Yabancı Şirketlerin Yerleşim Özgürlüğü

Eylül 2013 Leyla Orak Çelikboya
% 0

Giriş

Günümüz ticaret hayatına yön veren en önemli etkenlerden birisi küreselleşme kavramıdır. Üretimin, ticaretin, ekonominin küreselleşmesi ile ulusal sınırların artık ortadan kalktığını ve ülkeler arasındaki ilişkilerin kolayca ve hızlı kurulduğunu söylemek mümkündür.

Küreselleşen ticari hayata onun vazgeçilmez süjesi olan ticaret şirketleri de uyum sağlamış ve küresel şirketler oluşmaya başlamıştır. Söz konusu küresel şirketleri ise; dil, din, ırk, millet, kültür, örf, adet, hukuk ayrımı olmaksızın uluslararası arenada faaliyet gösteren, konumu olan ve yoğun ticaret hacmine sahip şirketler olarak ifade etmek mümkündür. Böylece, sınır aşırı faaliyetlerde bulunan şirketlerin faaliyette bulunduğu ülkelerdeki yerleşim hakkı kavramı gündeme gelir.

Bu ayki Hukuk Postası yazısı, yabancı şirketlerin yerleşim özgürlüğünü irdeleyecektir.

Yabancı Şirketlerin Türkiye’de Yerleşim Özgürlüğü

Uluslararası faaliyet gösteren yabancı şirketlerin ülkemizdeki yerleşim koşullarını ele almadan önce, tüzel kişiliğini kazanmış bir yabancı şirketin kurulduğu ülke haricinde de tanınması gerektiğini vurgulamakta fayda vardır. Bunun için ise; Türk hukuku açısından ilgili şirketin bir yabancı şirket olup olmadığı belirlenmelidir.

Türk hukuku kuralları çerçevesinde ‘yabancı şirket’ kavramını incelediğimiz zaman, somut olarak bir tanımın yapılmadığı görülmektedir. Her ne kadar 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) ‘yabancı şirkete’ ilişkin bir tanım yapmamış olsa da; öğretide, TTK’nın 40. maddesinin 4. fıkrasında belirtilen “Merkezleri Türkiye dışında bulunan ticari işletmelerin Türkiye’deki şubeleri, kendi ülkelerinin kanunlarının ticaret unvanına ilişkin hükümleri saklı kalmak şartıyla, yerli ticari işletmeler gibi tescil olunur.” hükmünden yola çıkılarak, merkezi yurtdışında bulunan bir şirketin ‘yabancı şirket’ olarak kabul edildiği ileri sürülmektedir.

Yabancı Şirketlerin Merkezinin Türkiye’ye Taşınması

Türk hukuku, yabancı ülkede kurulan şirketin merkezinin Türkiye’ye taşınmasını mümkün kılmıştır. Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından çıkartılan Ticaret Sicili Yönetmeliği uyarınca, bir ticari işletmenin veya bir ticaret şirketinin tescili için gerekli olan belgelerden başka, merkezi Türkiye’ye taşınacak yabancı şirketin kendi ülke kurallarına uygun olarak mevcut bulunduğunu gösteren ilgili yabancı ülke ticaret sicili tarafından verilmiş belge, yetkili makamdan merkez değişikliğinin ilgili yabancı ülke hukukuna uygun olduğunu belirten belgeler gibi bir takım belgelerin temin edilmesi gerekmektedir.

Bununla birlikte, merkezini Türkiye’ye taşıyan yabancı şirketin şirket sözleşmesinin Türk hukuku kurallarına uygun olup olmadığını ve Türk hukukuna uyarlanıp uyarlanmadığı da araştırılır.

Yabancı Şirketlerin Türkiye’de Şube Açmaları

Merkezi yurtdışında olan yabancı şirketlerin Türkiye’de şube açmaları da Türk hukuk kuralları çerçevesinde mümkün kılınmıştır. Bunun için yine yukarıda belirtilen TTK’nın 40. maddesinin 4. Fıkrası uygulanır. İlgili madde uyarınca, merkezleri Türkiye dışında bulunan ticari işletmelerin Türkiye’deki şubeleri yerli işletmeler gibi tescil olunur ve söz konusu şubeler için yerleşim yeri Türkiye’de bulunan tam yetkili bir ticari mümessil atanır.

Bununla birlikte, 6103 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun’un (6103 sayılı Kanun) 12. maddesi merkezi Türkiye dışında bulunan ticarî işletmelerin veya ticaret şirketinin Türkiye şubelerinin tescilini ele almıştır.

6103 sayılı Kanun uyarınca, merkezleri Türkiye dışında bulunan bir ticarî işletmenin veya ticaret şirketinin şubesinin Türkiye’de tescil edilebilmesi için sağlanması gereken bir takım koşullar bulunmaktadır. Öncelikle, merkez işletmenin bulunduğu kaynak ülke hukukunun, işletmeler ile ticaret şirketlerinin türlerine göre şubelerinin tescilinde aradığı şartların gerçekleşmiş olması gerekir. Bununla birlikte, kaynak ülkede tescil için ibrazı gerekli tüm belgelerin, şirketin esas sözleşmesinin, gerekli beyannameler gibi sağlanması gereken evrakların Türkiye’de tescili yapacak ilgili ticaret siciline temin edilmesi ve bildirilmesi gerekir.

Türk Şirketlerinin Merkezlerini Yabancı Ülkelere Taşıması

6103 sayılı Kanun’un 12. maddesinde, merkezi Türkiye dışında bulunan ticarî işletmelerin veya ticaret şirketinin Türkiye şubelerinin tescili ele alındığı gibi; Türkiye’deki bir şirketin merkezinin yurt dışında taşınması da ele alınmıştır.

İlgili madde uyarınca, merkezi Türkiye’de bulunan bir Türk şirketi tasfiye edilmeksizin ve taşınacağı ülkede yeniden kurulmaksızın, yabancı bir ülkeye taşınabilir. Ancak bunun için söz konusu madde bir takım şartlar öngörmektedir. Bu şartlar; Türk hukukunun aradığı şartları yerine getirmek, şirketin taşınacağı ülke hukukuna göre faaliyetine devam edebilmek, şirketin konumunda meydana gelecek değişiklikten alacaklıların, ilân yoluyla haberdar edildikleri, alacaklarını bildirmeye davet olundukları ve alacakların ödendiği veya teminat altına alındığını ispat etmek şeklindedir.

Bununla birlikte, Ticaret Sicili Yönetmeliği md. 116 da Türkiye’deki bir şirketin merkezinin yurtdışına taşınmasını düzenler. İlgili hüküm, Türkiye’deki bir ticaret şirketinin merkezinin yurtdışında taşınabilmesi için gerekli ve temin edilmesi gereken belgeleri belirtir.

Sonuç

Yabancı şirketlerin Türkiye’deki yerleşim özgürlüğü ve Türkiye’deki şirketlerin de yabancı ülkelerdeki yerleşim özgürlüğüne ilişkin bir takım yasal düzenlemelere yukarıda kısaca değinilmiştir. Nitekim uluslararası platformda faaliyet gösteren şirketlerin arttığı, hatta küresel şirketlerin boy gösterdiği bir ticaret hayatında şirketlerin yabancı ülkelerdeki yerleşim hakkı ve özgürlüğü gittikçe sınırları genişleyen, önem kazanan ve hukuk normlarının daha da detaylandırılması ihtiyacını doğuran bir hal almıştır. Yabancı şirketlerin yerleşme özgürlüğü kapsamında getirilecek her türlü yasal düzenlemenin, küreselleşen ticaret ve ekonomi alanlarındaki gelişmeleri dikkate alarak hazırlanması gerekmektedir.

Bu makalenin tüm hakları saklıdır. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın bu makale kullanılamaz, çoğaltılamaz, kopyalanamaz, yayımlanamaz, dağıtılamaz veya başka bir suretle yayılamaz. Kaynak gösterilmeksizin veya Erdem & Erdem’in yazılı izni alınmaksızın oluşturulan içerikler takip edilmekte olup, hak ihlalinin tespiti halinde yasal yollara başvurulacaktır.

Diğer İçerikler

Hukuk Postası
Sermaye Şirketlerinde Haklı Nedenle Fesih Davası

Bir şirketin feshi, tescil ile kazanılan tüzel kişiliğin ortadan kalkmasına yol açarak, şirketin sona erme sebeplerinden biri olarak karşımıza çıkan infisahın, özellikli bir görünümüdür. Hâkimin inşai hükmüyle bir şirketin feshine ve bunun doğal sonucu olarak sona ermesine yol açan bu özel dava türü...


Ticaret Hukuku 30.06.2022
Hukuk Postası
Aile Şirketlerinde Yol Ayrımı

Kontrol veya yönetimin bir ailenin üyelerine ait olduğu şirketler, aile şirketi olarak kabul edilir. Aile üyeleri, şirket kontrolünü sağlayan payları elinde tutabildiği gibi yönetim yetkisini de elinde bulundurur. Aile şirketleri, aile üyeleri için fırsat, güvence ve gelir demektir...

Ticaret Hukuku 30.06.2022
Hukuk Postası
Türk Ticaret Kanunu Uyarınca Karayolu ile Eşya Taşıması

Türkiye 7 Aralık 1993 tarihli 3939 sayılı Kanun ile Eşyaların Karayolundan Uluslararası Nakliyatı için Mukavele Sözleşmesi’ne (“CMR”) katılmayı uygun buldu ve CMR Türkiye’de 31 Ekim 1995 tarihinde yürürlüğe girdi. CMR’nin 1/1 maddesi uyarınca, tarafların tabiiyeti ve ikamet yerinden bağımsız olarak...

Ticaret Hukuku Ağustos 2017
Hukuk Postası
Adi Ortaklıklar

Türk hukukunda adi ortaklıklar 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (“TBK”) 620 ve devamı maddelerinde düzenlenir. Adi ortaklık sözleşmesi, iki veya daha fazla kişinin emeklerini veya mallarını ortak bir amaca (nihai olarak kazanç elde etme amacına) ulaşmak üzere...

Ticaret Hukuku Nisan 2014
Hukuk Postası
Tüzel Kişilerin Tabiyeti
Ticaret Hukuku Ekim 2012
Hukuk Postası
Genel Kurul Kararlarının İptal Nedeni Olarak Örtülü Kazanç Aktarımı

Anonim şirketlerde örtülü kazanç aktarımı, geniş anlamda şirket malvarlığının ilişkili taraflara aktarılmasını konu alan ve birçok farklı görünümü barındıran bir kavram olarak karşımıza çıkar. Sermaye piyasaları hukukunda kanun seviyesinde ve...

Ticaret Hukuku Şubat 2022
Hukuk Postası
Türk ve Alman Hukukunda Elektronik İmza
Ticaret Hukuku Aralık 2021
Hukuk Postası
Bilgi Sistemleri Yönetimi
Ticaret Hukuku Mart 2018
Hukuk Postası
Genel Kurul Çağrı Davaları
Ticaret Hukuku Ağustos 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Taşıyanın Hapis Hakkı
Ticaret Hukuku Haziran 2021
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Oy Hakkının Donması
Ticaret Hukuku Temmuz 2020
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Veto Hakkı
Ticaret Hukuku Ağustos 2020
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemi Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2020
Hukuk Postası
Rehinli Anonim Şirket Payının Devri
Ticaret Hukuku Mart 2020
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hacizli Payların Devri
Ticaret Hukuku Temmuz 2019
Hukuk Postası
Yönetim Kurulunda Temsil Edilme İmtiyazı
Ticaret Hukuku Mayıs 2019
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Organların Eksikliği
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Futbol Kulüplerinin Şirketleşmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
2016 York Anvers Kuralları
Ticaret Hukuku Mart 2019
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Teknik İflasta Yenilikler
Ticaret Hukuku Eylül 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Primli Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2018
Hukuk Postası
Taksitle Satış Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Temmuz 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Haziran 2018
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Gemilerin İhtiyati Haczi
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Pay Rehni
Ticaret Hukuku Mayıs 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Güncellenmiş FIDIC Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Nisan 2018
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Türkiye’deki Hisse Opsiyon Planları
Ticaret Hukuku Haziran 2017
Hukuk Postası
Türk Hukukunda Oy Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Mayıs 2017
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Rüçhan Hakkı
Ticaret Hukuku Nisan 2017
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sermayenin Kaybı
Ticaret Hukuku Eylül 2015
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Kefil Olma Ehliyeti
Ticaret Hukuku Şubat 2015
Hukuk Postası
Acentenin Rekabet Etmeme Yükümlülüğü
Ticaret Hukuku Aralık 2014
Hukuk Postası
Özel Denetim İsteme Hakkı
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Pay Devri mi, Malvarlığı Devri mi?
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
İmtiyazlı Pay Sahipleri Özel Kurulu
Ticaret Hukuku Ekim 2014
Hukuk Postası
Limited Şirketlerde Haklı Sebeple Fesih
Ticaret Hukuku Eylül 2014
Hukuk Postası
Sermaye Taahhüdü Yoluyla Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Ağustos 2014
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şarta Bağlı Sermaye Artırımı
Ticaret Hukuku Mart 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketin Haklı Sebeple Feshi
Ticaret Hukuku Şubat 2014
Hukuk Postası
Hâkimiyet Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Ocak 2014
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil Yetkisi
Ticaret Hukuku Aralık 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Paysahipleri Sözleşmeleri
Ticaret Hukuku Kasım 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Şubeler Ve İrtibat Büroları
Ticaret Hukuku Ağustos 2013
Hukuk Postası
TTK Hükümleri Uyarınca Ön Şirket
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Limited Şirkette Çıkma Ve Çıkarılma
Ticaret Hukuku Temmuz 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletmenin Tür Değiştirmesi
Ticaret Hukuku Nisan 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticaret Sicili Yönetmeliği
Ticaret Hukuku Ocak 2013
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Finansal Kiralama Sözleşmesi
Ticaret Hukuku Aralık 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kar Payı Avansı
Ticaret Hukuku Eylül 2012
Hukuk Postası
Ticaret Şirketlerinin Bakanlıkça Denetimi
Ticaret Hukuku Ağustos 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Sona Erme Ve Tasfiye
Ticaret Hukuku Haziran 2012
Hukuk Postası
Yeni TTK’da Finansal Yardım Yasağı
Ticaret Hukuku Nisan 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Kurumsal Yönetim İlkeleri
Ticaret Hukuku Mart 2012
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Kuruluşunda Yenilikler
Ticaret Hukuku Şubat 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde Temsil ve İlzam
Ticaret Hukuku Ocak 2011
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Ticari İşletme Rehninde Güncel Sorunlar
Ticaret Hukuku Kasım 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Faturaya Konan Vade Farkı Kaydı
Ticaret Hukuku Haziran 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Anonim Şirketlere Kayyum Atanması
Ticaret Hukuku Şubat 2010
Hukuk Postası
Hukuk Postası
Çeklerde Sil Baştan
Ticaret Hukuku Aralık 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerde İmtiyazlı Paylar
Ticaret Hukuku Haziran 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Ücret
Ticaret Hukuku Mayıs 2009
Hukuk Postası
Türk Hukuku ve FIDIC Kapsamında Ek Süre
Ticaret Hukuku Nisan 2009
Hukuk Postası
Çek Hukukunda İki Yenilik
Ticaret Hukuku Şubat 2009
Hukuk Postası
Anonim Şirketlerin Denetiminde Yeni Düzen
Ticaret Hukuku Şubat 2009

Yaratıcı hukuk çözümleri için iletişime geçin.