Rehinli Anonim Şirket Payının Devri

Mart 2020 Melisa Sevinç Atılganer
% 0

Giriş

Rehinli payın devrine ilişkin konular, gerek finansman gerekse birleşme ve devralma işlemlerinde sıklıkla tartışılmakta ve rehin ilişkisi tarafları arasında çeşitli anlaşmazlıklara neden olabilmektedir. Çalışma kapsamında, özellikle senede bağlanmış payların, rehin alanın zilyetliğinin kesilmeksizin devrinin gerçekleştirilmesinin sıklıkla tartışma konusu olması nedeniyle, nama yazılı senede bağlı rehinli payların devri incelenmektedir.

Pay Rehninin Hükümleri

Payın rehni alacak rehni hükümlerine tabidir. Nama yazılı pay senetleri üzerindeki rehin hakkı 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu (“TMK”) madde 955 hükümleri uyarınca senede bağlı haklar yazılı rehin sözleşmesi ve senedin rehin alana teslimi ile kurulabileceği gibi 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu (“TTK”) madde 689 uyarınca ciro ve zilyetliğin devri yoluyla da gerçekleştirilebilir.

Rehnin payın ilişkin olduğu anonim şirkete bildirilmesi ve pay defterine kaydının ise kurucu mahiyette bir etkisi bulunmaz[1].

Pay rehni, rehin alacaklısına kural olarak yalnızca rehin konusu hak ve alacağı paraya çevirme yetkisi verir, rehnin konusu hak ve alacağın yönetimi rehin verene aittir[2]. Bu kapsamda TMK madde 960 uyarınca ortaklık genel kurulunda rehinli pay senetlerini temsil etmek yetkisi, rehin alacaklısına degˆil pay sahibine aittir. Bu bağlamda TMK madde 942 uyarınca, rehin alan rehin verenin rızasını almaksızın rehin konusu üzerinde rehin kuramaz.

Pay Devrine Onay Gerekliliği

Rehin konusu pay senedine ilişkin tasarruf yetkisi de kural olarak rehin verene aittir. Bununla birlikte rehin sözleşmelerinde sıklıkla rehne konu payın devre veya başka bir rehne konu edilmemesine ilişkin taahhütlere yer verilir. Özellikle rehin alanın bir finans kuruluşu olduğu sözleşmelerde söz konusu tasarruf yetkisinin kısıtlanmasına ilişkin düzenlemeler, geniş şekilde paylar üzerinde üçüncü kişiler lehine tanınacak her türlü hakkı engelleyecek mahiyettedir. Zira bilindiği gibi rehinli taşınmazlara ilişkin TMK madde 869’da öngörülen, hak tesis etmeme yükümlülüğünün geçersizliğine ilişkin düzenleme rehinli taşınırlar kapsamında yinelenmez.

Şu halde sözleşmede rehin verenin tasarruf yetkisini kısıtlayan bu kapsamda bir düzenleme bulunmaması kaydıyla, payın devrine ilişkin yetki rehin verene aittir.

Devrin Şekli

TTK madde 490/2 uyarınca, “Hukuki is¸lemle devir, ciro edilmis¸ nama yazılı pay senedinin zilyetligˆinin devralana gec¸irilmesiyle yapılabilir.”

 Bu kapsamda pay devrine ilişkin tasarruf işlemi esas itibariyle iki işlemden oluşur. Söz konusu işlemler pay üzerinde, üçüncü kişilere tanınan rehin veya başkaca hakların bulunması halinde özellik arz eder.

TMK madde 943 uyarınca rehin, rehin alacaklısının pay senedi üzerindeki zilyetliğinin sona ermesi ve senedi zilyet olan üçüncü kişiden geri alamaz hale gelmesi durumunda son bulur. Söz konusu sona erme hali öğretide “zilyetliğin kesin olarak kaybedilmesi[3]” olarak anılır. Şu halde senede bağlanmış paylarda rehin hakkının devamlılığının sağlanması için, senet üzerindeki zilyetliğinin devamlılığını sağlanması gereklidir. Bu nedenledir ki rehin alacaklısının zilyetliğinde bulunan senetler bakımından devre ilişkin zilyetlik devri işlemi çeşitli çekinceler yaratır. 

Zilyetliğin “kesin” şekilde kaybı, rehinli alacaklının, rehin konusu şey üzerindeki zilyetliğini bir daha geri istenemeyecek şekilde kaybetmesini ifade eder.

Şu halde, senede bağlı rehinli payın devredilmesinde senedin teslim edilemeyeceği aşikardır. Bununla birlikte TTK madde 490/2 kapsamında ifade edilen zilyetliğin devri bilindiği üzere teslimden başka şekillerde de gerçekleştirilebilir. Bu kapsamda rehinli payın devri için gerçekleştirilecek zilyetliğin devri işlemi, zilyetliğin havalesi yoluyla yapılabilir.

Rehinli payın devrinde rehin alanın zilyetliğinin kesintisiz biçimde korunması, ayrıca pay senedine devir kapsamında ciro kaydı eklenmesi bakımından da önem arz eder.

Nama yazılı kıymetli evrakın devrine ilişkin TTK madde 647

 “…Bundan bas¸ka emre yazılı senetlerde ciroya, nama yazılı senetlerde yazılı bir devir beyanına da gerek vardır. Bu beyan kıymetli evrakın veya ayrı bir kagˆıdın u¨zerine yazılabilir.” 

hükmünü haizdir. Ancak nama yazılı pay senetlerinin, TTK’da açıkça ciro ile devredileceği öngörüldüğünden, bunların temlik yoluyla devredilip devredilemeyeceği tartışmalıdır[4]. Bununla birlikte, Yargıtay’ın görüşü devrin temlik ile gerçekleştirilebileceği yönündedir.

Senede bağlı payın devrinde pay defterine kayıt, devir işlemi bakımından kurucu olmayıp yalnızca şirkete karşı pay sahipliği haklarının ileri sürülebilmesi bakımından önem arz eder. Yukarıda açıklandığı üzere rehnin pay defterine işlenmesinin de kurucu bir etkisi bulunmaz. Bununla birlikte uygulamada sıklıkla rehin hakkı sahibinin talebi ve rehin sözleşmesinde yer alan düzenlemeler kapsamında rehin pay defterine işlenir. Pay defterinin ilgili sayfasında bulunan rehin kaydı payın devrine ilişkin kayıt bakımından bir engel teşkil etmeyecektir.

Sonuç

Rehinli payın devri, pek çok işlemde sıklıkla tartışılmakta ve rehin ilişkisi tarafları arasında çeşitli anlaşmazlıklara neden olmaktadır. Bununla birlikte rehinli payın devrini yasaklayan bir açık hüküm bulunmamaktadır. Buna karşın, rehinli payın devrine ilişkin rehin alanın çekinceleri bulunması halinde, rehin verenin pay üzerindeki tasarruf yetkilerinin rehin sözleşmesinde kısıtlanması gerekir.

[1] Tekinalp, Ünal / Poroy, Reha / Çamoğlu, Ersin: Ortaklıklar Hukuku II, Yeniden Yazılmış 13. Bası, İstanbul 2017, s. 162.

[2] Tekinalp/Poroy/Çamoğlu, s. 162 atfıyla s. 120; Oğuzman, Kemal / Seliçi, Özer /Oktay Özdemir, Saibe: Eşya Hukuku, 15. Baskı, Filiz Kitabevi, İstanbul 2012, s. 1032.

[3] Oğuzman/Seliçi/Özdemir, s. 1011; Göksoy, Can: Anonim Ortaklıkta Payın Rehni, 1. Baskı, Seçkin Yayıncılık, İzmir 2001, s. 367-368.

[4] Pulaşlı, Hasan: Kıymetli Evrak Hukukunun Esasları, Genişletilmiş ve Güncellenmiş 4. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2015, s. 56.

Bu makalenin tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın bu makale kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz, yayımlanamaz, dağıtılamaz veya başka bir suretle yayılamaz. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın oluşturulan içerikler takip edilmekte olup, hak ihlalinin tespiti halinde yasal yollara başvurulacaktır.

Diğer İçerikler

Hukuk Postası
Sermaye Şirketlerinde Haklı Nedenle Fesih Davası

Bir şirketin feshi, tescil ile kazanılan tüzel kişiliğin ortadan kalkmasına yol açarak, şirketin sona erme sebeplerinden biri olarak karşımıza çıkan infisahın, özellikli bir görünümüdür. Hâkimin inşai hükmüyle bir şirketin feshine ve bunun doğal sonucu olarak sona ermesine yol açan bu özel dava türü...


Ticaret Hukuku 30.06.2022
Hukuk Postası
Aile Şirketlerinde Yol Ayrımı

Kontrol veya yönetimin bir ailenin üyelerine ait olduğu şirketler, aile şirketi olarak kabul edilir. Aile üyeleri, şirket kontrolünü sağlayan payları elinde tutabildiği gibi yönetim yetkisini de elinde bulundurur. Aile şirketleri, aile üyeleri için fırsat, güvence ve gelir demektir...

Ticaret Hukuku 30.06.2022
Hukuk Postası
Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Karayolu ile Eşya Taşıması

Türkiye 7 Aralık 1993 tarihli 3939 sayılı Kanun ile Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı için Mukavele Sözleşmesi’ne (“CMR”) katılmayı uygun buldu ve CMR Türkiye’de 31 Ekim 1995 tarihinde yürürlüğe girdi. CMR’nin 1/1 maddesi uyarınca, tarafların tabiiyeti ve ikamet yerinden bağımsız olarak...

Ticaret Hukuku Ağustos 2017
Hukuk Postası
Adi Ortaklıklar

Türk hukukunda adi ortaklıklar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (“TBK”) 620 ve devamı maddelerinde düzenlenir. Adi ortaklık sözleşmesi, iki veya daha fazla kişinin emeklerini veya mallarını ortak bir amaca (nihai olarak kazanç elde etme amacına) ulaşmak üzere...

Ticaret Hukuku Nisan 2014
Hukuk Postası
Tüzel Kişilerin Tabiyeti
Ticaret Hukuku Ekim 2012
Hukuk Postası
Genel Kurul Kararlarının İptal Nedeni Olarak Örtülü Kazanç Aktarımı

Anonim şirketlerde örtülü kazanç aktarımı, geniş anlamda şirket malvarlığının ilişkili taraflara aktarılmasını konu alan ve birçok farklı görünümü barındıran bir kavram olarak karşımıza çıkar. Sermaye piyasaları hukukunda kanun seviyesinde ve...

Ticaret Hukuku Şubat 2022
Hukuk Postası
Türk ve Alman Hukukunda Elektronik İmza
Ticaret Hukuku Aralık 2021
Hukuk Postası
Bilgi Sistemleri Yönetimi
Ticaret Hukuku Mart 2018
Hukuk Postası
Genel Kurul Çağrı Davaları
Ticaret Hukuku Ağustos 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Taşıyanın Hapis Hakkı
Ticaret Hukuku Haziran 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Oy Hakkının Donması
Ticaret Hukuku Temmuz 2020
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Veto Hakkı
Ticaret Hukuku Ağustos 2020
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemi Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2020
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hacizli Payların Devri
Ticaret Hukuku Temmuz 2019
Hukuk Postası
Yönetim Kurulunda Temsil Edilme İmtiyazı
Ticaret Hukuku Mayıs 2019
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Organların Eksikliği
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Futbol Kulüplerinin Şirketleşmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
2016 York Anvers Kuralları
Ticaret Hukuku Mart 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Teknik İflasta Yenilikler
Ticaret Hukuku Eylül 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Primli Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2018
Hukuk Postası
Taksitle Satış Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Temmuz 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Haziran 2018
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemilerin İhtiyati Haczi
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Güncellenmiş FIDIC Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Nisan 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Türkiye’deki Hisse Opsiyon Planları
Ticaret Hukuku Haziran 2017
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Oy Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Mayıs 2017
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Rüçhan Hakkı
Ticaret Hukuku Nisan 2017
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sermayenin Kaybı
Ticaret Hukuku Eylül 2015
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Kefil Olma Ehliyeti
Ticaret Hukuku Şubat 2015
Hukuk Postası
Acentenin Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Ticaret Hukuku Aralık 2014
Hukuk Postası
Özel Denetim İsteme Hakkı
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Pay Devri mi, Malvarlığı Devri mi?
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Haklı Sebeple Fesih
Ticaret Hukuku Eylül 2014
Hukuk Postası
Sermaye Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2014
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şarta Bağlı Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Mart 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketin Haklı Sebeple Feshi
Ticaret Hukuku Şubat 2014
Hukuk Postası
Hâkimiyet Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Ocak 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil Yetkisi
Ticaret Hukuku Aralık 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Paysahipleri Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Kasım 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şubeler Ve İrtibat Büroları
Ticaret Hukuku Ağustos 2013
Hukuk Postası
TTK Hükümleri Uyarınca Ön Şirket
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirkette Çıkma Ve Çıkarılma
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletmenin Tür Değiştirmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticaret Sicili Yönetmeliği
Ticaret Hukuku Ocak 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Finansal Kiralama Sözleşmesi
Ticaret Hukuku Aralık 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kar Payı Avansı
Ticaret Hukuku Eylül 2012
Hukuk Postası
Ticaret Şirketlerinin Bakanlıkça Denetimi
Ticaret Hukuku Ağustos 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sona Erme Ve Tasfiye
Ticaret Hukuku Haziran 2012
Hukuk Postası
Yeni TTK’da Finansal Yardım Yasağı
Ticaret Hukuku Nisan 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kurumsal Yönetim İlkeleri
Ticaret Hukuku Mart 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Kuruluşunda Yenilikler
Ticaret Hukuku Şubat 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil ve İlzam
Ticaret Hukuku Ocak 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletme Rehninde Güncel Sorunlar
Ticaret Hukuku Kasım 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Faturaya Konan Vade Farkı Kaydı
Ticaret Hukuku Haziran 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlere Kayyum Atanması
Ticaret Hukuku Şubat 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Çeklerde Sil Baştan
Ticaret Hukuku Aralık 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde İmtiyazlı Paylar
Ticaret Hukuku Haziran 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Ücret
Ticaret Hukuku Mayıs 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Süre
Ticaret Hukuku Nisan 2009
Hukuk Postası
Çek Hukukunda İki Yenilik
Ticaret Hukuku Şubat 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Denetiminde Yeni Düzen
Ticaret Hukuku Şubat 2009

Yaratıcı hukuk çözümleri için iletişime geçin.