Kefil Olma Ehliyeti
Ticaret Hukuku Şubat 2015
Hukuk Postası
Acentenin Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Ticaret Hukuku Aralık 2014
Hukuk Postası
Özel Denetim İsteme Hakkı
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Pay Devri mi, Malvarlığı Devri mi?
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Haklı Sebeple Fesih
Ticaret Hukuku Eylül 2014
Hukuk Postası
Sermaye Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2014
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şarta Bağlı Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Mart 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketin Haklı Sebeple Feshi
Ticaret Hukuku Şubat 2014
Hukuk Postası
Hâkimiyet Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Ocak 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil Yetkisi
Ticaret Hukuku Aralık 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Paysahipleri Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Kasım 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şubeler Ve İrtibat Büroları
Ticaret Hukuku Ağustos 2013
Hukuk Postası
TTK Hükümleri Uyarınca Ön Şirket
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirkette Çıkma Ve Çıkarılma
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletmenin Tür Değiştirmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticaret Sicili Yönetmeliği
Ticaret Hukuku Ocak 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Finansal Kiralama Sözleşmesi
Ticaret Hukuku Aralık 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kar Payı Avansı
Ticaret Hukuku Eylül 2012
Hukuk Postası
Ticaret Şirketlerinin Bakanlıkça Denetimi
Ticaret Hukuku Ağustos 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sona Erme Ve Tasfiye
Ticaret Hukuku Haziran 2012
Hukuk Postası
Yeni TTK’da Finansal Yardım Yasağı
Ticaret Hukuku Nisan 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kurumsal Yönetim İlkeleri
Ticaret Hukuku Mart 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Kuruluşunda Yenilikler
Ticaret Hukuku Şubat 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil ve İlzam
Ticaret Hukuku Ocak 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletme Rehninde Güncel Sorunlar
Ticaret Hukuku Kasım 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Faturaya Konan Vade Farkı Kaydı
Ticaret Hukuku Haziran 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlere Kayyum Atanması
Ticaret Hukuku Şubat 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Çeklerde Sil Baştan
Ticaret Hukuku Aralık 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde İmtiyazlı Paylar
Ticaret Hukuku Haziran 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Ücret
Ticaret Hukuku Mayıs 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Süre
Ticaret Hukuku Nisan 2009
Hukuk Postası
Çek Hukukunda İki Yenilik
Ticaret Hukuku Şubat 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Denetiminde Yeni Düzen
Ticaret Hukuku Şubat 2009

Yaratıcı hukuk çözümleri için iletişime geçin.